รูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

ไอศวรรค์   บุญสังข์; นิษฐ์วดี   จิรโรจน์ภิญโญ; สมศักดิ์  จั่นผ่อง

ผู้แต่ง

ไอศวรรค์ บุญสังข์ หลักสูตรศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี
นิษฐ์วดี จิรโรจน์ภิญโญ คณะศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี
สมศักดิ์ จั่นผ่อง คณะศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี

คำสำคัญ:

รูปแบบการบริหารงานวิชาการ , สถานศึกษาในภาคตะวันตก , สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ที่เหมาะสมกับรูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2) พัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานและกำหนดประเด็นที่ผู้บริหารสถานศึกษาควรพัฒนา และ 3) หาแนวทางในการพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน รูปแบบวิจัยเป็นแบบผสมระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ ขั้นตอนการวิจัยดังนี้ ระยะที่ 1 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพจากการวิเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งจากองค์ความรู้ของผู้ทรงคุณวุฒิเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบบันทึกข้อมูลและแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 เป็นการวิจัยในเชิงปริมาณ จากกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นผู้เกี่ยวข้องกับการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 306 คน ซึ่งได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบจัดชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติพื้นฐาน และสถิติอนุมาน ส่วนระยะที่ 3 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ จากองค์ความรู้ของผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการบริหารการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 12 คน ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างเป็นเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบและตัวบ่งชี้ที่เหมาะสมกับรูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีทั้งหมด 12 องค์ประกอบ 84 ตัวบ่งชี้ 2) รูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานที่พัฒนาขึ้น มีทั้งหมด 7 องค์ประกอบ เรียงตามลำดับคือ ด้านการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ ด้านการนิเทศการศึกษา ด้านการพัฒนาระบบการประกันคุณภาพภายใน ด้านการแนะแนวการศึกษา ด้านการวัดผล ประเมินผล และเทียบโอนประสบการณ์ ด้านการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา ด้านการพัฒนาการใช้สื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีทางการศึกษา และควรมีการพัฒนาใน 7 ประเด็น 3) แนวทางในการพัฒนารูปแบบบริหารวิชาการที่ผู้บริหารสถานศึกษาในภาคตะวันตก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้แก่ 1) ด้านการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา ควรกำหนดแนวทางส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยนำเทคนิคการสอนที่หลากหลาย การบูรณาการข้ามศาสตร์ และการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning) มาใช้ 2) ด้านการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ ควรพัฒนาระบบนิเทศภายในที่เน้นการมีส่วนร่วม ใช้วิธีการนิเทศแบบกัลยาณมิตรและการนิเทศเชิงพัฒนา 3) ด้านการวัดผล ประเมินผล และเทียบโอนผลการเรียน ต้องส่งเสริมการสร้างระบบติดตามและประเมินผลที่ชัดเจน กำหนดตัวบ่งชี้คุณภาพที่สอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษา และใช้ข้อมูลจากการประเมินมาวางแผนพัฒนาสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 พร้อมกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องและพระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับ พ.ศ. 2545. โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์.

กังวาน อุตมะ. (2561). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาเอกชน ภาคกลางตอนล่าง สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน [ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี].

ชุติมา จันทร์ประเสริฐ. (2563). รูปแบบความเป็นเลิศในการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา [ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี].

ดวงนภา เตปา. (2562). การพัฒนาคู่มือการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนบ้านท้าวบุญเรือง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่].

ภัทราภรณ์ คล้ายแก้ว. (2561). แนวทางการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาในจังหวัดชัยนาท สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 5 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์].

วิภาภรณ์ สร้อยคำ. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการที่มีประสิทธิผลของโรงเรียนเอกชน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดสกลนคร [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2567). สรุปผลการทดสอบทางการศึกษาชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2566. สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ.

สุวัฒน์ มีพร, และสุทธิพงศ์ บุญผดุง. (2560). แนวทางการบริหารงานวิชาการสู่มาตรฐานสากลของสถานศึกษา สหวิทยาเขตน้ำพอง-กระนวน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25. ใน การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 8 (น. 2953–2964).

อภิวัฒน์ จันทร์สม. (2563). แนวทางการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนเอกชน สังกัดสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดมหาสารคาม โดยใช้แนวคิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

Alig-Mielcarek, J. M., & Hoy, W. K. (2005). Instructional leadership: Its nature, meaning, and influence. In W. K. Hoy & C. G. Miskel (Eds.), Educational leadership and reform (pp. 29–51). Information Age Publishing.

Cunningham, W. G., & Cordeiro, P. A. (2003). Educational leadership: A problem-based approach. Allyn & Bacon.

Drago-Severson, E. (2004). Becoming adult learners: Principles and practices for effective development. Teachers College Press.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Ruff, W. G., & Shoho, A. R. (2005). Understanding instructional leadership through the mental models of three elementary school principals. Educational Administration Quarterly, 41(3), 554–577. https://doi.org/10.1177/0013161X04269621

Supovitz, J. A., & Poglinco, S. M. (2001). Instructional leadership and the school principal: A passing fancy that refuses to fade away. Leadership and Policy in Schools, 1, 221–249.

Williams, S. L. (2004). A meta-analysis of the effectiveness of distance education in allied health science programs [Doctoral dissertation, University of Cincinnati]. OhioLINK Electronic Theses and Dissertations Center. http://rave.ohiolink.edu/etdc/view?acc_num=ucin1085017370

Yates, P. (2000). Instructional leadership behaviors of principals and the effects of a balanced beginning reading program in exemplary elementary schools in Northeast North Carolina [Doctoral dissertation, Regent University].