เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่รัฐ

สามารถ รุ่งโรจน์

ผู้แต่ง

สามารถ รุ่งโรจน์ นักศึกษาหลักสูตรนิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่ของรัฐในประเทศไทย โดยมุ่งเน้นการวิเคราะห์ความสมดุลระหว่างสิทธิขั้นพื้นฐานของเจ้าหน้าที่รัฐในฐานะพลเมือง และบทบาทหน้าที่ในฐานะผู้ปฏิบัติราชการภายใต้กรอบกฎหมาย ทั้งนี้ การศึกษายังได้พิจารณาถึงข้อจำกัดทางกฎหมายที่อาจส่งผลกระทบต่อการแสดงความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่รัฐในหลากหลายมิติ เช่น ความเป็นกลางทางการเมือง และการใช้สื่อสังคมออนไลน์ โดยการศึกษาครั้งนี้ได้วิเคราะห์กฎหมาย และระเบียบที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย รวมถึงเปรียบเทียบกับกฎหมาย และแนวปฏิบัติของต่างประเทศ ได้แก่ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ราชอาณาจักรนอร์เวย์ และสหราชอาณาจักร เพื่อศึกษาหลักเกณฑ์ ขอบเขต หรือแนวทางที่อาจนำมาปรับใช้ในบริบทของประเทศไทย

โดยผลการศึกษา พบว่า กฎหมายไทยยังขาดความชัดเจนในนิยามของ “ความเป็นกลางทางการเมือง” และข้อจำกัดในการแสดงความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่รัฐ ส่งผลให้เกิดปัญหาการตีความ และการบังคับใช้ที่ไม่เป็นไปในทิศทางมาตรฐานเดียวกัน ในขณะที่กฎหมายของต่างประเทศ มีการกำหนดขอบเขตที่ชัดเจน และสอดคล้องกับหลักการประชาธิปไตย จากผลการศึกษาดังกล่าว บทความนี้ได้เสนอแนวทางในการปรับปรุงกฎหมายไทย โดยเน้นการกำหนดขอบเขตและหลักเกณฑ์ในการแสดงความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่รัฐให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น ลดความคลุมเครือ และป้องกันการบังคับใช้กฎหมายที่อาจก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรม ทั้งนี้เพื่อส่งเสริมเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่รัฐให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน และความคาดหวังของสังคมในระบอบประชาธิปไตย

เอกสารอ้างอิง

กรุณพร เชษฐพยัคฆ์. “คุยกับเพจ ‘ข้าราชการปลดแอก’ เมื่อราชการต้องหนักแน่นในการรับใช้ประชาชน ไม่ใช่เบื้องบน.” https://thematter.co/social/free-thai-civil-servant-interview/129806, 20 พฤศจิกายน 2567.

กองการเจ้าหน้าที่ กรมการจัดหางาน. “คู่มือการป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน.” https://www.doe.go.th/prd/assets/upload/files/hrad_th/06b4dcebb2f9071836f0c27a18b1c1e4.pdf, 20 พฤศจิกายน 2567.

ชัยยันต์ เจริญโชคทวี, “เสรีภาพในการแสดงออกซึ่งความคิดเห็นภายใต้ระบอบประชาธิปไตย,” เอกสารวิชาการส่วนบุคคล หลักสูตรหลักนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 9, สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ กรุงเทพมหานคร, 2564.

พิศณุ พูนเพชรพันธุ์ และกมลวรรณ อยู่วัฒนะ. “การมีส่วนร่วมของประชาชนในการเสนอร่างข้อบัญญัติท้องถิ่นตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 286 กรณีศึกษาชุมชนองค์การบริหารส่วนตำบลบางระกำ ตำบลศาลายา ตำบลคลองโยง จังหวัดนครปฐม.” รายงานการวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา กรงุเทพมหานคร, 2554.

วนิดา แสงสารพันธ์. “ขอบเขตของเสรีภาพในการแสดง ความคิดเห็นภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมาย.” วารสารผู้ตรวจการแผ่นดิน, เล่มที่ 2. ปีที่ 6. (กรกฎาคม - ธันวาคม 2556).

สุกัลยา นรจีน. ข้อกำหนดวินัย และการดำเนินการทางวินัย การอุทธรณ์ และการร้องทุกข์ของข้าราชการครู และบุคลากรทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษากระทรวงศึกษาธิการ, 2562.

แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล. “เสรีภาพในการแสดงออก.” https://www.amnesty.or.th/our-work/freedom-expression/, 20 พฤศจิกายน 2567.

Anders Norén. (2014). “Case Comment: Heesom v The Public Services Ombudsman for Wales, Freedom of Expression for Politicians – Sara Mansoori.” https://inforrm.org/2014/06/18/case-comment-heesom-v-the-public-services-ombudsman-for-wales-freedom-of-expression-for-politicians-sara-mansoori, November 20, 2024.

Family Law. “Sharon Shoesmith loses judicial review against her dismissal.” https://www.familylaw.co.uk/news_and_comment/sharon-shoesmith-loses-judicial-review-against-her-dismissal, November 20, 2024.

Leon C. Megginson.“The Pressure for Principles: A Challenge to Management Professors.” Academy of Management Journal. 1(2), (2017).

Malayu S. P. Hasibuan. Manajemen Sumber Daya Manusia (Suatu Pendekatan Makro). Jakarta: Bumi Aksara. (2012).

Organization of American States. (2024). “Declaration of Principles on Freedom of Expression.” https://www.oas.org/en/iachr/expression/ showarticle. asp?artID=26, November 20, 2024.

OSCE. “Joint Declaration on Politicians and Public Officials and Freedom of Expression 2021.” https://www.osce.org/files/f/ documents/9/4/501697.pdf, November 20, 2024.

Stephen J. Jaros. “Meyer and Allen Model of Organizational Commitment: Measurement Issues.” Journal of Organizational Behavior, 6(4), (January 2007).

United Nations. “General comment No. 34 on Article 19: Freedoms of opinion and expression”. https://www.ohchr.org/en/documents/general-comments-and-recommendations/ general-comment-no34-article-19-freedoms-opinion-and, November 20, 2024.