ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา
คำสำคัญ:
ภูมิปัญญาท้องถิ่น, รูปแบบการบริหารจัดการ, การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม, ผลการทดลองใช้รูปแบบบทคัดย่อ
บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารจัดการเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา 2) ประเมินประสิทธิผลความเป็นประโยชน์ของแบบการบริหารจัดการเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม พื้นที่วิจัย คือ โรงเรียนท่าปลาประชาอุทิศ อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ครู จำนวน 33 คน นักเรียนจำนวน 12 คน กรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานและผู้ปกครอง จำนวน 12 คน ปราชญ์ชาวบ้านภูมิปัญญาท้องถิ่นจำนวน 12 คน ของโรงเรียนท่าปลาประชาอุทิศ ปีการศึกษา 2567 ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ 1)แบบสอบถาม 2)การสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัย พบว่า
1. รูปแบบการบริหารจัดการเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในโรงเรียนมัธยมศึกษามีผลการพัฒนาในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (𝑥̅ =4.62, S.D.=0.33) โดยครูมีภาพรวมในระดับมากที่สุด (𝑥̅ =4.67, S.D.=0.31) คณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครองมีภาพรวมในระดับมากที่สุด (𝑥̅ =4.67,S.D.=0.44) ปราชญ์ชาวบ้านภูมิปัญญาท้องถิ่นมีภาพรวมในระดับมาก (𝑥̅ =4.45, S.D.=0.24)
2. รูปแบบมีความเป็นประโยชน์โดยครู นักเรียน ปราชญ์ชาวบ้านภูมิปัญญาท้องถิ่นคณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครองได้มีบทบาทเข้ามามีส่วนร่วมในการบริการจัดการเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น มีการบูรณาการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามาในหลักสูตรการเรียนการสอน มีการใช้ทรัพยากรและเทคโนโลยี ในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในโรงเรียนมัธยมศึกษาเป็นแนวทางที่สร้างสรรค์และทันสมัยที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล เป็นการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนและชุมชน และการอนุรักษ์ภูมิปัญญาให้คงอยู่ ชุมชนไม่เพียงเป็นแหล่งความรู้ที่สำคัญ แต่ยังเป็นกำลังสำคัญที่ช่วยส่งเสริมการศึกษาที่ตอบสนองต่อความต้องการของท้องถิ่น
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). รายงานแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2566–2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
จิตรา ตั้งเจริญดี. (2563). แนวทางการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของนักเรียนประถมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย].
ดวงเดือน วินิจฉัย. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 13(2), 140–148.
ดารุณี เดชยศดี. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะชีวิตและอาชีพของผู้เรียนในสถานศึกษาสังกัดกลุ่มการศึกษาท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม].
ธมนพัชร์ ศรีษะพลภูสิทธิ์. (2562). รูปแบบการสื่อสารในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นของกลุ่มทอผ้าไหมยกทองจันทร์โสมา จังหวัดสุรินทร์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].
ธัญธัช วิภัติภูมิประเทศ. (2553). การถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นของปราชญ์ชาวบ้าน: กรณีศึกษาวงกลองยาว อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
นงเยาว์ อุทุมพร. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่].
บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ปนัดดา สัพโส. (2559). แนวทางการถ่ายทอดความรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการประกอบอาชีพของคนในชุมชนในจังหวัดชัยภูมิ [วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].
ประสพชัย พสุนนท์. (2558). ความเที่ยงตรงของแบบสอบถามสำหรับงานวิจัยทางสังคมศาสตร์. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 18(1), 375–396.
ปริญญา นาคฉัตรีย์. (2560). การบริหารจัดการโรงเรียนโดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นในระดับมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่].
พนกานต์ กลมเกลียว, และคณะ. (2564). รูปแบบการมีส่วนร่วมของภูมิปัญญาท้องถิ่นในการพัฒนาทักษะอาชีพของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(4), 138–151.
พนม คลี่ฉายา. (2562). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้เชิงพื้นที่โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย].
พัชริน สงวนผลไพโรจน์. (2562). การพัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการจัดการเรียนรู้ทัศนศิลป์ ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารศิลปกรรมบูรพา, 22(2), 105–119.
วรพจน์ อาษารัฐ. (2550). การบริหารการศึกษาเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
วัฒนา พันธุ์พฤกษ์. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียนมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา].
ศรีจันทร์ กันทะวงค์. (2559). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนภูมิปัญญาท้องถิ่นตามแนวการสอนเชิงประสบการณ์โดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม. วารสารสังคมศาสตร์วิชาการ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 8(1), 1–14.
ศิริวรรณ วณิชวัฒนวรชัย. (2561). การบูรณาการเชิงสร้างสรรค์ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่การจัดการเรียนการสอนในศตวรรษที่ 21. Veridian E-Journal, Silpakorn University สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และศิลปะ, 11(3), 2551–2563.
สนั่น เทพศรี. (2562). การจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น [วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์].
สมชาย นิลอาธิ. (2561). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาภายใต้เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา].
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 ฉบับประชาชน: พลิกโฉมประเทศไทยก้าวไปด้วยกัน. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สิปปนนท์ เกตุทัต. (2552). การจัดการความรู้กับการพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อดุลย์รัตน์ เกตุเวชสุริยา. (2559). การพัฒนารูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการแปรรูปเสื่อกกเพื่อส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนโรงเรียน. วารสารวิชาการอุตสาหกรรมศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 10(2), 148–161.
อัจฉรา จงดี. (2560). การศึกษาการมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดจันทบุรี ระยอง และตราด [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี].
อารุง จันทวานิช. (2542). การจัดการศึกษาเพื่อเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนในระดับมัธยมศึกษา. ปทุมธานี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
