แนวทางการส่งเสริมความสามารถทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ความเป็นเลิศของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย
คำสำคัญ:
ความสามารถทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, สมรรถนะทางวิทยาศาสตร์, การเรียนรู้ศตวรรษที่ 21, การคิดวิเคราะห์, การบูรณาการเทคโนโลยีบทคัดย่อ
บทความเรื่อง “แนวทางการส่งเสริมความสามารถทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ความเป็นเลิศของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย” มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่สอดคล้องกับทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา และสร้างนวัตกรรมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตและความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจของประเทศ ปัจจุบันระบบการศึกษาของไทยยังประสบปัญหาด้านคุณภาพการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ไม่ถึงระดับมาตรฐานสากล จำเป็นต้องมีแนวทางที่ชัดเจนและเป็นระบบในการยกระดับศักยภาพของผู้เรียน ทั้งนี้ การพัฒนาการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทยจำเป็นต้องอาศัยการปรับปรุงหลักสูตร การพัฒนาศักยภาพของครู การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ และการสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชน แนวทางเหล่านี้จะช่วยเสริมสร้างศักยภาพของนักเรียนไทยให้สามารถแข่งขันในระดับนานาชาติ และนำความรู้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการพัฒนาสังคม บทความนี้ได้นำเสนอกรอบแนวคิดการส่งเสริมสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การคิดวิเคราะห์ การสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ และเจตคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พร้อมเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เช่น การเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-based Learning) การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based Learning) และการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีดิจิทัลและสื่อเสมือนจริง ซึ่งช่วยให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะการคิด การทดลอง และการประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์จริง นอกจากนี้ ยังเสนอให้มีการปรับปรุงหลักสูตร พัฒนาศักยภาพของครู และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อผลักดันให้นักเรียนไทยก้าวสู่ความเป็นเลิศทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สามารถแข่งขันได้ในระดับนานาชาติ และเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ประวิตร ชูศิลป์. (2542). จิตวิทยาการศึกษา. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2546). คู่มือวัดผลประเมินผลวิทยาศาสตร์. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
สมจิต สวธนไพบูลย์ และคณะ. (2546). คู่มือจัดกระบวนการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิทยาศาสตร์ศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สพฐ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2563). การพัฒนาและส่งเสริมสมรรถนะทางเทคโนโลยีในโรงเรียน. สพฐ.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52(1), 1–26.
CAST. (2018). Universal Design for Learning guidelines version 2.2. Retrieved from http://www.cast.org
Chevron Thailand Exploration and Production. (2023). Chevron, SEAMEO STEM-ED, and Education Ministry are poised to scale up Chevron Enjoy Science Initiative to enhance the nation’s STEM education. Retrieved from https://thailand.chevron.com/en/news/latest-news/2023/stem-fair
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Downes, S. (2007). What connectivism is. The Connectivism Blog.
Gee, J. P. (2003). What video games have to teach us about learning and literacy. Computers in Entertainment (CIE), 1(1), 20–20.
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
iCEV. (n.d.). What are 21st century skills? Retrieved from https://www.icevonline.com/blog/what-are-21st-century-skills
Institute for the Promotion of Teaching Science and Technology. (2017). PISA 2015 results.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1999). Learning together and alone: Cooperative, competitive, and individualistic learning (5th ed.). Allyn & Bacon.
Kenan Foundation Asia. (n.d.). Chevron Enjoy Science advocates STEM education to solve problem. Retrieved from https://www.kenan-asia.org/blog/thai-education-system-fails-in-latest-pisa-tests-chevron-enjoy-science-advocates-stem-education-to-solve-problem/
King, A. (1994). Guiding knowledge construction in the classroom: Questions to guide students’ thinking and learning. Educational Leadership, 51(5), 26–30.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
Kolb, D. A., & Kolb, A. Y. (2005). Learning styles and learning spaces: Enhancing experiential learning in higher education. Academy of Management Learning & Education, 4(2), 193–212.
Meyer, A., Rose, D. H., & Gordon, D. (2014). Universal design for learning: Theory and practice. CAST Professional Publishing.
National Science Teaching Association. (n.d.). Quality science education and 21st-century skills. Retrieved from https://www.nsta.org/nstas-official-positions/quality-science-education-and-21st-century-skills
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2016). Education in Thailand: An OECD-UNESCO perspective. OECD Publishing.
Piaget, J. (1973). To understand is to invent: The future of education. Viking Press.
PISA Thailand. (2025). กรอบการประเมินด้านวิทยาศาสตร์. Retrieved from https://pisathailand.ipst.ac.th/about-pisa/science_competency_framewark/
Siemens, G. (2005). Connectivism: A learning theory for the digital age. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning, 2(1), 3–10.
SmartLab Learning. (n.d.). 21st-century skills in education. Retrieved from https://www.smartlablearning.com/21st-century-skills-education/
Sritrakul, P. (2018). The state of STEM education policy in Northern Region, Thailand. Humanities, Arts and Social Sciences Studies, 18(1), 129–147.
UNESCO. (2021). Science and technology for sustainable development. UNESCO Publishing.
Voyage Education. (2023). The evolution and importance of science education in the 21st century. Retrieved from https://www.voyagereducationhk.com/blog/the-evolution-and-importance-of-science-education-in-the-21st-century
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Wiggins, G. (1990). The case for authentic assessment. Practical Assessment, Research & Evaluation, 2(2), 1–10.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
