รูปแบบการเยี่ยมสุสานตามบทบัญญัติอิสลามและการปฏิบัติจริงของสังคมมุสลิม กรณีศึกษา: การเยี่ยมสุสาน(กุโบร์)ของชุมชนมุสลิม อำเภอเมือง จังหวัดยะลา

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการเยี่ยมสุสานตามบทบัญญัติอิสลาม ศึกษารูปแบบการเยี่ยมสุสานจากการปฏิบัติจริงของสังคมมุสลิมอำเภอเมือง จังหวัดยะลา และศึกษาความสอดคล้องและความขัดแย้งระหว่างรูปแบบการเยี่ยมสุสานตามบทบัญญัติอิสลามกับการปฏิบัติจริงของชาวมุสลิมในชุมชนอำเภอเมือง จังหวัดยะลา ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยได้รวบรวมข้อมูลจาก เอกสารที่เกี่ยวข้องและจากการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างจำนวน  30 คน ส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลได้ดำเนินแบบอุปนัย และนำเสนอผลวิเคราะห์ในรูปแบบรายงานเชิงพรรณนาวิเคราะห์ จากการวิจัยพบว่า การเยี่ยมสุสานเป็นสิ่งที่อิสลามส่งเสริมให้ปฏิบัติ เพื่อตระหนักถึงวาระสุดท้ายของชีวิตหรือความตาย ซึ่งตามสุนนะฮ์ของท่านนบีมุฮัมมัด  สนับสนุนให้ผู้ชายสามารถเข้าไปเยี่ยมภายในสุสานได้ ส่วนกรณีสตรีนั้นมีทัศนะที่เห็นต่างกันระหว่างบรรดาอุละมาอ์ในด้านหลักฐาน ซึ่งส่วนใหญ่(ญุมหูร)เห็นว่าการเยี่ยมสุสานของสตรีเป็นสิ่งพึงรังเกลียด(มักรูห์) จากการศึกษาพบว่า สังคมมุสลิมอำเภอเมือง จังหวัดยะลา โดยส่วนใหญ่มักจะกำหนดไปเยี่ยมสุสาน ในวันรายออิดิลฟิตรีและรายออิดิลอัฏฮาที่สำคัญในรอบปีที่สังคมมุสลิมในพื้นที่มักชักชวนครอบครัวและลูกหลานไปเยี่ยมเยือนสุสานและขอดุอาอ์ให้แก่บรรดาญาติที่ล่วงลับพร้อมทั้งมีการพัฒนาสุสานด้วยในคราวเดียวกัน หรือบางคนก็เจาะจงไปเยี่ยมในวันศุกร์เนื่องเชื่อว่าเป็นวันที่เป็นมงคลที่สุดในสัปดาห์ จาการศึกษายังพบอีกว่า รูปแบบการเยี่ยมสุสานของสังคมมุสลิมมีทั้งที่สอดคล้องกับบทบัญญัติอิสลาม เช่น การปฏิบัติของคนบางกลุ่มที่เยี่ยมเยือนสุสานเพื่อเป้าหมายหลักคือการขอดุอาอ์ให้กับผู้ตายและการตระหนักถึงความตายโดยไม่เจาะจงวันใดวันหนึ่ง การเข้าไปเยี่ยมเยือนภายในบริเวณสุสานสำหรับผู้ชาย และผู้หญิงเยี่ยมเยือนอยู่เฉพาะนอกรั้วสุสาน และที่ขัดแย้งกับบทบัญญัติอิสลาม เช่นการปฏิบัติของคนบางกลุ่มที่เจาะจงวันเยี่ยมในวันตรุษทั้งสองหรือวันศุกร์โดยเชื่อว่าเป็นโอกาสที่ประเสริฐที่สุด การปลูกต้นไม้หรือรดน้ำบนหลุมสุสานโดยเชื่อว่าสามารถให้ความร่มเย็นแก่ผู้ตาย การขอดุอาอ์และความเป็นศิริมงคล(ตะบัรรุก)จากหลุมสุสานของโต๊ะครูและคนซอและห์ การสร้างสิ่งก่อสร้างโดยก่อซิเมนต์เป็นทรงสูงพร้อมสลักชื่อบนแผ่นป้ายเพื่อให้ทราบตำแหน่งหลุมผู้ตาย รวมถึงประกอบพิธีกรรมบางอย่างที่ไม่มีกำหนดในบทบัญญัติศาสนา เช่น การล้อมวงอ่านตัลกีนรอบปากหลุมสุสาน การเจาะจงอ่านสูเราะฮ์ยาซีน และการอ่านสูเราะฮ์อิคลาศโดยเชื่อว่าสามารถอุทิศกุศลเพื่อช่วยเหลือแก่ผู้ตายได้ เป็นต้น

    ส่วนการนำผลวิจัยไปใช้ประโยชน์เชิงวิชาการ คือ นำเสนอบทความทางวิชาการ การเรียนการสอน หรืออ้างอิงในวารสาร และสื่อการเรียนรู้ต่างๆ