แนวทางการพัฒนาศักยภาพครู ตามกรอบแนวคิดทักษะการโค้ชของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2
DOI:
https://doi.org/10.14456/ojed.2026.15คำสำคัญ:
ทักษะการโค้ช, การพัฒนาศักยภาพครู, วิจัยแบบผสมผสานบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน มี 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การวิจัยเชิงปริมาณ ศึกษาความต้องการจำเป็นของการพัฒนาศักยภาพครู ตามกรอบแนวคิดทักษะการโค้ชของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2 ตัวอย่าง คือ ข้าราชการครูจำนวน 357 คน จากสถานศึกษา 8 แห่งในสหวิทยาเขต ที่ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 50 ข้อ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหา 0.60–1.00 ค่าอำนาจจำแนก 0.50–0.94 และค่าความเที่ยง 0.98 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและค่าดัชนีความต้องการจำเป็น (PNImodified) และระยะที่ 2 การวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาศักยภาพครู โดยสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างกับผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริหารการศึกษา จำนวน 7 คน มาจากการเลือกแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ความต้องการจำเป็นสูงสุด คือ ทักษะการให้ข้อมูลย้อนกลับเชิงบวก (PNImodified = 0.3017) ทักษะการถาม (PNImodified = 0.2976) ทักษะการสร้างความสัมพันธ์ (PNImodified = 0.2947) ทักษะการฟังอย่างเต็มใจและตั้งใจ (PNImodified = 0.2922) และทักษะการจูงใจและการสร้างกําลังใจ (PNImodified = 0.2849) ตามลำดับ และ 2) แนวทางการพัฒนาศักยภาพครู ตามกรอบแนวคิดทักษะการโค้ชของผู้บริหารสถานศึกษา ประกอบด้วย การสื่อสาร ความเห็นอกเห็นใจ ความไว้วางใจ บรรยากาศองค์กร และแรงจูงใจภายใน ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นว่า แนวทางการพัฒนาศักยภาพครูตามกรอบทักษะการโค้ช ควรให้ความสำคัญกับการสื่อสารที่จริงใจควบคู่กับความเห็นอกเห็นใจ และการสร้างความไว้วางใจ ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานที่เอื้อต่อการสร้างบรรยากาศองค์กรที่ปลอดภัยและสนับสนุนการปฏิบัติงานของครู อีกทั้งยังอาจเป็นแนวทางในการส่งเสริมแรงจูงใจภายในของครูได้
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
โกวิท ฮุยเสนา, วรพล คล่องเชิงศร, และ ทิพยวรรณ แพงบุปผา. (2567). โมเดลสมการโครงสร้างปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อทักษะการโค้ชของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานศึกษาธิการภาค 10. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 10(2), 1-10. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/scaj/article/view/270904/182751
ชูศรี วงศ์รัตนะ. (2564). เทคนิคการใช้สถิติเพื่อการวิจัย (ฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม) (พิมพ์ครั้งที่ 15). ศูนย์หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. https://www.elibrarycub.com/Sample_ebook/S_26111.pdf
ณัฏฐนิธ กาลพัฒน์, สุวิทย์ ภาณุจารี, และ วีระวัฒน์ พัฒนกุลชัย. (2565). การพัฒนาการบริหารทรัพยากรมนุษย์ด้วยทักษะการโค้ช. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 6(2), 579–595. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jeir/article/view/257140
ณิรดา เวชญาลักษณ์, ธัญญาพร ก่องขันธ์, จอมขวัญ รัตนกิจ, และ สุกัญญา สีสมบา. (2562). แนวทางการพัฒนาครูพี่เลี้ยงและอาจารย์นิเทศก์ เกี่ยวกับการหนุนเสริมด้วยการ “Coaching” และชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 17(2), 143-162. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/suedujournal/article/view/166541
ธีรวีร์ แพบัว และ พีวัฒน์ ชัยสุข. (2567). การพัฒนารูปแบบแรงจูงใจในการปฏิบัติงานตามหลักอิทธิบาท 4 ของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพระนครศรีอยุธยา. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ฯ, 11(2), 643-656. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDMCU/article/download/268623/181637/1153955
ธนพรรธ อนุเวช และ พชรวิทย์ จันทร์ศิริสิร. (2564). แนวทางการสร้างเสริมแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(7), 185-198. https://acrobat.adobe.com/id/urn:aaid:sc:AP:fe64eee3-07ea-4ae1-8a8b-f46cbdef194d
นฤวรรณ ม่วงประเสริฐ. (2564). ปัจจัยการสื่อสารที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของบุคลากรคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. https://doi.org/10.58837/CHULA.IS.2021.409
พสุธิดา ตันตราจิณ. (2563). รูปแบบการพัฒนาทักษะการโค้ชเพื่อผู้บริหารระดับกลางในธุรกิจตัวแทนขายรถยนต์. วารสารสุทธิปริทัศน์, 34(110), 216–226. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/243751
วศมน ใจชื่น. (2564). แนวทางการพัฒนาครูโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 กลุ่ม 6 ตามแนวคิดความฉลาดรู้ทางการเงิน [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. https://doi.org/10.58837/CHULA.IS.2021.349
ศิริวรรณ ชลเทพ และ ปองภพ ภูจอมจิตร (2567). แนวทางการพัฒนาทักษะการโค้ชและการเป็นพี่เลี้ยงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 2. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 4(6), 831-846. https://doi.org/10.60027/iarj.2024.280000
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2553). รายงานการวิจัย เรื่อง การวิจัยและพัฒนานโยบายการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา. https://backoffice.onec.go.th/uploads/Book/700-file.pdf
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล. https://hrms.obec.go.th/info/majorStandard/major_01/1000100002?areaName=
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. (2567). รายงานการประชุมผู้บริหารสถานศึกษา ประจำเดือนกรกฎาคม ครั้งที่ 7/2567. https://acrobat.adobe.com/id/urn:aaid:sc:AP:58e41faa-1140-437e-b7c5-435376df3819
สุวิมล ว่องวานิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น (พิมพ์ครั้งที่ 4). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุดาพร ปัญญาพฤกษ์. (2564). การพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21 (4C’s) ตามแนวคิดจิตตปัญญาศึกษา ระบบพี่เลี้ยง และการเรียนรู้โดยใช้การวิจัยเป็นฐาน (CCR) สำหรับนักศึกษาครู. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 13(1), 371-388. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/view/249788
อนุสรณ์ นามประดิษฐ์, ชูชีพ พุทธประเสริฐ, และ สุทธิพงศ์ ยงค์กมล. (2565). รูปแบบการพัฒนาทักษะการโค้ชของผู้บริหารโรงเรียนในเครือสารสาสน์. วารสารปัญญา, 29(2), 54–66. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/panya-thjo/article/view/256967
ภาษาอังกฤษ
Al Hilali, K. S., Al Mughairi, B. M., Kian, M. W., & Karim, A. M. (2020). Coaching and mentoring: Concepts and practices in development of competencies: A theoretical perspective. International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences, 7(2), 41–54. https://doi.org/10.6007/IJARAFMS/v10-i1/6991
Armstrong, M., & Taylor, S. (2017). Armstrong’s handbook of human resource management practice: Building sustainable organisational performance improvement (15th ed.). Kogan Page.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
DiGirolamo, J. A., & Tkach, J. T. (2019). An exploration of managers and leaders using coaching skills. Consulting Psychology Journal: Practice and Research, 71(3), 195–218. https://doi.org/10.1037/cpb0000138
Karlsen, J. T., & Berg, M. E. (2020). Coaching leadership style: A learning process. International Journal of Knowledge and Learning, 13(4), 356–368. https://doi.org/10.1504/IJKL.2020.10033158
Kouzes, J. M., & Posner, B. Z. (2003). The leadership challenge (3rd ed.). Jossey-Bass.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22(140), 1-55. https://legacy.voteview.com/pdf/Likert_1932.pdf
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396. https://doi.org/10.1037/h0054346
OECD. (2018). The future of education and skills 2030/2040. https://www.oecd.org/education/2030-project/
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2018). Organizational Behavior (18th ed.). Pearson Education.
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Tijdschrift Voor Onderwijsresearch, 2(2), 49–60. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED121845.pdf
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic Books.
Stein, H. F. (2017). Listening deeply: An approach to understanding and consulting in organizational culture (2nd ed.). Routledge.
Whitmore, J. (2017). Coaching for performance: The principles and practice of coaching and leadership (5th ed.). Nicholas Brealey.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2020
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
