แบบจำลองการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม

ผู้แต่ง

  • สิริวรรณ์ รัตนราษี -
  • สุพัตรา ปราณี

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อ (1) ศึกษาองค์ประกอบของการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม (2) ศึกษาระดับความคิดเห็นที่มีต่อองค์ประกอบของการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม และ (3) นำเสนอแบบจำลองการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม รูปแบบการวิจัยเป็นแบบผสานวิธี สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้บริหารของสถาบันอุดมศึกษาระดับอธิการบดี ระดับรองอธิการบดี และระดับผู้อำนวยการกองหรือผู้อำนวยการสำนักหรือผู้อำนวยการศูนย์หรือตำแหน่งเทียบเท่า ที่เป็นผู้รับผิดชอบภารกิจเกี่ยวกับการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม จำนวน 535 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ รวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสมการโครงสร้าง ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมและ/หรือด้านการวิจัยและพัฒนาของสถาบันอุดมศึกษาที่ถูกจัดให้อยู่กลุ่มที่ 2 กลุ่มพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรมของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จำนวน 5 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง รวบรวมข้อมูลจากการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า

  1. องค์ประกอบของการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม มี 8 องค์ประกอบ คือ (1) การจัดการกระบวนการ (2) การมุ่งเน้นบุคลากร (3) การวางแผนกลยุทธ์ (4) ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม (5) การมุ่งเน้นผู้เรียนและผู้เกี่ยวข้องที่มีส่วนได้ส่วนเสีย (6) การมุ่งเน้นผลลัพธ์ (7) การจัดการความรู้ และ (8) การจัดการทรัพยากร
  2. ระดับความคิดเห็นที่มีต่อองค์ประกอบของการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และเมื่อพิจารณารายองค์ประกอบพบว่าทุกองค์ประกอบอยู่ในระดับมากที่สุด
  3. แบบจำลองการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นภายใต้ IPO Model ซึ่งบูรณาการกันอย่างเป็นระบบผ่าน (1) กลุ่มปัจจัยนำเข้า ประกอบด้วย การมุ่งเน้นผู้เรียนและผู้เกี่ยวข้องที่มีส่วนได้ส่วนเสีย การมุ่งเน้นบุคลากร และการจัดการทรัพยากร (2) กลุ่มกระบวนการ ประกอบด้วย ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม การวางแผนกลยุทธ์ การจัดการกระบวนการ และการจัดการความรู้ และ (3) กลุ่มผลผลิต ประกอบด้วย การมุ่งเน้นผลลัพธ์ 

คำสำคัญ: แบบจำลอง, การบริหารสถาบันอุดมศึกษา, ความเป็นเลิศ, การพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม

เอกสารอ้างอิง

กฎกระทรวง การจัดกลุ่มสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2564. (2564, มีนาคม 25). ราชกิจจานุเบกษา, 138 (21ก).

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. รายงานประจำปี 2564. (ออนไลน์)

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, สำนักงานปลัด. (2564). คู่มือการประเมินการ

กำหนดกลุ่มสถาบันอุดมศึกษา (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ : สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา

วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, สำนักงานปลัด (2564). ประกาศปลัดกระทรวง

การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เรื่อง การกำหนดให้สถาบันอุดมศึกษาสังกัดกลุ่ม

สถาบันอุดมศึกษา ประจำปีงบประมาณ 2565. (ประกาศลงวันที่ 29 พฤศจิกายน 2564).

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, สำนักงานปลัด (2564). ประกาศปลัดกระทรวง

การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เรื่อง การกำหนดให้สถาบันอุดมศึกษาสังกัดกลุ่ม

สถาบันอุดมศึกษา ประจำปีงบประมาณ 2566. (ประกาศลงวันที่ 20 มกราคม 2566).

จักรพันธ์ ชัยทัศน์. (2562). รูปแบบการบริหารจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาสถาบันอุดมศึกษา

เอกชน. วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, วิทยาลัยการศึกษา,

มหาวิทยาลัยพะเยา.

ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2661-2580. (ออนไลน์) สืบค้นจาก

https://drive.google.com/file/d/1XSBMp8OCsauJqECOB-XZLB91-cRrNsEV/view

ศรุดา ชัยสุวรรณ. (2561, มกราคม-มีนาคม). รูปแบบการพัฒนาองค์กรสู่ความเป็นเลิศของมหาวิทยาลัย

เอกชน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.12(1): 227-228.

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). เกณฑ์คุณภาพการศึกษา

เพื่อการดำเนินงานที่เป็นเลิศ ฉบับปี 2563-2566. กรุงเทพฯ : บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิช

ชิ่ง จำกัด (มหาชน).

สิริภักตร์ ศิริโท และคณะ. (2560). ความเป็นองค์กรนวัตรรมของสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย.

วารสารบริหารธุรกิจเทคโนโลยีมหานคร. ปีที่ 14, ฉบับที่ 1 (มกราคม – มิถุนายน 2560), หน้า

-177.

สุทธิกร กรมทอง และดาวรุวรรณ ถวิลการ. (2565). การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันการจัดการ

นวัตกรรมองค์การของโรงเรียนวิทยาศาสตร์ในประเทศไทย. วารสารมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร์

มหาวิทยาลัยนครพนม. ปีที่ 12 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2565), 153-163.

เสาวภา เมืองแก่น. (2561, พฤษภาคม-สิงหาคม). องค์ประกอบของการจัดการองค์การแห่งความเป็นเลิศ

ของมหาวิทยาลัยเอกชนไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี. 12(28): 328.

รัตนวดี โมรากุล และคณะ. (2560). การวิเคราะห์องค์ประกอบองค์การแห่งนวัตกรรมของ

สถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. Veridian E-Journal, Silpakorn University, ปีที่ 10 ฉบับที่ 2

เดือนพฤษภาคม – สิงหาคม 2560, หน้า 2341-2355.

Ab Hamid, M.R. et. Al. (2015). Conceptual Framework of Innovation Excellence Model for

Higher Education Institutions. Procedia – Social and Behavioral Sciences 174, 2846-

Arjomandi M., Kestell C. & Grimshaw P. (2009). An EFQM Excellence Model for Higher

Education Quality Assessment. 20th Australasian Association for Engineering

Education Conference, University of Adelaide, December 6-9, 1015-1020.

Aniruth Boonkua, Ampapan Tuntinakorngul & Pariyaporn Tungkunanan. (2020). Components

of Innovation Organization of Basic Education Institutions in Thailand.

International Journal of the Computer, the Internet and Management, 28(2), (78-86).

European Association for Quality Assurance. (2014). The Concept of Excellence in Higher

Education. Brussels.

Loaiza-Aguirre M. I. et. Al. (2017). Determination of Innovation Capacity of Ecuadorian

University. Journal of New Approaches in Educational Research, 6(1), 57-63.

Mykhailyshyn H. et al. (2018). Innovation of Education and Educational Innovations in

Conditions of Modern Higher Education Institution. Journal of Vasyl Stefanyk

Precarpathian National University, 5(1), 9-16.

National Institute of Standard and Technology. (2021). 2021 – 2022 Baldrige Excellence

Framework (Education). Gaithersburg, MD: U.S. Department of Commerce, National

Institute of Standard and Technology.

SAI Global. (2007). Australia Business Excellence Framework. Australia ; SAI GLOBAL

Limited.

Sharma M. K. & Sharma R. C. (2021). Innovation Framework for Excellence in Higher

Education Institutions. Global Journal of Flexible Systems Management, 22(2),

-155.

Shabalala, L.P. & Ngcwangu, S. (2021). Accelarating The Implementation of SDG 4:

Stakeholders perceptions toward initiation of Sustainable Community

Engagement Projects by Higher Education Institutions. International Journal of

Sustainability in Higher Education.

SPRING (2018). Business Excellence Framework. Singapore : Singapore Quality Award

Governing Council.

The European Foundation for Quality Management: Europe Quality Award (2023). The

European Awards 223. URL: https://www.theeuropeanawards.eu/gala/the-european-awards/3rd-edition-the european-awards-2023-g12.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-10-31

รูปแบบการอ้างอิง

รัตนราษี ส., & ปราณี ส. (2025). แบบจำลองการบริหารสถาบันอุดมศึกษาที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 15(3-4), 4262–4277. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/JDAR/article/view/279549

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย