รูปแบบการพัฒนาวิทยากรผู้ช่วยฝึกอบรมครูฝึกในสถานประกอบการโดยวิธีการเรียนรู้แบบปรับเหมาะ: กรณีศึกษาสถานประกอบการในโครงการการจัดการศึกษาระบบทวิภาคี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์สมรรถนะของวิทยากรผู้ช่วยฝึกอบรมครูฝึกในสถานประกอบการ 2) พัฒนาและประเมินรูปแบบการพัฒนาตามแนวทางการเรียนรู้แบบปรับเหมาะ (Adaptive Learning) และ 3) พัฒนาและหาประสิทธิภาพของหลักสูตรฝึกอบรมตามรูปแบบที่พัฒนาขึ้น การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบวิจัยและพัฒนา (R&D) ผสมผสานการวิจัยเชิงพรรณนาและเชิงทดลอง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญ 11 คน ครูฝึกในสถานประกอบการ 15 คน และผู้เข้าอบรม 10 คน การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์สมรรถนะด้วยเอกสารและสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ การพัฒนารูปแบบผ่านการประชุมกลุ่ม และการทดลองใช้หลักสูตรกับผู้เข้าอบรมจริง โดยเก็บทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพเพื่อยืนยันผลการเรียนรู้และการนำไปใช้จริง และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา เปรียบเทียบผลก่อน–หลังอบรมด้วยเกณฑ์ E1/E2 และวิเคราะห์เชิงเนื้อหาเพื่อสังเคราะห์ข้อเสนอแนะจากผู้เชี่ยวชาญและผู้เข้าอบรม

ผลการวิจัยพบว่า 1) สมรรถนะสำคัญของวิทยากรผู้ช่วยมี 7 ด้าน ได้แก่ การวิเคราะห์หน้าที่การทำงานและกำหนดความต้องการการเรียนรู้ การวางแผนและเตรียมการฝึกอบรม การดำเนินการฝึกอบรม การประเมินผลและปรับปรุงการฝึกอบรม การบูรณาการความรู้ด้านดิจิทัลในการฝึกอบรม การจัดการการสื่อสารและการทำงานเป็นทีม และการแก้ปัญหาในการฝึกอบรม ซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐานระดับสากล เช่น สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ มาตรฐานครูฝึกในสถานประกอบการกลุ่มประเทศอาเซียน และรูปแบบการพัฒนาครูฝึกในสถานประกอบการของเยอรมนี (AdA International) 2) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมในระดับ “มาก” โดยเฉพาะด้านความเป็นไปได้และประโยชน์เชิงปฏิบัติ และ 3) หลักสูตรฝึกอบรมมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ CIPP model ในทุกด้าน ทั้งด้านบริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลผลิต โดยผู้เข้าอบรมมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเกินเกณฑ์ที่กำหนด และสามารถนำความรู้ไปใช้จริงในงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ