พลังแห่งสภาวะตนเอง : การสร้างแรงจูงใจและศักยภาพของผู้หญิงในการเข้าสู่เวทีการเมืองระดับชาติ

บทคัดย่อ

การมีส่วนร่วมทางการเมืองของผู้หญิงเป็นองค์ประกอบสำคัญในการขับเคลื่อนระบอบประชาธิปไตยที่ยั่งยืน แม้ผู้หญิงไทยมีความก้าวหน้าทางการศึกษาและอาชีพ แต่การมีตัวแทนในสภานิติบัญญัติยังคงต่ำกว่าร้อยละ 20 วรรณกรรมส่วนใหญ่มุ่งเน้นศึกษาโครงสร้างทางการเมืองและมาตรการนโยบาย ขณะที่มิติ "สภาวะตนเอง" (Self) ในกรอบแนวคิด “สามพลังเพื่อความยั่งยืน :  สภาวะ-สถาบัน-สถานการณ์ (3ส)” หรือ Self-Structure-Situation (3S) ยังไม่ได้รับการสำรวจอย่างเป็นระบบ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อขยายองค์ความรู้ในมิติสภาวะซึ่งเป็นหนึ่งในสามองค์ประกอบของกรอบแนวคิด 3ส โดยวิเคราะห์ด้านสภาวะตนเอง ในสองมิติหลัก ได้แก่ (1) ปัจจัยทางจิตวิทยา ผ่านทฤษฎีลำดับความต้องการของมาสโลว์ ทฤษฎีการกำหนดตนเอง ทฤษฎีจิตวิทยาอาชีพ และ (2) ปัจจัยศักยภาพภาวะผู้นำ ผ่านทฤษฎีการบรรจบกันของอัตลักษณ์ ทฤษฎีทุนมนุษย์ ทฤษฎีพฤติกรรมผู้ลงคะแนน เพื่อทำความเข้าใจปัจจัยที่ผลักดันการตัดสินใจเข้าสู่การเมืองของผู้หญิง

การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าสภาวะตนเองนับเป็นรากฐานของการเสริมพลังของผู้หญิงทางการเมือง โดยประกอบด้วยการสร้างแรงจูงใจส่วนบุคคล และการพัฒนาศักยภาพผู้นำ ซึ่งสามารถถูกกระตุ้นและพัฒนาผ่านกระบวนการเป็นระบบและเครื่องมือที่เหมาะสม บทความนำเสนอโมเดลสภาวะแบบพหุมิติ ที่ประกอบด้วยห้ามิติหลัก (SELF-5D) ได้แก่ มิติแรงจูงใจ มิติความเชื่อมั่น มิติความยืดหยุ่น มิติภาวะผู้นำ และมิติการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ผลการศึกษาสนับสนุนแนวคิดที่ว่า การเสริมพลังผู้หญิงในเวทีการเมืองจำเป็นต้องเริ่มจากการพัฒนาสภาวะตนเองเป็นลำดับแรก ก่อนจะขยายไปสู่การปรับเปลี่ยนเชิงโครงสร้างสถาบัน (Structure) และการพิจารณาบริบทสถานการณ์ (Situation)