การประเมินโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคม กรณีตำบลบูรณาการในโครงการมหาวิทยาลัยสู่ตำบล (U2T): ตำบลจะรัง อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี
คำสำคัญ:
การประเมินโครงการ, การยกระดับเศรษฐกิจและสังคม, โครงการมหาวิทยาลัยสู่ตำบล (U2T)บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการดำเนินโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (U2T) ในพื้นที่ตำบลจะรัง อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระบบการหนุนเสริมของมหาวิทยาลัยและบัณฑิตโครงการ การติดตามคุณค่าของโครงการ และประเมินผลผลิต ผลลัพธ์ ผลกระทบของชุมชนจะรัง หลังจากที่มหาวิทยาลัยและบัณฑิตเข้ามาดำเนินโครงการตามแผนงานดำเนินงานฯกรอบแนวคิดที่ใช้คือ CIPP Model ซึ่งครอบคลุมทั้งการวิเคราะห์บริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลลัพธ์ ของโครงการ U2T อย่างเป็นระบบ ผสานกับตัวชี้วัด 16 ด้านของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และดัชนีคุณภาพชีวิตตาม TPMAP ใช้วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยประชาชน ผู้นำท้องถิ่น นักศึกษา บัณฑิต และคณาจารย์ รวมทั้งสิ้น 90 คน
ผลการวิจัย พบว่า กิจกรรมหลัก 3 ด้าน ได้แก่ (1) การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเชื่อมโยงการท่องเที่ยว (2) การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์และวัฒนธรรม และ (3) การสำรวจและพัฒนาฐานข้อมูลการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ส่งผลให้เกิดการจ้างงานและสร้างรายได้เพิ่มขึ้นร้อยละ 20 ผลิตภัณฑ์ชุมชนต้นแบบได้มาตรฐาน 3 ผลิตภัณฑ์ เกิดแหล่งเรียนรู้และการท่องเที่ยวใหม่ 7 แห่ง และมีฐานข้อมูลชุมชนเพิ่มขึ้น 10 ชั้นข้อมูล นอกจากนี้ ยังเสริมสร้างศักยภาพกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างเข้มแข็ง จากการประเมินตามกรอบแนวคิด CIPP Model พบว่า โครงการมีผลการดำเนินงานอยู่ในระดับมากที่สุด โดยเฉพาะด้านการศึกษาและรายได้ที่ได้รับการประเมินในระดับสูงสุด สะท้อนการยกระดับคุณภาพชีวิตใน 5 มิติอย่างเป็นรูปธรรม
สำหรับข้อเสนอแนะ การดำเนินโครงการในอนาคตควรเน้นการติดตามผลระยะยาว เพื่อประเมินความยั่งยืนของรายได้และคุณภาพชีวิตของประชาชน ควรเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรในชุมชนให้มีความรู้ด้านการจัดการท่องเที่ยวและการตลาดดิจิทัล ตลอดจนพัฒนากลไกความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานท้องถิ่น และภาคเอกชน เพื่อสนับสนุนการพัฒนาที่ต่อเนื่องและลดความเหลื่อมล้ำในพื้นที่
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2563). คู่มือการประเมินผลการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ [Manual for evaluating the integrated subdistrict economic and social upgrading]. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2563). แนวทางการดำเนินงานโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ 1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย [Guidelines for implementing the integrated subdistrict economic and social upgrading project: One Tambon, One University]. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2564). โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมแบบบูรณาการ [Integrated economic and social upgrading project]. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
วิบูลย์ รัตนาภรณ์วงศ์. (2563). การพัฒนารูปแบบแก้ปัญหาความยากจนของชุมชนในประเทศไทย [Developing a model to alleviate community poverty in Thailand]. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(4), 261–280.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). TPMAP. Retrieved February 20, 2021, from https://www.tpmap.in.th/about
สำนักงานจังหวัดปัตตานี. (2561). แผนพัฒนาจังหวัดปัตตานี พ.ศ. 2561–2565: กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด [Pattani Provincial Development Plan 2018–2022: Strategic and Data Division for Provincial Development]. Retrieved August 20, 2021, from https://bit.ly/3gP7gNp
สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2563). แนวทางการดำเนินงานโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ 1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย [Guidelines for implementing the integrated subdistrict economic and social upgrading project: One Tambon, One University]. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). รายงานดัชนีคุณภาพชีวิต TPMAP [TPMAP quality of life index report]. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Chambers, R. (1994). Participatory rural appraisal (PRA): Challenges, potentials and paradigm. World Development, 22(10), 1437–1454.
Cornwall, A. (2008). Unpacking ‘participation’: Models, meanings and practices. Community Development Journal, 43(3), 269–283. https://doi.org/10.1093/cdj/bsn010
Cornwall, A., & Jewkes, R. (1995). What is participatory research? Social Science & Medicine, 41(12), 1667–1676.
Cousins, J. B., & Whitmore, E. (1998). Framing participatory evaluation. New Directions for Evaluation, (80), 5–23.
Department for International Development. (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. Department for International Development.
Department for International Development. (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. Department for International Development.
Earl, S., Carden, F., & Smutylo, T. (2001). Outcome mapping: Building learning and reflection into development programs. International Development Research Centre (IDRC).
Fetterman, D. M. (2001). Foundations of empowerment evaluation. Sage Publications.
Fetterman, D. M., & Wandersman, A. (2005). Empowerment evaluation: Principles in practice. Guilford Press.
Frediani, A. A. (2010). Sen’s capability approach as a framework to the practice of development. Development in Practice, 20(2), 173–187.
Kongsuwan, D. (2020). Guidelines for managing social capital in Chiang Rai Special Economic Zone by active aging. Paritat Nakbhut Journal, 12(3), 193–202.
Muangyai, A. (2016). Development approach to enhancing the potential of community and local in the twenty-first century. Eau Heritage Journal Social Science and Humanity, 6(3), 12–26.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage Publications.
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Rappaport, J. (1987). Terms of empowerment/exemplars of prevention: Toward a theory for community psychology. American Journal of Community Psychology, 15(2), 121–148.
Roengtam, S., & Sangkhaw, A. (2020). One Tambol; One Plan: An approach for area-based local administration reform. Humanities & Social Sciences, 37(1), 138–160. [in Thai]
Scriven, M. (1991). Evaluation thesaurus (4th ed.). Sage Publications.
Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
Smith, A. (1976). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. University of Chicago Press. (Original work published 1776)
Stufflebeam, D. L., & Coryn, C. L. S. (2014). Evaluation theory, models, and applications (2nd ed.). Jossey-Bass.
Stufflebeam, D. L., & Shinkfield, A. J. (2007). Evaluation theory, models, and applications. Jossey-Bass.
United Nations Conference on Trade and Development. (2010). Creative economy report 2010: Creative economy—A feasible development option. United Nations.
W.K. Kellogg Foundation. (2004). Logic model development guide. W.K. Kellogg Foundation.
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
World Tourism Organization. (2004). Indicators of sustainable development for tourism destinations: A guidebook. World Tourism Organization.
World Tourism Organization. (2004). Indicators of sustainable development for tourism destinations: A guidebook. World Tourism Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
