นวัตกรรมการบริหารวิชาการปฐมวัยเชิงสมดุล: การเรียนรู้ผ่านการเล่นเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตบนฐานบริบทท้องถิ่น
คำสำคัญ:
การบริหารวิชาการปฐมวัย, การเรียนรู้ผ่านการเล่น, ทักษะชีวิต, บริบทท้องถิ่น, พัฒนาการแบบองค์รวมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนานวัตกรรมการบริหารวิชาการปฐมวัยเชิงสมดุล โดยบูรณาการการเรียนรู้ผ่านการเล่นเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของเด็กปฐมวัยบนฐานบริบทท้องถิ่น การดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ (1) การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมการพัฒนาครูกับการบริหารวิชาการปฐมวัยเชิงสมดุล (2) การพัฒนาและทดสอบนวัตกรรมการบริหารวิชาการเชิงสมดุล และ (3) การประเมินความเหมาะสมและประสิทธิผลของนวัตกรรมโดยผู้ทรงคุณวุฒิและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษาและครูระดับปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 จำนวน 413 คน เครื่องมือวิจัยได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ
ผลการวิจัยพบว่า การบริหารวิชาการปฐมวัยเชิงสมดุลมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{X} = 4.714, S.D. = 0.611) และพัฒนาการรวมทั้งทักษะชีวิตของเด็กปฐมวัยอยู่ในระดับมากที่สุดเช่นกัน (\bar{X} = 4.703, S.D. = 0.627) โดยพบความสัมพันธ์เชิงบวกสูงระหว่างการบริหารวิชาการเชิงสมดุลกับพัฒนาการเด็ก (r = 0.735, p < .01) นวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) หลักการ (Principles) (2) กระบวนการ (Processes) (3) ระบบสนับสนุน (Supporting Systems) และ (4) ผลลัพธ์ที่คาดหวัง (Expected Outcomes) ซึ่งสามารถส่งเสริมพัฒนาการด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาของเด็กได้อย่างรอบด้าน งานวิจัยนี้จึงชี้ให้เห็นว่าแนวทางการบริหารวิชาการเชิงสมดุลที่บูรณาการบริบทท้องถิ่นและการเรียนรู้ผ่านการเล่น เป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพการศึกษาปฐมวัยอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง นโยบายการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568-2569. ค้นเมื่อ 19 มกราคม 2568, จากhttps://moe360.blog/2024/11/13/131167/
กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2568 สำหรับเด็กอายุ 3-6 ปี (สำหรับโรงเรียนที่มีความพร้อมและสมัครใจ ปีการศึกษา 2568). ค้นเมื่อ 19 มกราคม 2568, จาก https://www.obec.go.th/1055414
กมลทิพย์ ทองเทพ และคณะ. (2565). การศึกษาการจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบโครงการโดยใช้ ปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะการทำงานร่วมกันของเด็กปฐมวัย. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 33(3), 151-167.
ทัศพร เกตุถนอม. (2566). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยของศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียน กรุงเทพมหานคร เขตหลักสี่. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 11(2), 21-33.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
บุศรา ทับทิมศรี วัชรี ชูชาติ และ พงษ์ศักดิ์ รวมชมรัตน์. (2564). รูปแบบภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนมาตรฐานสากล. วารสารวิชาการ สถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 7(1), 545-558.
ประภัสสร พึ่งโพธิ์. (2564). การพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในระดับปฐมวัย. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 47(3), 25–40.
เพชรดาว นิลสว่าง, พรเทพ เสถียรนพเก้า และเอกลักษณ์ เพียสา. (2566). การพัฒนาตัวบ่งชี้การบริหารการจัดการศึกษาปฐมวัยที่มีประสิทธิผลสำหรับโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษา
ขั้นพื้นฐานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(11), 395–411.
ศศิธร ชุมศรี. (2563). การพัฒนาครูปฐมวัยตามแนวคิดผู้นำทางวิชาการเพื่อส่งเสริมคุณภาพการเรียนรู้ของเด็ก. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 35(1), 112–130.
ศิริอร นพกิจ. (2560). การจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิตผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 8(1), 53-66.
ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน). (2566). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการขับเคลื่อนคุณธรรมในโรงเรียน. ค้นเมื่อ 25 มกราคม 2568, จากhttps://www.moralcenter.or.th
สาธิตา แดงภิรมย์ และนันทิยา น้อยจันทร์. (2565). แนวทางการบริหารงานวิชาการระดับปฐมวัยตามกรอบมาตรฐานหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 ของโรงเรียนในสำนักงานเขตจอมทอง สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 37(3), 11-22.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). แนวทางนโยบายเพื่อการปฏิรูปการศึกษาปฐมวัยในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ).
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). รายงานสถานภาพการจัดการศึกษาปฐมวัยไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ).
สุเมธ งามกนก. (2564). รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาระดับปฐมวัย : นวัตกรรมการจัดการศึกษาด้วยแนวคิดไฮสโคป. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. 32(1), 204-215.
Bodrova, E., & Leong, D. J. (2015). Tools of the mind: The Vygotskian approach to early childhood education (2nd ed.). Pearson Education.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
DuFour, R., & Fullan, M. (2013). Cultures built to last: Systemic PLCs at work. Solution Tree Press.
Edwards, C., Gandini, L., & Forman, G. (2012). The hundred languages of children: The Reggio Emilia experience in transformation (3rd ed.). Praeger.
Fullan, M. (2011). Change leader: Learning to do what matters most. Jossey-Bass.
Gandini, L. (2012). The environment as third teacher: Theory and practice. In C. Edwards, L. Gandini, & G. Forman (Eds.), The hundred languages of children (pp. 327–350). Praeger.
Hirsh-Pasek, K., Golinkoff, R. M., Berk, L. E., & Singer, D. G. (2009). A mandate for playful learning in preschool: Presenting the evidence. Oxford University Press.
Kangas, J., Ojala, M., & Venninen, T. (2020). Children’s views on play and learning in preschool: Learning through play in children’s words. Journal of Early Childhood Education Research, 9(1), 44–66.
Katz, L. G., & Chard, S. C. (2000). Engaging children's minds: The project approach (2nd ed.). Ablex Publishing.
Meadows, D. H. (2008). Thinking in systems: A primer. Chelsea Green Publishing.
Ministry of Education. (2017). Te Whāriki: Early childhood curriculum. Government of New Zealand. https://tewhariki.tki.org.nz/
Mooney, C. G. (2013). Theories of childhood: An introduction to Dewey, Montessori, Erikson, Piaget & Vygotsky (2nd ed.). Redleaf Press.
OECD. (2020). Early learning and child well-being: A study of five-year-olds in England, Estonia, and the United States. https://www.oecd.org/ /early-learning-and-child-well-being_en.pdf
Patton, M. Q. (2011). Developmental evaluation: Applying complexity concepts to enhance innovation and use. Guilford Press.
Piaget, J. (1962). Play, dreams and imitation in childhood. Norton. https://www.taylorfrancis.com/books/
Pihanperä, M., Lepistö, J., & Ruokonen, I. (2022). An integrative literature review of university-based early childhood education and care centres within early childhood teacher education settings. Education Sciences, 12(2), 141.
Perry, R., & Dockett, S. (2011). Partnerships with families and communities: From promise to practice. Australian Council for Educational Research.
Piaget, J. (1962). Play, dreams and imitation in childhood. Norton. Pyle, A., & Danniels, E. (2017). A continuum of play-based learning: The role of the teacher in play-based
pedagogy and the fear of hijacking play. Early Education and Development, 28(3), 274–289.
Siraj, I., & Kingston, D. (2015). Assessing quality in early childhood education and care: Sustained shared thinking and emotional well-being (SSTEW) scale. Trentham Books.
Siraj-Blatchford, I., Smith, K. C., & Sylva, K. (2021). Supporting identity, diversity and language in the early years. Open University Press.
The Wallace Foundation. (2012). The school principal as leader: Guiding schools to better Teaching and Learning. https://wallacefoundation.org/sites/default/files/ed.pdf
UNDP. (2016). Local governance for sustainable development: A UNDP toolkit. United Nations Development Programmed.
United Nations Development Programme. (2016). Local governance for sustainable development: A UNDP toolkit. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files_.pdf
UNICEF. (2019). A world ready to learn: Prioritizing quality early childhood education.
https://www.unicef.org/reports/a-world-ready-to-learn-2019
UNESCO. (2021). Right from the start: Investment in early childhood education for a more equitable future. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Massachusetts: Harvard University Press.
Yamamoto, K. (2017). Development of an agent-based model for estimation of agricultural land preservation in rural Japan. Asian Development Review, 34(2), 21–47.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
