การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ ของเกษตรกรผู้ปลูกแตงกวาในตำบลหูทำนบ อำเภอปะคำ จังหวัดบุรีรัมย์
คำสำคัญ:
รูปแบบการบริหารจัดการ, การมีส่วนร่วม, เศรษฐกิจชุมชน, แตงกวา, เทคนิค 5W1H, เทคนิค ECRSบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบท ศักยภาพ และสภาพปัญหาการบริหารจัดการของเกษตรกรผู้ปลูกแตงกวาในตำบลหูทำนบ อำเภอปะคำ จังหวัดบุรีรัมย์ และ 2) พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากของเกษตรกรในพื้นที่ การวิจัยเป็นแบบผสมผสาน (Mixed Methods) โดยใช้การเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากเกษตรกร 30 ราย และเชิงคุณภาพจากอาสาสมัคร
7 ราย ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรประสบปัญหาขาดแรงงาน ขาดระบบจัดการน้ำ ความรู้ด้านการปลูกและการป้องกันโรคแมลงไม่เพียงพอ และต้นทุนการผลิตสูง การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการโดยใช้เทคนิค 5W1H (What, Why, Who, Where, When, How) และ ECRS (Eliminate, Combine, Rearrange, Simplify) ช่วยให้เกษตรกรมีแนวทางวางแผนและปรับปรุงกระบวนการทำงานอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้ลดต้นทุนการผลิตลงร้อยละ 20 เพิ่มผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ร้อยละ 28 และเพิ่มรายได้สุทธิมากกว่าเท่าตัวเมื่อเทียบกับการปลูกแบบเดิม รูปแบบการบริหารจัดการที่ได้ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ การบริหารงาน การบริหารคน การผลิต การจำหน่าย และการจัดสรรผลประโยชน์ พร้อมจัดทำเป็นคู่มือหลักสูตรสำหรับกลุ่มเกษตรกรใช้เป็นแนวทางพัฒนาการดำเนินงานอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กานิเวศน์ วงศ์สุวรรณ. (2560). การบริหารงานในองค์กร. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เกียรติศักดิ์ จันทร์แดง. (2549). การบริหารการผลิตและการปฏิบัติการ. กรุงเทพฯ: วิตตี้กรุ๊ป.
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2562). คู่มือการปลูกแตงกวาเพื่อการค้า. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมการเกษตร.
กรมส่งเสริมการส่งออก. (2560). วิสาหกิจชุมชน. ค้นเมื่อ 14 มีนาคม 2566, จาก http://www.ThaiTambon.com
ฐิติพงศ์ ไชยองค์การ. (2552). การพัฒนาขีดความสามารถการบริหารจัดการฟาร์มสัตว์น้ำ : กรณีศึกษาอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
ณัฐนันท์ ฐิติยาปราโมทย์. (2554). การพัฒนาประสิทธิภาพการบริหารจัดการกลุ่มแบบมีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชนเพาะและแปรรูปเห็ดบ้านสวนแม่วะ ตำบลสันดอนแก้ว อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง.
การประชุมวิชาการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประจำปี 2554, 27-29 มกราคม 2554. หน้า 349-355.
ณรงค์ เพชรประเสริฐ และพิทยา ว่องกุล. (2545). วิสาหกิจชุมชน : กลไก เศรษฐกิจฐานราก. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธัชพล ยรรยง, กิตฺติเมธี พระมหากิตติ, และ องฺกุรสิริ, พระมหาอนันต์. (2561). กระบวนการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา วิสาหกิจชุมชนจังหวัดน่าน (รายงานการวิจัย), มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครน่าน.
ประเสริฐ อัครประถมพงษ์. (2548). การลดความสูญเปล่าด้วยหลักการ ECRS. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม.
ปิยะ เพชรสงค์ และคณะ. (2555). การศึกษารูปแบบการบริหารจัดการของกลุ่มอาชีพเกษตรกรที่ได้รับการส่งเสริมและสนับสนุนจากองค์การบริหารส่วนตำบลในจังหวัดนครศรีธรรมราช. การประชุมวิชาการ ราชภัฏวิชาการเพื่อท้องถิ่น ครั้งที่ 5 มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
วิรุณสิริ ใจมา และประภาพรรณ ไชยานนท์. (2560). รูปแบบการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมตามหลักปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียงของกล่มเกษตรกรปลูกดอกเก๊กฮวย ของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโงะ จังหวัดเชียงราย. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย, 12(1), 91-116.
สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง. (2560). การพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตและการสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตรที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนภาคตะวันอออกเฉียงเหนือตอนบน 2. ทุนสนับสนุนการวิจัยสำหรับบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร จากงบประมาณแผ่นดิน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562. จังหวัดสกลนคร.
สุเทพ พันประสิทธิ์. (2554). การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.
Chambers, R. (1997). Whose reality counts? Putting the first last. Intermediate Technology Publications.
Gibson-Graham, J. K. (2005). Surplus possibilities: Postdevelopment and community economies. Singapore Journal of Tropical Geography, 26(1), 4–26.
Imai, M. (1997). Kaizen: The Key to Japan's Competitive Success. New York: McGraw-Hill.
Manorom, K. (2010). Community economy: Local development for sustainability in Thailand. Kasetsart Journal of Social Sciences, 31(2), 202–215.
Dean, J. (1951). Managerial economics. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Ohno, T. (1988). Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production. Portland: Productivity Press.
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263.
Robert, M. B. (1970). Fundamental Statistics for Psychology. USA : Harcourt, Brace& World, Inc.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และคณาจารย์ท่านอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
