การพัฒนาและประเมินผลการนำร่องแพลตฟอร์มระบบซะกาตออนไลน์ครบวงจรโดยสมาคม ศิษย์เก่าเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี: กรณีศึกษาองค์กรซะกาต 3 แห่ง จังหวัดยะลา

นินาดีย๊ะห์  อาแย; ฮันนาน กาหลง

ผู้แต่ง

นินาดีย๊ะห์ อาแย คณะศิลปะศาสตร์และสังคมศาสตร์, มหาวิทยาลัยฟาฏอนี, จังหวัดปัตตานี, ประเทศไทย
ฮันนาน กาหลง คณะศิลปะศาสตร์และสังคมศาสตร์, มหาวิทยาลัยฟาฏอนี, จังหวัดปัตตานี, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

แพลตฟอร์มระบบซะกาตออนไลน์ครบวงจร, วิทยาศาสตร์การออกแบบ (DSR), ระบบฐานข้อมูลผู้รับ ซะกาตแบบชี้เป้า (ZRMAP), นวัตกรรมทางสังคม, สมาคมศิษย์เก่าเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี

บทคัดย่อ

การบริหารจัดการซะกาตในประเทศไทยยังคงประสบปัญหาด้านประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และการเข้าถึงข้อมูล งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาต้นแบบแพลตฟอร์มระบบซะกาตออนไลน์ครบวงจร ทดสอบและปรับปรุงระบบเพื่อยกระดับการบริหารจัดการ และขยายผลสู่พื้นที่อื่นในระดับประเทศ ระเบียบวิธีวิจัยใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์การออกแบบ (Design Science Research: DSR) ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน ได้แก่ การระบุปัญหา การกำหนดเป้าหมาย การออกแบบและพัฒนานวัตกรรมในรูปแบบ Web Application และ Donation Based Crowdfunding การสาธิตการใช้งาน การประเมินผล และการนำเสนอผลงาน นวัตกรรมหลักประกอบด้วยระบบคำนวณซะกาตตามมาตรฐานสากล ระบบจ่ายเงินผ่าน QR Code และระบบฐานข้อมูลผู้รับซะกาตแบบชี้เป้า (ZRMAP) ที่แสดงผลแบบ Data Visualization โดยทำการทดสอบนำร่องร่วมกับมูลนิธิ 3 แห่งในจังหวัดยะลา และเก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์ การสังเกตพฤติกรรม และแบบบันทึกการสะท้อนผลจากกลุ่มผู้จ่าย ผู้รับ และองค์กร ผลการวิจัยพบว่า การนำร่องระบบสามารถระดมเงินซะกาตได้ 201,440.89 บาท จากผู้จ่าย 160 คน และกระจายความช่วยเหลือสู่ผู้รับได้ 231 คน ผู้ใช้งานสะท้อนว่าระบบช่วยเพิ่มความสะดวกและใช้งานง่าย ทั้งในการคำนวณและการยื่นขอรับสวัสดิการออนไลน์ อย่างไรก็ตามมีข้อเสนอแนะให้ปรับปรุงด้าน UI ให้รวมข้อมูลไว้ในหน้าเดียวและเพิ่มภาษาอังกฤษเพื่อรองรับผู้ใช้สากล บทสรุปชี้ให้เห็นว่าแพลตฟอร์มนี้มีศักยภาพสูงในการสร้างความเชื่อมั่นผ่านระบบ Open Data ที่โปร่งใส ช่วยลดความซ้ำซ้อนในการแจกจ่ายซะกาต และสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตผู้รับซะกาตให้พึ่งพาตนเองได้ในระยะยาวเพื่อเปลี่ยนสถานะเป็นผู้จ่ายซะกาตในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

ตัรมีซี สาและ. (2562). ปัญหา อุปสรรคและแนวทางการพัฒนาการจัดระบบซะกาตในสังคมร่วมสมัย:กรณีศึกษาจังหวัดนราธิวาส. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), 128 -141.

มะรอปี สูแอลเลาะ และคณะ. (2559). รูปแบบการบริหารจัดการระบบซะกาตทรัพย์สินของมัสยิดอัตตะหฺรีร (บ้านโปฮนญามู) โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา (รายงานวิจัย). สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).

รุสตั้ม หวันสู, และ ทัศนีย์ ลักขณาภิชนชัช. (2563). การจัดสวัสดิการสังคมจากกองทุนซะกาตในประเทศมาเลเซีย. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์, 28(2), 179 - 220.

ศุภชัย สมันตรัฐ. (2548). การพัฒนาการบริหารสวัสดิการซะกาตของชาวไทยมุสลิมจังหวัดสตูล (วิทยานิพนธ์ปริญญาสังคมสงเคราะห์ศาสตรมหาบัณฑิต). คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อับดุลเลาะ อับรู, และ สุไลมาน อาแว. (2559). กระบวนการบริหารจัดการซะกาตของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดปัตตานี. วารสารวิทยาลัยอิสลามศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 8(2), 51.

Ahmad, R. A. R., Othman, A. M. A., & Salleh, M. S. (2015). Assessing the satisfaction level of Zakat recipients towards Zakat management. Procedia Economics and Finance 31, 140–151. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)01141-7

Chaniago, S. A. (2017). Pemberdayan zakat dalam mengentaskan kemiskinan. Jurnal Hukum Islam, 13(1), 47 - 56.

Friantoro, D., & Zaki, K. (2019). Do we need financial technology for collecting Zakat? In Proceedings of the International Conference of Zakat 2018. Universitas Gadjah Mada.

Lubis, M., Lubis, A. R., & Almaarif, A. (2019). Comparison of the approach in the Zakat

management system. Journal of Physics: Conference Series, 1235(1), 4-5. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1235/1/012048

Md. Abdur Rouf, et al. (2021). E-zakat: An approach for Zakat management to eradicate poverty. International Journal of Islamic Banking and Finance Research, 8(1). 32. https://doi.org/10.46281/ijibfr.v8i1.1521

Ninglasari, Y., & Muhammad, M. (n.d.). Zakat digitalization: Effectiveness of Zakat

management during COVID-19 pandemic. https://www.semanticscholar.org/paper/Zakat-Digitalization%3A-Effectiveness-of-Zakat-During-Ninglasari-Muhammad/56a6c5f7bebd26b5e6cc6d778eae742a46e442b8

Santoso, I. (2019). Strategy for optimizing zakat digitalization in alleviation poverty in the era of industrial revolution 4.0. IKONOMIKA: Jurnal Ekonomi dan Bisnis Islam, 4(1), 35 - 52.