บทเรียนการจัดการภัยพิบัติด้านน้ำและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำขององค์การบริหารส่วนตำบลลำประดา จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการภัยพิบัติและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของชุมชน และวิเคราะห์ปัจจัยความสำเร็จในการจัดการภัยพิบัติและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของชุมชน เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีประชากรและ
กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนในพื้นที่ที่มีการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและเข้าร่วมกิจกรรมกับโครงการฯ การกำหนดกลุ่มตัวอย่างใช้การเลือกตัวอย่างแบบเจาะจงจากตัวแทนผู้นำชุมชน บุคคลผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เจ้าหน้าที่
จากกรมทรัพยากรน้ำ และเจ้าหน้าที่จากส่วนราชการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง จำนวน 10 คน เครื่องมือการวิจัย คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึกเกี่ยวกับบริบทชุทชน และการจัดการภัยพิบัติและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของชุมชน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การจัดจำแนก
จัดกลุ่ม และการศึกษาความเป็นเหตุและผล พบว่าตำบลลำประดา อำเภอบางมูลนาก จังหวัดพิจิตร เป็นพื้นที่ปลายน้ำของแม่น้ำน่าน พื้นที่เป็นที่ดอนและที่ลุ่มน้ำท่วมถึง ประสบปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้ง จึงมีองค์กรชุมชนร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบลจัดตั้งเป็นกลุ่มผู้ใช้น้ำที่มีส่วนร่วมในการจัดทำแผน การดำเนินงาน การควบคุม และรับผลประโยชน์ มีเครื่องมือเชิงโครงสร้าง ได้แก่ ประปาหมู่บ้าน สระน้ำในไร่นา และคลองปูน (ดาดคอนกรีต) เครื่องมือทางสังคม ได้แก่ การประเมินปริมาณน้ำในแต่ละฤดูและแต่ละปี และเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์ ได้แก่ การเก็บค่าน้ำประปาสำหรับบริโภค และการกำหนดค่าใช้น้ำเพื่อการเกษตร และปัจจัยความสำเร็จประกอบด้วยปัจจัยภายใน ได้แก่ ผู้นำและสมาชิก ความเชี่ยวชาญ ความชำนาญ ทักษะ ภูมิปัญญาท้องถิ่น โครงสร้างของกลุ่มและชุมชนที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรน้ำ ลักษณะการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ กำหนดทิศทางและนโยบายของท้องถิ่นและชุมชน ระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ และค่านิยมความเชื่อของการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ และปัจจัยภายนอก ได้แก่ นนโยบาย ยุทธศาสตร์ กฎเกณฑ์ต่างๆ ของภาครัฐและท้องถิ่น สภาพเศรษฐกิจและสังคม และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง