การจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์กับความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์, ความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์, นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์ระหว่างก่อนเรียนกับหลังเรียน 2) เปรียบเทียบความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์กับเกณฑ์ร้อยละ 60 และ 3) ศึกษาพัฒนาการของความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์ ตัวอย่าง คือ นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 จำนวน 1 ห้องเรียน 40 คน โดยใช้การเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์ จำนวน 10 แผน และแบบวัดความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ โดยแบบวัดความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ฉบับก่อนเรียนมีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.74 ส่วนแบบวัดความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ฉบับหลังเรียนมีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.63 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าเฉลี่ยเลขคณิต ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละ การทดสอบค่าทีแบบ t-test for one sample และdependent t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์ 1) มีความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2) มีความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ไม่สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 60 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) มีการเปลี่ยนแปลงของความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ดีขึ้น ทั้งในด้านการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของข้อมูลและด้านการพิจารณาความสมเหตุสมผลของข้อสรุป ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ตามแนวการคิดแบบฮิวริสติกส์สามารถพัฒนาความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กฤษฎา วรพิน. (2559). การพัฒนากระบวนการเรียนการสอนตามแนวคิดการตั้งปัญหาและการคิดแบบฮิวริสติกส์เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาคณิตศาสตร์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/54973
จิณดิษฐ์ ละออปักษิณ. (2563). การพัฒนาชุดกิจกรรมการสำรวจเชิงคณิตศาสตร์ ที่ส่งเสริมความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ ของนิสิตฝึกหัดครู วิชาเอกคณิตศาสตร์. คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันทิยา กงละวัล. (2566). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้คณิตศาสตร์โดยใช้การคิดแบบฮิวริสติกส์กับวิธีการ เรียนรู้เชิงภาพที่มีต่อความสามารถในการสื่อสารทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/85824
พีชาณิกา เพชรสังข์. (2556). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้คณิตศาสตร์โดยใช้รูปแบบการเรียนการสอน 5E ร่วมกับคำถามปลายเปิดที่มีต่อความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์และความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 2 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/43134
ภัทราวดี เพิ่มประยูร. (2566). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้คณิตศาสตร์โดยใช้กระบวนการเรียนรู้ CORE ที่มีต่อความรู้เชิงมโนทัศน์ทางคณิตศาสตร์และความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ของ นักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/85781
ไมตรี อินทร์ประสิทธิ์. (2565). กระบวนการแก้ปัญหาในคณิตศาสตร์ระดับโรงเรียน (พิมพ์ครั้งที่ 2). ศูนย์วิจัยคณิตศาสตร์ศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น และมูลนิธิการศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะการคิด.
ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 - 2580. (2561, 13 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82ก. หน้า 1-71. https://share.google/Li8WTv4LX3sp8qCrf
วรนิพิฎ พันธ์หนองหว้า. (2559). ผลของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้คณิตศาสตร์โดยใช้กระบวนการแก้ปัญหาที่มีโครงสร้างไม่สมบูรณ์ร่วมกับกลวิธีการเสริมต่อความคิดที่มีต่อความสามารถในการคิดอย่างมี วิจารณญาณของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย]. CUIR. http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/55144
ศิรดา กันอ่ำ. (2562). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรึคณิตศาสตร์โดยเน้นประเด็นปัญหาที่มีต่อความสามารถในการแก้ปัญหาและการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 1. [วิทยานิพนธ์ ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/70007
สถาบันทดสอบทางการศึกษา. (2567). ค่าสถิติผลการทดสอบ O-NET. https://catalog.niets.or.th/
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2555). ทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 3). 3 - คิว มีเดีย.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2558). กิจกรรมสะเต็มศึกษา ระดับชั้นมัธยมศึกษา (ม.1 - ม.6) (เล่ม 2). https://scimath.org/index.php/ebook-stem/item/13060-1-6-2-2
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.). (2560). คู่มือการใช้หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. https://www.scimath.org/ebook-mathematics/item/8380-2560-2551-8380
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2566). ผลการประเมิน PISA 2022. https://pisathailand.ipst.ac.th/news-21/
สาวิตรี มูลสุวรรณ. (2557). ผลของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยกลวิธีเอฟโอพีเอสที่มีต่อความสามารถในการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์และการใช้ตัวแทนความคิดทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/44636
อัมพร ม้าคนอง. (2559). ทักษะและกระบวนการทางคณิตศาสตร์: การพัฒนาเพื่อพัฒนาการ. ศูนย์ตำราและเอกสารทางวิชาการ คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาษาอังกฤษ
Cai, J. (2010). Commentary on problem solving heuristics, affect, and discrete mathematics : A representtational discussion. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-00742-2_25
Cellucci, C. (2018). The making of mathematics: Heuristic philosophy of mathematics. Springer.
Goldin, G. A. (2004). Problem solving heuristics, affect, and discrete mathematics. ZDM – The International Journal on Mathematics Education, 36(2), 56–60. https://link.springer.com/article/10.1007/BF02655759
McCuen, R. H. (2023). Critical thinking, idea innovation, and creativity (1st ed.). CRC Press.
National Council of Teachers of Mathematics (NCTM). (2000). Principles and standards for school Mathematics. https://www.nctm.org/Standards-and-Positions/Principles-and-Standards/
National Council of Teachers of Mathematics (NCTM). (2009). Focus in high school mathematics: Reasoning and sense making. https://www.nctm.org/Standards-and- Positions/Focus-in-High-School-Mathematics/
Singh, P., Teoh, S. H., Cheong, T. H., Rasid, N. S. M., Kor, L. K., & Nasir, N. A. M. (2018). The use of problem-solving heuristics approach in enhancing STEM students’ development of mathematical thinking. International Electronic Journal of Mathematics Education, 13(3), 289–303. https://doi.org/10.12973/iejme/3921
Tashtoush, M. A., Wardat, Y., Aloufi, F., & Taani, O. (2022). The effect of a training program based on TIMSS to developing the levels of habits of mind and mathematical reasoning skills among pre-service mathematics teachers. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 18(11), Article em2182. https://doi.org/10.29333/ejmste/12557
Zainudin, R., Zulnaidi, H., Mafarja, N., & Mohamed Kamali, M. Z. (2025). Development and validation of my online teaching with GeoGebra (MyOT_G+) kit on mathematical reasoning among pre-university students. Comtemporary Education Technology, 17(2), Article ep569. https://doi.org/10.30935/cedtech/15989
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
