ความสามารถในการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมและการปรับตัวเข้าสู่วัฒนธรรมใหม่ของนักศึกษาฝึกงานไทยในประเทศฝรั่งเศส
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสามารถในการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมและการปรับตัวเข้าสู่วัฒนธรรมใหม่ของนักศึกษาไทยที่ไปฝึกงาน ณ ประเทศฝรั่งเศส ภายใต้ความร่วมมือทางวิชาการระหว่างวิทยาลัยศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต กับหน่วยงานฝรั่งเศสสองแห่ง คือ la Maison de la Thaïlande และ École Hotelière de Paris (Jean-Druant) การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participation Observation) โดยการเก็บข้อมูลแบบสามเส้า (Data Triangulation) จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 3 กลุ่ม รวม 23 คน ได้แก่นักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการจำนวน 20 คน ผู้ดูแลฝ่ายไทย 2 คน และผู้ดูแลฝ่ายฝรั่งเศส 1 คน ใช้กรอบทฤษฎีการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม (Intercultural Communication) ความตื่นตระหนกทางวัฒนธรรม (Culture Shock) และการปรับตัวทางวัฒนธรรม (Cultural Adaptation) มีการนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ (Analytical Research)
ผลจากการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสามารถในการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมคือ ประสบการณ์ในต่างประเทศ ประสบการณ์ในการฝึกงาน สาขาวิชาที่ศึกษา พื้นฐานทางภาษา ความรู้เดิมเกี่ยวกับชีวิตวัฒนธรรมฝรั่งเศส จุดประสงค์ในการไปฝึกงาน และการเตรียมตัวก่อนไปฝึกงานที่ประเทศฝรั่งเศส ในเรื่องความตื่นตระหนกทางวัฒนธรรมพบว่า นักศึกษาผู้ให้ข้อมูลแต่ละคนมีความตื่นตระหนกทางวัฒนธรรมไม่เท่ากัน ปัจจัยที่ทำให้แตกต่างคือ ระยะเวลาที่ไปฝึกงาน สถานที่ฝึกงาน และที่สำคัญที่สุดคือ ภาษาและเจตคติ นักศึกษาที่มีพื้นฐานความรู้ทางภาษาดีไม่ว่าจะเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาฝรั่งเศสและนักศึกษาที่มีเจตคติดีจะเกิดอาการตื่นตระหนกทางวัฒนธรรมน้อย ไม่ว่าจะเป็นทางกายหรือทางจิตใจ ซึ่งจะส่งผลให้มีปัญหาในการดำเนินชีวิตและการฝึกงานน้อยไปด้วย ส่วนในเรื่องการปรับตัวเข้าสู่วัฒนธรรมใหม่ นักศึกษาแต่ละคนใช้เวลาในการปรับตัวให้เข้ากับวัฒนธรรมใหม่ไม่เท่ากัน โดยเฉลี่ย 2-4 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับปัจจัยพื้นฐานและเจตคติ ในจำนวนนักศึกษาผู้ให้ข้อมูลสำคัญทั้ง 20 คน มีความสามารถในการปรับตัวแบ่งได้เป็น 4 กลุ่ม ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎีของ Black (1988) Bennett (1993) Earley & Peterson (2004) และ Jia & Rutherford (2010) ดังนี้คือ 1) กลุ่มไม่ปรับตัว 2) กลุ่มเข้าใจ 3) กลุ่มปรับตัว 4) กลุ่มเรียนรู้ ผลการวิจัยในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า นอกจากความสามารถทางภาษาและความรู้ด้านวัฒนธรรมจะเป็นปัจจัยที่มีผลโดยตรงต่อความสามารถในการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมแล้ว การมีเจตคติที่ดีและการเตรียมความพร้อมก่อนไปฝึกงาน เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้นักศึกษาประสบปัญหาในชีวิตประจำวันและในการฝึกงานน้อยหรือไม่มีเลย และช่วยให้ใช้เวลาในการปรับตัวไม่นาน หลังจากการฝึกงาน นักศึกษารู้สึกประทับใจ และหากมีโอกาสจะกลับไปใช้ชีวิตและทำงานในประเทศฝรั่งเศสอีก นักศึกษาและผู้ดูแลโครงการเชื่อมั่นว่าประสบการณ์ในการฝึกงานจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการทำงานในอนาคต ผลการวิจัยในครั้งนี้จะเป็นแนวทางในการเตรียมตัวสำหรับผู้ที่จะไปฝึกงานหรือทำงานในประเทศฝรั่งเศส และสามารถนำไปใช้ออกแบบหลักสูตร จัดโครงการอบรมหรือจัดกิจกรรมเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับบุคลากรในการทำงานระดับสากล
Downloads
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กลอยกมล ขวัญเยื้องพันธุ์. (2546). วัฒนธรรมองค์กรและการปรับตัวทางวัฒนธรรมของสถานี
วิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย ช่อง 11 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
งามพิศ สัตย์สงวน. (2551). หลักมานุษยวิทยาวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 3). ธรรมสภา.
จุฑาทิพย์ บุญรอด. (2545). การสื่อสารเพื่อการปรับตัวในการทำงานของผู้บริหารญี่ปุ่น: กรณีศึกษาบริษัท Daiwa Kasei (Thailand) Co., Ltd. และบริษัท Sankyu Logistics & Engineering Services (Thailand) Co., Ltd. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ชนยา ด่านสวัสดิ์, สิรจิตต์ เดชอมรชัย และจุฑามาศ ประมูลมาก. (2554). การเปลี่ยนแปลง
เนื้อหาวัฒนธรรมในแบบเรียนภาษาฝรั่งเศสสำหรับชาวต่างชาติ, วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 18(1), 98-112.
นิภา นิธยายน. (2530). การปรับตัวและบุคลิกภาพ: จิตวิทยาเพื่อการศึกษาและชีวิต. โอเดียนสโตร์.
นิยพรรณ วรรณศิริ. (2540). มานุษยวิทยาสังคมและวัฒนธรรม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พัชราภา เอื้ออมรวนิช. (2559). การศึกษาปัญหาการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมและแนวทางการ
ปรับตัวของอาจารย์ต่างชาติกับนักศึกษาไทยในมหาวิทยาลัยราชภัฏในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 10(2), 77-92.
เมตตา วิวัฒนานุกูล (กฤตวิทย์). (2536). รายงานการวิจัยเรื่องลักษณะและปัญหาการสื่อสารต่างวัฒนธรรมในบรรษัทนานาชาติในประเทศไทย. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เมตตา วิวัฒนานุกูล (กฤตวิทย์). (2551). รายงานการวิจัยเรื่องสถานภาพการศึกษาการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรมระหว่างปี 2540-2551. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เมตตา วิวัฒนานุกูล (กฤตวิทย์). (2559). การสื่อสารต่างวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 2 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ยศ สันตสมบัติ. (2537). มนุษย์กับวัฒนธรรม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สมชนก ภาสกรจรัส (คุ้มพันธุ์). (2559). การจัดการเชิงเปรียบเทียบ/การจัดการข้ามวัฒนธรรม. ซีเอ็ดยูเคชั่น.
สิรจิตต์ เดชอมรชัย และชนยา ด่านสวัสดิ์. (2553). ความต้องการบัณฑิตสาขาวิชาภาษาฝรั่งเศสและคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ของหน่วยงานที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสในประเทศไทย. วารสารสมาคมครูภาษาฝรั่งเศสแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ฯ, 33(120), 4-20.
อภิรัฐ ตั้งกระจ่าง. (2543). ธุรกิจระหว่างประเทศ. ธนธัชการพิมพ์.
อมรา พงศาพิชญ์. (2530). ความหลากหลายทางวัฒนธรรม. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
Abdallah-Pretceille, M. (2020). La communication interculturelle: Entre pertinence et Impertinence. L’Harmattan.
Agbobli, C., & Hsab, G. (dir.). (2011). Communication internationale et communication interculturelle: Regards épistémologiques et espaces de pratique. Presses de l’Université du Québec.
Beacco, J. C. (2000). Les dimensions culturelles des enseignements de langue. Hachette.
Bennett, M. J. (1993). Towards ethnorelativism: A developmental model of intercultural
sensitivity. R. M. Paige (Ed.), Education for the intercultural experience. Yarmouth, ME: Intercultural Press. 21-71.
Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697-712.
Besse, H. (1984). Eduquer la perception interculturelle. Le français dans le monde, 188,
-50.
Black, J. S. (1988). Work role transitions: A study of American expatriate managers in Japan. Journal of International Business Studies, 19(2), 277-294.
Bourse M., & Yücel M. (2019). Communication Interculturelle : Mode d’emploi. L’Harmattan.
Byram, M., & Zarate, G. (1998). Définitions, objectifs et évaluation de la compétence socioculturelle. Le Français dans le monde, n° spécial, 70-89.
Byram, M., Gribkova, B., & Starkey, H. (2002). Développer la dimension interculturelle dans l’enseignement des langues. Conseil de l’Europe.
Byram, M. (2008). From foreign language education to education for intercultural citizenship: essays and reflections. Multilingual Matters.
Chaves R. H., Favier L., & Pélissier, S. (2012). L’Interculturel en classe. Presses universitaires de Grenoble.
Claes, M. T. (2002). La dimension interculturelle dans l’enseignement du français langue
de spécialité. Dialogues & Cultures, 47. 39-49.
Cohen-Emerique, M. (1989). Chocs de cultures: Concepts et enjeux pratiques de l’interculturel. L’Harmattan.
Collès, L. (2007). Interculturel: Des questions vives pour le temps présent. EME.
Cornwel-Smith, P., & Goss, J. (2013). Very Thai: Everyday popular culture (2nd ed.). River Books.
Deardorff, Darla K. (2008). Intercultural Competence: A Definition, Model and Implications for Education Aboard. Developing Intercultural Competence and Transformation: Theory, Research, and Application in International Education, ed. Victor Savicki. 32-52.
De Carlo, M. (1998). L’interculturel. CLE International.
Duan, C., & Vu, P. (2000). Acculturation of Vietnamese students living in or away from
Vietnamese communities. Journal of Multicultural Counseling and Development, 28(4), 225–242.
Earley, P. C., & Peterson, R. S. (2004). The elusive cultural chameleon: Cultural
intelligence as a new approach to intercultural training for the global manager. Academy of Management Learning and Education, 3(1), 100-115.
Furnham, A., & Bochner, S. (1986). Culture shock: Psychological reaction to unfamiliar
environments. Methuen.
Gudykunst, W. B., & Hammer, M. R. (1988). The influence of social identity and
intimacy of interethnic relationships on uncertainty reduction processes. Human Communication Research, 14(4), 569–601.
Gudykunst, W., & Kim, Y. (1992). Intercultural Communication Theory. Sage Publications.
Hall, E. T. (1981). Beyond Culture. Doubleday.
Hall, E. T. (1990). The Hidden Dimension. Doubleday.
Hofstede, G. (1997). Cultures and organizations: Software of the mind. McGraw-Hill.
Jandt, F. E. (2004). An introduction to Intercultural communication: Identities in a Global
Community (4th ed.). Sage Publications.
Jia, F., & Rutherford, C. (2010). Mitigation of supply chain relational risk caused by cultural differences between China and the West. International Journal of Logistics Management, 21(2), 251- 270.
Kim, Y. Y. (1988). Communication and Cross-Cultural Adaptation: An integrative theory. Multilingual Matters.
Kim, Y.Y. (2001). Becoming intercultural: An integrative theory of communication and cross- cultural adaptation. Sage Publications.
Kim, Y. Y. (2017). Cross-Cultural Adaptation. Oxford University.
Ladmiral, J. R., & Lipiansky, E. M. (1989). La communication interculturelle. Armand Colin.
Louis, V. (2011). Interactions verbales et communication interculturelle en FLE: De la civilisation française à la compétence (inter) culturelle. EME & Inter Communications.
Lustig, M. W., & Koester, J. (1996). Intercultural competence: Interpersonal communication across cultures. (2nd ed.). Harper-Collins College.
Inkaew M. (2015). An analysis of intercultural communicative competence: hotel front office personnel in Bangkok. Thammasat University.
Martin, J. N., & Nakayama, T. K. (2018). Experiencing intercultural communication: An introduction (6th ed.). McGraw-Hill.
Matsumoto, D., Yoo, S. H., Hirayama, S., & Petrova, G. (2005). Validation of an Individual-Level Measure of Display Rules: The Display Rule Assessment Inventory (DRAI). Emotion, 5, 23–40.
Montgomery, C., & Bourassa-Dansereau, C. (dir.). (2017). Mobilités internationales et intervention interculturelle: Théories, expériences et pratiques. Presses de l’Université du Québec.
Oberg, K. (1960). Cultural shock : Adjustment to new cultural environments. Practical Anthropology, 7, 177-182.
Poomchom, S., & François, D. (2017). Le stage professionnel coopératif en France. Étude des difficultés rencontrées par les étudiants thaïlandais de français. Bulletin de l’ATPF, 2(134), 10-15.
Raja, C. (2008). Le « choc culturel » et le « choc des cultures ». Géographie et cultures,
, 5-20.
Samovar, L. A., Porter, R. E., & McDaniel, E. R. (2010). Communication between cultures (7th ed.). Wadsworth Cengage Learning.
Selmer, J. (2006). Language ability and adjustment: Western expatriates in China. Thunderbird International Business Review, 48(3), 347-368.
Shi, Y., & Fan, S. (2010). An analysis of non-verbal behavior in intercultural communication. The International Journal Language Society and Culture, 3(1), 113-120.
Shi, L., & Wang, L. (2014). The culture shock and cross-cultural adaptation of Chinese
expatriates in international business contexts. International Business Research,
(1), 23-33.
Spencer-Oatey, H., & Franklin, P. (2009). Intercultural interaction: a multidisciplinary approach to intercultural communication. Palgrave Macmillan.
Wilbaut, M. (2010). La négation interculturelle. Guide pour préparer; conduire et clore une négation internationale. Dunod.
Yanaprasart, P. (2002). Dimension socioculturelle dans la communication professionnelle: le cas du contexte franco-thaï. Peter Lang.
Zarate, G. (1986). Enseigner une culture étrangère. Hachette.
Zarate, G. (1993). Représentations de l’étranger et didactique des langues. Didier, collection CREDIF.
Zarate, G. (coord.). (2003). Médiation culturelle et didactique des langues. Conseil de l’Europe.
Zhiyuan, R. (2555). การปรับตัวทางวัฒนธรรมของนักศึกษาจีนในประเทศไทย: กรณีศึกษามหาวิทยาลัยบูรพา.วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 20(34), 185-201.
