“紫姑”作为“厕神”之信仰及其在社会不平等视角下的探讨 Beliefs on “Zigu” as the “Toilet Deity” and Perspectives on Social Inequality
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
摘要
本文根据“紫姑”成为“厕神”的传说进行分析。研究表明，中国文化的“鬼神观”仍深受男权主义思想影响，存在妻的地位高于妾的地位等社会不平等的丑陋现象，且此一现象一直 存在。
“厕神”是中国人民的文化信仰之一。据刘敬叔的《异苑》一文可知，该信仰早在1600年前的南北朝时期已存在。其中的“紫姑神”一章将她与厕所联系在一起，使得“紫姑”被尊崇为“厕神”。但刘敬叔笔下的紫姑形象依然凶猛，更像是“鬼”而不是“神”，和后来所修饰的形象大为不同，甚至得到了封神的迹象。
紫姑形象显得可怜的故事核心是，其命运被正妻欺负、羞辱，直到不得不在厕所自杀，逃避其之痛苦。结合当时社会风气考量，就会发现：正妻往往有嫉妒、妒忌、猛悍，对丈夫无所畏惧的性格。导致大多数妾的命运都很悲惨，其如家中的奴隶劳动一般。比如紫姑扫厕所等。这类故事如同一面镜子，反映南北朝社会现象。身为妾的女性选择自杀的方式以解脱残酷的命运。
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ผลงานทางวิชาการที่ลงตีพิมพ์ในวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นลิขสิทธิ์ของผู้เขียนหรือผู้แปลผลงานนั้น หากนำลงในวารสารจีนศึกษาเป็นครั้งแรก เจ้าของผลงานสามารถนำไปตีพิมพ์ซ้ำในวารสารหรือหนังสืออื่นได้โดยมิต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า แต่หากผลงานที่ได้รับพิจารณานำลงในวารสารจีนศึกษา เป็นผลงานที่เคยตีพิมพ์ที่อื่นมาก่อนเจ้าของผลงานต้องจัดการเรื่องปัญหาลิขสิทธิ์กับแหล่งพิมพ์แรกเอง หากเกิดปัญหาทางกฎหมาย ถือว่าไม่อยู่ในความรับผิดชอบของวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทั้งนี้ ความคิดเห็นต่างๆ ในบทความเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียน ไม่เกี่ยวกับกองบรรณาธิการวารสารจีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
参考
สุวรรณา สถาอานันท์.2562. หลุนอี่ว์: ขงจื่อสนทนา. กรุงเทพฯ : โอเพ่น โซไซตี้.
鲍家麟.1995.中国妇女史论集（四集）.台北：稻香出版社.
常建华.2020.中国古代女性婚姻家庭.北京：中国工人出版社.
陈鼓应.1999.庄子今注今译.北京：中华书局.
陈佳穗.2003.“宋代笔记小说中之‘紫姑神’形象初探”，载《空大人文学报》，第12期.19-36.
陈耀文.2007.天中记（上册）.扬州：广陵书社.
翟灏.2012.通俗编.北京：东方出版社.
段成式.2018.酉阳杂俎.北京：团结出版社.
方向东.2019.大戴礼记.南京：江苏人民出版社.
房玄龄.1998.晋书.北京：中华书局.
高连峻.2002.中国婚姻家庭史.长春：吉林教育出版社.
葛兆光.2006.古代中国文化讲义.上海：复旦大学出版社.
郭忠.2015.看不见的正义.北京：中国政法大学出版社.
洪迈.1981.夷坚志.北京：中华书局.
贾二强.2000.神界鬼域：唐代民间信仰透视.西安：陕西人民教育出版社.
李昉.1994.太平御览.石家庄：河北教育出版社.
李素平.2004.女神•女丹•女道.北京：宗教文化出版社.
李学勤.1999.毛诗正义.北京：北京大学出版社.(A)
李学勤.1999.春秋公羊传注疏.北京：北京大学出版社.(B)
李之亮.2011.苏轼文集编年笺注: 诗词附12.成都：巴蜀书社.
刘敬叔.1996.异苑.北京：中华书局.
刘勤.2021.神圣与世俗之间：中国厕神信仰源流考.北京：生活•读书•新知三联书店.
刘餗、李肇.1999.隋唐嘉话・唐国史补.杭州：浙江古籍出版社.
刘文典.1989.淮南鸿烈集解.北京：中华书局.
刘苑如.1999.“《异苑》中的怪异书写与谐谑精神研究：以陈郡谢氏家族的相关记载为主要线索”，载《中国文哲研
究集刊》，第14期.51-92.
鲁迅.1997.古小说钩沉.济南：齐鲁书社.
吕宗力、栾保群.2000.中国民间诸神.石家庄：河北教育出版社.
罗新慧.2023.周代的信仰：天、帝、祖先.上海：上海古籍出版社.
马书田.1997.中国冥界诸神.北京：团结出版社.
倪豪士.2013.王梦鸥教授学术讲座演讲集•2011.台北：国立政治大学中国文学系.
裴瑞琴、王玮玮.2008.“对民间文化紫姑神的初探”，载《民风》，第6期.132-133.
浦慕州.2023.早期中国的鬼.北京：新星出版社.
钱仲联.2000.中国文学大辞典.上海：上海辞书出版社.
卿希泰.1996.中国道教（三）.上海：东方出版中心.
商务印书馆辞书研究中心.2000.古今汉语词典.北京：商务印书馆.
沈平山.1987.中国神明概论.台北：新文丰出版股份有限公司.
司马迁.1963.史记.北京：中华书局.
孙晓.2020.中国婚姻史.北京：中国书籍出版社.
田祖海.1997.“论紫姑神的原型与类型”，载《湖北大学学报（哲学社会科学版）》，第1期.42-46.
陶毅、明欣.1994.中国婚姻家庭制度史.北京：东方出版社.
万军杰.2009.“唐代‘妾’的丧葬问题”，载《魏晋南北朝隋唐史资料》，第1期.186-200.
王东明.1993.搜神记四种.西安：陕西旅游出版社.
王景琳、徐匋.1992.中国民间信仰风俗辞典.北京：中国文联出版社.
王逸.2017.楚辞章句.上海：上海古籍出版社.
王月清.1998.“中国佛教善恶报应论初探”，载《南京大学学报 (哲学•人文•社会科学 )》，第1期.60-67.
乌丙安.2014.中国民间信仰.长春：长春出版社.
许慎、段玉裁.1988.说文解字注.上海：上海古籍出版社.
余嘉锡.2015.世说新语笺疏.北京：中华书局.
张世亮、钟肇鹏、周桂钿.2012.春秋繁露.北京：中华书局.
张涛、项永琴.2015.婚姻史话.北京：社会科学文献出版社.
张玉书、陈廷敬.2008.康熙字典.北京：大众文艺出版社.
张鷟、范摅.2012.朝野佥载•云溪友议.上海：上海古籍出版社.
周明.2015.释神校注.成都：巴蜀书社.
周绍良、赵超.2001.唐代墓志彚编续集.上海：上海古籍出版社.
朱天顺.1993.“闽台民间天公信仰”，载《台湾研究集刊》，第1期.56-67，79.
祝瑞开.1999.中国婚姻家庭史.上海：学林出版社.
