การสอนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในยุคเทคโนโลยีดิจิทัล
DOI:
https://doi.org/10.14456/ojed.2026.19คำสำคัญ:
ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์, การสอนวิทยาศาสตร์, เทคโนโลยีดิจิทัลบทคัดย่อ
ในยุคสมัยใหม่ที่ผู้เรียนเจนซีและเจนแอลฟาเกิดและเติบโตมาพร้อมกับเทคโนโลยีดิจิทัล การนำเทคโนโลยีเหล่านี้มาปรับใช้กับการสอนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จึงเป็นแนวคิดสำคัญในการสร้างบรรยากาศการเรียนรู้เชิงบวกและพัฒนาทักษะย่อยทางสมองและทักษะย่อยทางการลงมือปฏิบัติ บทความนี้ได้มุ่งนำเสนอแนวทางการนำเทคโนโลยีดิจิทัลไปใช้พัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ให้กับนักเรียนรุ่นใหม่ได้อย่างเป็นรูปธรรม แบ่งเป็นทักษะขั้นพื้นฐาน 8 ด้าน ครูวิทยาศาสตร์ควรเลือกเครื่องมือการสอนทักษะที่เน้น 1) ขยายขอบเขตการรับรู้ด้วยประสาทสัมผัส 2) จัดกลุ่มข้อมูลตามเกณฑ์และให้ผลป้อนกลับทันที 3) เพิ่มความแม่นยำในการวัดข้อมูลเชิงปริมาณ 4) เพิ่มความเร็วในการคำนวณที่มีความซับซ้อน 5) แสดงมิติสัมพันธ์ได้ชัดเจน 6) สร้างแผนภาพ แผนภูมิ กราฟ จากข้อมูลดิบได้ 7) แสดงความคิดเห็นจากสิ่งที่สังเกตได้ทันที และ 8) แสดงแนวโน้มข้อมูล มีผลป้อนกลับจากการพยากรณ์ สำหรับทักษะขั้นผสมผสาน 6 ด้าน ครูวิทยาศาสตร์ควรเลือกเครื่องมือการสอนทักษะที่เน้น 1) สร้างชุดคำถามกระตุ้นความคิดเกี่ยวกับตัวแปร สมมติฐาน และนิยามเชิงปฏิบัติการ แสดงผลป้อนกลับทันที 2) ปฏิบัติการทดลองเสมือนบนเว็บไซต์หรือสมาร์ตโฟนได้ และ 3) แสดงความคิดเห็นและอภิปรายผลการทดลองได้ การเลือกใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเหมาะสมช่วยให้ครูออกแบบกิจกรรมพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่เปลี่ยนจากการฝึกแบบดั้งเดิมเป็นการเรียนทักษะที่กลมกลืนไปกับความเป็นตัวตนของผู้เรียนรุ่นใหม่ได้ดียิ่งขึ้น
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ดนุลดา จามจุรี. (2563). การออกแบบการเรียนรู้สำหรับผู้เรียน Gen Z. บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. http://www.curriculumandlearning.com/upload/Books/การออกแบบการเรียนการสอนสำหรับผู้เรียน%20Gen%20Z_1600319626.pdf
ภาษาอังกฤษ
Anjugam, R. & Chellamani, K. (2024). Science process skills: A trend analysis of research. The International Journal of Indian Psychology, 12(1), 772-781. https://ijip.in/articles/science-process-skills/
Apeadido S., Opoku-Mensah D., & Mensah, G. O. (2024). Enhancing science process skills and academic performance in biology: The impact of practical work. Integrated Science Education Journal, 5(1), 34-41. https://doi.org/10.37251/isej.v5i1.854
Ceylan, Ö. (2024). Changes in scientific process skills and reflective thinking skills towards problem-solving of gifted students: a summer school practice. Reflective Practice, 25(3), 286–303. https://doi.org/10.1080/14623943.2024.2314012
Darmaji, D., Kurniawan, D. A., Astalini, A., & Rini E. F. S. (2022). Science processing skill and critical thinking: Reviewed based on the gender. Journal Pendidikan Indonesia, 11, 133-141. https://doi.org/10.23887/jpi-undiksha.v11i1.35116
Darmaji, D., Astalini, A., Yusnidar, Y., Kurniawan, D. A., & Oktavia, S. W. (2026). The influence of science process skills, digital literacy and students' critical thinking skills on physics learning: A mixed method study. Journal Evaluation in Education, 7, 248-255. https://doi.org/10.37251/jee.v7i1.1251
Fauzi, A. (2016). Enabling students to learn scientific methods through spreadsheet. Proceeding of the international conference on teacher training and education, Surakarta, Indonesia, 1, 290-293. https://media.neliti.com/media/publications/171301-EN-enabling-students-to-learn-scientific-me.pdf
Fikriyah, A., & Ahied, M. (2022). Analyzing students’ science process skills through mobile learning using virtual laboratory. Biosfer: Jurnal Pendidikan Biologi, 15(2), 214-230. https://doi.org/10.21009/biosferjpb.24513
Gizaw, G., & Sota, S. S. (2023). Improving science process skills of students: A review of literature. Science Education International, 34(3), 216-224. https://doi.org/10.33828/sei.v34.i3.5
Kassaye, M. T., Damtie, D., Melesse, S., & Yemata, G. (2025). Effect of using science process skills-integrated inquiry-based approach on grade nine students’ cell biology academic achievement. Discover Education, 4, Article 343. https://doi.org/10.1007/s44217-025-00699-w
Prayitno, B. A., Corebima, A. D., Susilo, H., Zubaidah, S., & Ramli, M. (2017). Closing the science process skills gap between students with high and low level academic achievement. Journal of Baltic Science Education, 16(2), 266-277. https://doi.org/10.33225/jbse/17.16.266
Padilla, M. J. (2018). The science process skills. NARST. https://narst.org/research-matters/science-process-skills
Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12(2), 257-285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4
Zaheer, S. (2024). Balancing cognitive load in AR: Optimizing information density for enhanced user experience. International Journal of Engineering Technology Research & Management, 8(9), 46-55. https://doi.org/10.5281/zenodo.15251543
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
