การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมของประชาชน กรณีศึกษาเกษตรกรอำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพและปัญหาของการเกษตรกรรมในจังหวัดหนองคาย 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ใช้เป็นพุทธนวัตธรรมในการพัฒนาเกษตรกรรมในจังหวัดหนองคาย 3) ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักพุทธนวัตกรรมในการพัฒนาเกษตรกรรมของประชาชนในจังหวัดหนองคาย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารวิชาการทางพระพุทธศาสนา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และข้อมูลจากการสัมภาษณ์ นำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1) เกษตรกรในจังหวัดหนองคายส่วนใหญ่ยังยึดเกษตรกรรมแบบดั้งเดิม เช่น ปลูกข้าว เลี้ยงสัตว์ และพืชผสมผสาน โดยพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติเป็นหลัก แต่ประสบปัญหาด้านน้ำ ดินเสื่อมโทรม การใช้สารเคมีเกินความจำเป็น และต้นทุนที่สูง ส่งผลให้เกิดหนี้สินและขาดความมั่นคงทางเศรษฐกิจ 2) หลักธรรมทางพุทธศาสนาในการพัฒนาเกษตรกรรม ได้แก่ (1) ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ เน้นการลงมือทำอย่างไม่ย่อท้อ การรู้จักรักษาทรัพย์สิน การเลือกคบหากัลยาณมิตร และการดำเนินชีวิตอย่างพอเพียง (2) มัชฌิมาปฏิปทา เป็นแนวทางแห่งความพอดี ไม่สุดโต่ง ส่งเสริมการดำเนินชีวิตเกษตรกรอย่างสมดุลทั้งในด้านเศรษฐกิจและจิตใจ และ (3) หลักอวิหิงสา เน้นการไม่เบียดเบียนสิ่งแวดล้อม หลักธรรมเหล่านี้ ส่งเสริมให้เกษตรกรมีความเพียร การดำรงชีวิตอย่างพอเพียง และตระหนักถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม 3) การประยุกต์ใช้หลักพุทธนวัตกรรมในการพัฒนาเกษตรกรรมของประชาชนในจังหวัดหนองคาย โดยเน้นหลักมัชฌิมาปฏิปทา อวิหิงสา และทิฏฐธัมมิกัตถะ พบว่า เกษตรกรสามารถน้อมนำหลักธรรมมาใช้ในวิถีชีวิตและการผลิตอย่างสมดุล มีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม และเสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจในครัวเรือน แม้ยังมีข้อจำกัดในด้านตลาดและการสนับสนุน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
สงวนสิทธิ์โดย วารสารศึกษิตาลัย วัดศรีสุมังคล์
เลขที่ 962 ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย
โทร. 086-8894578
E-mail : Sjmcunk@gmail.com
Website :https://so01.tci-thaijo.org/index.php/SJ
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2567). คู่มือการดำเนินงานการขับเคลื่อนกากรเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. หนองคาย: สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์.
พระมหาสังเวียร ปญฺญาธโร. (2550). บทบาทของพระสงฆ์ในการนำหลักพุทธธรรมมา ประยุกต์ใช้ในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน: กรณีศึกษา พระครูสุภาจารวัฒน์. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิษณุ อัตถาวนิช. (2560). ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อภาคเกษตรกรรมของประเทศไทย: ผลการศึกษาใหม่. ใน รายงานวิจัย. คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2567). เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ. นครปฐม: วัดญาณเวศกวัน.
สำนักงานเกษตรจังหวัดหนองคาย. (2565). แบบรายงานผลโครงการขับเคลื่อนการเกษตรระดับหมู่บ้านสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงจังหวัดหนองคาย. สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2568 จาก https://www.moac.go.th/agrivillage-performance-files-441991791860.
สำนักงานจังหวัดหนองคาย. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดหนองคาย พ.ศ. 2566-2570 (ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566). หนองคาย: กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด.
Buddhist Agriculture and the Young Smart Farmer Concept in Thailand. Journal of International Buddhist Studies, 15(2), 106 122.
Darlington, S. M. (2019). Buddhist Integration of Forest and Farm in Northern Thailand. Religion, 10(9), 521. https://doi.org/10.3390/rel10090521.
Limprapoowiwattana, Chanatporn. (2023). The Art of Buddhist Connectivity: Organic Rice Farming in Thailand. Agriculture and Human Values, 40, 1087-1103. https://doi.org/10.1007/s10460-022-10363-w.
Nattavud Pimpa. (2024). Climate change challenges: Case of the Thai agriculture business sector. Sustainable Economies, 2(2), 1-9.
Prayukvong, W., Huttasin, N., & Foster, M. J. (2015). Buddhist economics meets agritourism on the Thai farm. International Journal of Culture. Tourism and Hospitality Research, 9(2), 183 199.Tahom, U. (2024).
