กรอบข้อบังคับสำหรับการกำกับดูแลการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ของเที่ยวบินภายในประเทศในประเทศไทย
คำสำคัญ:
การกำกับดูแล, กรอบข้อบังคับ, ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์, เชื้อเพลิงอากาศยานแบบยั่งยืน, เที่ยวบินภายในประเทศบทคัดย่อ
งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประเภทของมาตรการ (เช่น มาตรการทางเศรษฐศาสตร์ และมาตรการสนับสนุน) วิเคราะห์ และเปรียบเทียบหลักการกำกับดูแลการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของเที่ยวบินภายในประเทศระหว่างประเทศไทย สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา 2) เพื่อเสนอแนะกรอบข้อบังคับเชิงนโยบายและมาตรการที่บูรณาการ (Policy and Integrated Measures) ที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงสำหรับการกำกับดูแลการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของเที่ยวบินภายในประเทศ โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้เชี่ยวชาญด้านการกำกับดูแลกิจการการบินพลเรือน ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมการบิน และตัวแทนผู้ดำเนินการเดินอากาศที่มีเที่ยวบินประจำเส้นทางการบินภายในประเทศไทย โดยใช้เครื่องมือแบบสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้เชี่ยวชาญรวมทั้งสิ้นจำนวน 9 คน โดยวิเคราะห์ผลการสัมภาษณ์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) ควบคู่กับการวิเคราะห์เปรียบเทียบหลักการกำกับดูแลของประเทศไทยกับนานาชาติ เพื่อสะท้อนมุมมองต่าง ๆ ที่ได้จากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ
ผลการวิจัยเชิงเปรียบเทียบพบว่า ช่องว่างสำคัญ คือ ประเทศไทยยังขาดกรอบข้อบังคับด้านการกำกับดูแลการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สำหรับเที่ยวบินภายในประเทศโดยเฉพาะ ทั้งในระดับองค์กร หลักเกณฑ์ และมาตรการภาคบังคับและสนับสนุน ผู้วิจัยจึงมีแนวทางในการวางกรอบข้อบังคับได้ดังนี้ 1) ควรกำหนดนโยบายระดับชาติและกลไกการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน 2) กำหนดมาตรการทางภาษีหรือกลไกทางการตลาดที่เป็นภาคบังคับและภาคสนับสนุน 3) ส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงอากาศยานแบบยั่งยืน (SAF) และ
4) ควรพัฒนาระบบการตรวจวัด การรายงาน และการทวนสอบ (MRV) กลางที่แม่นยำ
เอกสารอ้างอิง
กรมอุตุนิยมวิทยา. (2566). รายงานสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยประจำปี 2566. กรุงเทพฯ: กรมอุตุนิยมวิทยา.
กองเศรษฐกิจการบิน ฝ่ายพัฒนาและส่งเสริมกิจการการบินพลเรือน. (2566). รายงานเศรษฐกิจการบินของประเทศไทยประจำปี 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย.
กิติวรรณ ขันติไตรรัตน์. (2558). มาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมจากการปล่อยไอเสียของเครื่องยนต์อากาศยานภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ข้อบังคับของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ฉบับที่ 23 ว่าด้วยการตรวจวัดและการรายงานปริมาณการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในกิจการการบิน. (2565, กุมภาพันธ์ 11). ราชกิจจานุเบกษา, 139(พิเศษ 37 ง).
คัคนางค์ เอมราช. (2560). มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมมลพิษฝุ่นละอองบริเวณท่าอากาศยาน: ศึกษากรณีท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธวัชชัย แสงคำสุข. (2562). ปณิธานระดับโลกของ ICAO กับการพัฒนาอุตสาหกรรมการบินคาร์บอนต่ำ (Global aspirational goal). ค้นเมื่อ 10 มกราคม พ.ศ. 2568, จาก http://conference.tgo.or.th/download/tgo_or_th/Article/2019/Article_GlobalAspirationalGoal_ICAO.pdf
สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย. (2566). รายงานสภาวะอุตสาหกรรมการบินของไทยประจำปี 2566. ค้นเมื่อ 4 กันยายน พ.ศ. 2567, จาก https://www.caat.or.th/th/archives/82897
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2564). การตั้งเป้าหมายของไทยเพื่อลดผลกระทบการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศตามแนวทางจากการประชุม COP26. ค้นเมื่อ 25 กันยายน พ.ศ. 2567, จาก https://www.nxpo.or.th/th/9651/
สุธาสินี เบญจโรจน์นิธิ, และ ภูรัก รักวิทยาศาสตร์. (2565). การบินกับสิ่งแวดล้อม. รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการด้านการบินระดับชาติ ครั้งที่ 2, 2, 65–74.
Braithwaite, J. (2021). Street-level meta-strategies: Evidence on restorative justice and responsive regulation. Annual Review of Law and Social Science, 17(1), 205–225. https://doi.org/10.1146/annurev-lawsocsci-111720-013149
Champeecharoensuk, A., Dhakal, S., & Chollacoop, N. (2023). Climate change mitigation in Thailand’s domestic aviation: Mitigation options analysis towards 2050. Energies, 16(20), 7199. https://doi.org/10.3390/en16207199
Hui, T. H., Itani, N., & O’Connell, J. F. (2024). Examining air travellers’ willingness to pay for non-voluntary environment-related fees: The case of SAF surcharge and carbon taxes. Highlights of Sustainability, 3(1), 61–75. https://doi.org/10.54175/hsustain3010005
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 119–130). IPCC. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647.002
International Air Transport Association. (2024). Net zero 2050: Sustainable aviation fuels. Retrieved July 25, 2024, from https://www.iata.org/en/iata-repository/pressroom/fact-sheets/fact-sheet-sustainable-aviation-fuels/
International Air Transport Association. (2024). Unveiling the biggest airline costs. Retrieved July 20, 2024, from https://www.iata.org/en/publications/newsletters/iata-knowledge-hub/unveiling-the-biggest-airline-costs/
International Civil Aviation Organization. (2022b). ACT-CORSIA: Capacity building for MRV and offset programs. Retrieved July 22, 2024, from https://www.icao.int/environmental-protection/CORSIA
International Civil Aviation Organization. (2023). Environmental technical manual: Volume IV – Procedures for demonstrating compliance with the CORSIA (Doc 9501, Vol. IV).
International Energy Agency. (2025). Aviation. Retrieved August 5, 2024, from https://www.iea.org/energy-system/transport/aviation
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 119–130). IPCC. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647.002
Lee, D. S., Fahey, D. W., Skowron, A., Allen, M. R., Burkhardt, U., Chen, Q., … Wilcox, L. J. (2021). The contribution of global aviation to climate change for 2000 to 2018. Atmospheric Environment, 244, 117834. https://doi.org/10.1016/j.atmosenv.2020.117834
Maji, I. K., Saari, M. Y., & Muhammad, S. (2024). Regulatory role, clean logistics technology and environmental sustainability. Social Sciences & Humanities Open, 9, 100786. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100786
Mr, T. H. H., & O’Connell, J. F. (2024). Examining air travellers’ willingness to pay for non-voluntary environment-related fees: The case of SAF surcharge and carbon taxes. Highlights of Sustainability, 3(31), 61. https://doi.org/10.54175/hsustain3010005
National Centers for Environmental Information. (2023). Annual 2023 global climate report. Retrieved August 30, 2024, from https://www.ncei.noaa.gov/access/monitoring/monthly-report/global/202313#ten-warmest
Nielsen, V. L., & Parker, C. (2021). Testing responsive regulation in regulatory enforcement. Regulation & Governance, 15(3), 639–655. https://doi.org/10.1111/rego.12312
OECD. (2021). A systemic approach to public sector reform: Learning from 30 years of reform. https://doi.org/10.1787/8ccf5c38-en
United Nations Environment Programme. (2021). Environmental education and awareness. Retrieved May 25, 2024, from https://www.unep.org/resources
Watson, M. J., Machado, P. G., Da Silva, A. V., Saltar, Y., Ribeiro, C. O., Nascimento, C. A. O., & Dowling, A. W. (2024). Sustainable aviation fuel technologies, costs, emissions, policies, and markets: A critical review. Journal of Cleaner Production, 449, 141472.
Wuebbles, D., Gupta, M., & Ko, M. (2007). Evaluating the impacts of aviation on climate change. Eos, Transactions American Geophysical Union, 88(14), 157–160.
Zungur, N., Orhan, G., & Bakır, M. (2025). Exploring intention to travel with eco-friendly airlines: A dual-stage SEM–ANN approach. Case Studies on Transport Policy, 19, 101347.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
