ปรากฏการณ์ของวงปี่พาทย์พิธีในพระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรง พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทหน้าที่และปรากฏการณ์ของวงปี่พาทย์พิธีในพระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า บทบาทหน้าที่ของวงปี่พาทย์พิธีที่ปรากฏในพระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรนี้ คือ การบรรเลงประกอบพระราชพิธีเพื่อให้เกิดความสมบูรณ์  โดยยึดตามระเบียบแบบแผนที่ปฏิบัติกันมาตั้งแต่โบราณกาล หน้าที่รับผิดชอบของผู้ปฏิบัติงานต่อการบรรเลงคือ นักดนตรีจากสำนักการสังคีต กรมศิลปากร ปฏิบัติหน้าที่ตามหมายรับสั่งที่มาจากสำนักพระราชวัง วงดนตรีที่ใช้บรรเลงในครั้งนี้ คือ วงปี่พาทย์พิธี ผู้บรรเลงแต่งกายด้วยชุดปกติขาว บทเพลงที่ใช้ในพระราชพิธีนี้ ได้แก่ เพลงสาธุการ เพลงลงสรง และเพลงเรื่องทำขวัญ ลักษณะการใช้เพลงบ่งบอกถึงการดำเนินพิธีกรรมในแต่ละขั้นตอน คือ เพลงสาธุการใช้บรรเลงในขั้นตอนประกอบพิธีการเปลื้องเครื่องทรงพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เพลงลงสรงใช้ในขั้นตอนประกอบพิธีการสรงน้ำองค์พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร และเพลงเรื่องทำขวัญใช้บรรเลงในขั้นตอนประกอบพิธีการเวียนเทียนเพื่อสมโภชพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร อย่างไรก็ตามการบรรเลงในพระราชพิธีนี้ต้องบรรเลงอย่างถูกต้องตามระเบียบแบบแผน ตามขั้นตอน และแนวการบรรเลงที่ใช้ ต้องมีความเรียบร้อยเหมาะสมไม่ช้าไม่เร็วจนเกินไป