การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์สำหรับครูเคมีอย่างรู้เท่าทัน
คำสำคัญ:
การเรียนการสอนเคมี, เคมีศึกษา, ครูเคมี, ปัญญาประดิษฐ์, ธรรมชาติของวิชาเคมีบทคัดย่อ
นับตั้งแต่องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติได้กำหนดแนวทางการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการศึกษาและการวิจัย ในปีพุทธศักราช 2565 และ 2566 และกระทรวงศึกษาธิการ ประเทศไทย ได้เผยแพร่คู่มือการใช้ปัญญาประดิษฐ์สำหรับครู นักเรียน โรงเรียน และผู้ปกครองในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในสองปีถัดมา จึงไม่อาจปฏิเสธได้ว่าหลายภาคส่วนตระหนักและเห็นความสำคัญของปัญญาประดิษฐ์ต่อการจัดการศึกษา บทความวิชาการฉบับนี้จึงมีเป้าหมายเพื่อนำเสนอข้อมูลพื้นฐาน ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ การใช้คำสั่ง ตัวอย่างการใช้ปัญญาประดิษฐ์ทางเคมีศึกษา ตลอดจนข้อควรระวัง เพื่อให้ครูเคมีตระหนักถึงผลของการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการเรียนการสอน และสามารถใช้ปัญญาประดิษฐ์ได้เหมาะสมและรู้เท่าทัน โดยตรวจสอบความถูกต้องของเนื้อหา สมการเคมี และภาพการทดลองกับหลักฐานเชิงประจักษ์ การมีอคติและการละเมิดลิขสิทธิ์ และการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างมีจริยธรรมและรับผิดชอบ
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ทิศนา แขมมณี. (2561). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 22). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พัชรี ร่มพยอม วิชัยดิษฐ. (2562). การจัดการเรียนรู้วิชาเคมีสำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). คู่มือการใช้ AI สำหรับครู นักเรียน โรงเรียน และผู้ปกครองในประเทศไทย พ.ศ. 2568. https://www.moe.go.th/wp-content/uploads/2025/03/OBEC-AI-Guidance.pdf
ภาษาอังกฤษ
Yuriev, E., Orgill, M., & Holme, T. (2025). Generative AI in chemistry education: Current progress, pedagogical values, and the challenge of rapid evolution. Journal of Chemical Education, 102, 3773-3776. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.5c01105
Anders, B. A. (2023). Is using ChatGPT cheating, plagiarism, both, neither, or forward thinking? Patterns, 4(3), Article 100694. https://doi.org/10.1016/j.patter.2023.100694
Berber, S., Brückner, M., Maurer, N., & Huwer, J. (2025). Artificial intelligence in chemistry research - Implications for teaching and learning. Journal of Chemical Education, 102, 1445–1456. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.4c01033
Blonder, R., & Feldman-Maggor, Y. (2024). AI for chemistry teaching: Responsible AI and ethical considerations. Chemistry Teacher International, 6(4), 385–395. https://doi.org/10.1515/cti-2024-0014
Choi, A., Hand, B., & Greenbowe, T. (2013). Students’ written arguments in general chemistry laboratory investigations. Research in Science Education, 43, 1763-1783. https://doi.org/10.1007/s11165-012-9330-1
Cooper, G. (2023). Examining science education in ChatGPT: An exploratory study of generative artificial Intelligence. Journal of Science Education and Technology, 32, 444–452. https://doi.org/10.1007/s10956-023-10039-y
Erduran, S., & Akiş, A. P. (2023). Chemistry education research. In N. G. Lederman, D. L. Zeidler & J. S. Lederman (Eds.), Handbooks of Research on Science Education Volume III (pp. 657-691). Routledge.
Erümit, A. K. & Sarialioğlu, R. O. (2025). Artificial intelligence in science and chemistry education: A systematic review. Discover Education, 4, Article 178. https://doi.org/10.1007/s44217-025-00622-3
Feldman-Maggor, Y., Blonder, R., & Alexandron, G. (2024). Perspectives of generative AI in chemistry education within the TPACK framework. Journal of Science Education & Technology, 34, 1–12. https://doi.org/10.1007/s10956-024-10147-3
Fuentes-Nieto, T., Aparicio-Herguedas, J. L., & López-Pastor, V. M. (2025). Artificial intelligence and formative and shared assessment in teacher education. Applied Sciences, 15(22), Article 12067. https://doi.org/10.3390/app152212067
Ifenthaler, D. (2025). Information processing re-visited: Reciprocal perspectives on artificial intelligence and human-centered systems. AI-Enhanced Learning, 1(1), 229-243. https://doi.org/10.70725/465418kgasdx
Johnstone, A. H. (1991). Why is science difficult to learn? Things are seldom what they seem. Journal of Computer Assisted Learning, 7, 75-83. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.1991.tb00230.x
Moon, A., Stanford, C., Cole, R., & Towns, M. (2016). The nature of students' chemical reasoning employed in scientific argumentation in physical chemistry. Chemistry Education Research and Practice, 17(2), 353-364. http://doi.org/10.1039/C5RP00207A
Noyes, K., McKay, R. L., Neumann, M., Haudek, K. C., & Cooper, M. M. (2020). Developing computer resources to automate analysis of students’ explanations of London dispersion forces. Journal of Chemical Education, 97(11), 3923–3936. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.0c00445
Pabuccu, A. (2019). Argumentation in organic chemistry education. In S. Erduran (Ed.), Argumentation in chemistry education: Research, policy and practice (pp. 228-246). The Royal Society of Chemistry. https://doi.org/10.1039/9781788012645
Reynoldson, M. (2025, July 7). An open letter from educators who refuse to adopt GenAI in education. The Mind File. https://themindfile.substack.com/p/open-letter-genai-refusal.
Tian, H., Ou, R., & Chen, Q. (2025). Artificial intelligence opportunity perception and career sustainability: The mediating role of personal knowledge management. Career Development International, 31(3), 284-311. https://doi.org/10.1108/CDI-11-2024-0503
Timberlake, K. C. (2013). Laboratory manual for general, organic, and biological chemistry (3rd ed.). Pearson.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO). (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000376709
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO). (2023). Guidance for generative AI in education and research. https://doi.org/10.54675/EWZM9535
Yassin, A., & Mabanja, A. (2024). Integrating information processing theory with artificial intelligence for enhanced learning outcomes. Proceedings of International Conference on Applied Social Sciences in Education 2024, 1(1), 1-13. https://doi.org/10.31316/icasse.v1i1.6902
Yuriev, E., Burton, M. G., Knott, D., Terrill, A. E., Jackson, N. R. C., & Chen, S. (2025a). Integrating generative AI in chemistry education: Enhancing career-ready writing skills in pharmaceutical science. Journal of Chemical Education, 102(5), 1991-2001. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.4c01499
Yuriev, E., Orgill, M. & Holme, T. (2025b). Generative AI in chemistry education: Current progress, pedagogical values, and the challenge of rapid evolution. Journal of Chemical Education, 102(9), 3773–3776. https://doi.org/10.1021/acs.jchemed.5c01105
Zhai, X., Nyaaba, M., & Ma, W. (2025). Can generative AI and ChatGPT outperform humans on cognitive-demanding problem-solving tasks in science? Science & Education, 34, 649–670. https://doi.org/10.1007/s11191-024-00496-1
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
