ผลิตภัณฑ์ชุมชนกับกระบวนการสร้างรากฐานความมั่นคงทางอาหาร กรณีศึกษา ชุมชนปากน้ำ อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำการศึกษาสถานการณ์และแนวโน้มของการใช้ทรัพยากรชุมชนในการผลิตผลิตภัณฑ์ชุมชน และค้นหากระบวนการสร้างรากฐานความมั่นคงทางอาหารจากผลิตภัณฑ์ชุมชน ตลอดจนศึกษาแนวทางการสร้างรากฐานความมั่นคงทางอาหารจากผลิตภัณฑ์ชุมชน เป็นการศึกษาจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 คน โดยใช้วิธีการเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบบเจาะจง และเลือกตามคำแนะนำของผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่แนะนำผู้วิจัยว่าสมาชิกท่านนั้นสามารถเป็นผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการวิจัย เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แนวคำถามในการสัมภาษณ์ และประเด็นการสนทนากลุ่ม ผลการวิจัยพบว่าสถานการณ์การใช้ทรัพยากรในการผลิตส่วนใหญ่เป็นวัตถุดิบที่มีอยู่
ในชุมชน และพบการใช้สารเคมีอยู่ในระดับน้อยมาก เนื่องจากมีเพียงผลิตภัณฑ์เดียว คือ หมาก พลู ที่ใช้สารเคมีในกระบวนการผลิตเพื่อกำจัดศัตรูพืช และเชื้อรา โดยผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่มีไว้เพื่อจำหน่าย และบริโภค สำหรับแนวโน้มการวางแผนสร้างความมั่นคงทางอาหาร พบว่า ผู้ผลิตยังไม่มีแผนการสร้างความมั่นคงทางอาหาร และได้ข้อเสนอกระบวนการสร้างรากฐานความมั่นคงทางอาหารจากผลิตภัณฑ์ชุมชน ประกอบด้วย 1) การสร้างความรู้ความเข้าใจ 2) การส่งเสริมสนับสนุนจากทุกภาคส่วน 3) การผลักดันกฎหมาย และ 4) การปลูกฝังจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมของประชาชน สำหรับข้อสรุปแนวทางการสร้างรากฐานความมั่นคงทางอาหารสำหรับภาครัฐและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องควรดำเนินการดังนี้ 1) การให้ความสำคัญกับความมั่นคงทางอาหาร 2) การคุ้มครองทรัพยากรทางอาหารในชุมชน 3) การกำหนดขอบเขตการผลิตและขอบเขตพื้นที่ทำการเกษตร 4) การขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชน 5) การจัดทำแผนยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงทางอาหารของท้องถิ่น 6) การพัฒนาระบบสารสนเทศและฐานข้อมูลผลิตภัณฑ์ และ7) การจัดทำแผนรับมือกับความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติ โดยข้อค้นพบที่ได้จากวิจัยจะสามารถนำไปใช้ในการพัฒนาเชิงนโยบายระดับพื้นที่ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารได้อย่างยั่งยืนต่อไปในอนาคต