กระบวนการการรับรู้ของเยาวชนคนรุ่นใหม่ที่มีต่อประเพณีสงกรานต์ ในจังหวัดหนองคาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันการรับรู้วัฒนธรรมประเพณีสงกรานต์ของเยาวชนคนรุ่นใหม่ในจังหวัดหนองคาย 2) วิเคราะห์กระบวนการการรับรู้ของเยาวชนคนรุ่นใหม่ที่มีต่อประเพณีสงกรานต์เพื่อการอนุรักษ์ และ 3) ถ่ายทอดกระบวนการการรับรู้ของเยาวชนคนรุ่นใหม่เพื่อการอนุรักษ์ประเพณีสงกรานต์ในจังหวัดหนองคาย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การศึกษาภาคสนามร่วมกับแนวทางการวิจัยแบบมีส่วนร่วมของชุมชน เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 30 รูป/คน ได้แก่ พระสงฆ์ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน และเยาวชนที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมประเพณี นอกจากนี้ ยังมีการสนทนากลุ่มเฉพาะจำนวน 9 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยการศึกษาเอกสาร แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสังเกตภาคสนาม และแบบสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและนำเสนอผลในลักษณะพรรณนาเชิงวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า เยาวชนคนรุ่นใหม่ในจังหวัดหนองคายมีการรับรู้ประเพณีสงกรานต์ในลักษณะผสมผสานระหว่างความเข้าใจคุณค่าทางวัฒนธรรมดั้งเดิม เช่น การทำบุญตักบาตร การสรงน้ำพระ และการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ กับมุมมองด้านความสนุกสนานจากกิจกรรมเล่นน้ำและอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์ กระบวนการการรับรู้ของเยาวชนเกิดจากการเรียนรู้ผ่านหลายแหล่ง ได้แก่ ครอบครัว ชุมชน วัด สถานศึกษา และสื่อดิจิทัล โดยการมีส่วนร่วมในกิจกรรมประเพณีช่วยเสริมสร้างความเข้าใจ ทัศนคติ และความตระหนักรู้ต่อคุณค่าของประเพณี นอกจากนี้ การถ่ายทอดองค์ความรู้เกิดจากความร่วมมือของครอบครัว ชุมชน วัด สถานศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งช่วยส่งเสริมให้เยาวชนมีส่วนร่วมในการสืบสานและอนุรักษ์ประเพณีสงกรานต์ของท้องถิ่นให้คงอยู่ได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
สงวนสิทธิ์โดย วารสารศึกษิตาลัย วัดศรีสุมังคล์
เลขที่ 962 ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย
โทร. 086-8894578
E-mail : Sjmcunk@gmail.com
Website :https://so01.tci-thaijo.org/index.php/SJ
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. (2564). ประเพณีสงกรานต์. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์.
กระทรวงการต่างประเทศ. (2566). “สงกรานต์ในประเทศไทย” ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ขององค์การยูเนสโก. สืบค้นเมื่อ 28 ธันวาคม 2568 จาก https://shorturl.asia/GFrRI
กระทรวงวัฒนธรรม. (2554). ประเพณีสงกรานต์. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กานต์นรี สุทธิ. (2564). การรับรู้และความสนใจของเยาวชนในการทำกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
ธีระวัฒน์ แสนคำ. (2559). บุญเดือนห้า-สงกรานต์ ในลาวและอีสานโดนสังเขป. ใน พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ (บรรณาธิการ), สาดน้ำสงกรานต์ วัฒนธรรมร่วมรากเอเชีย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
นงลักษณ์ เพ็งดิษฐ์. (2551). การวิจัยแบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายวัฒนธรรมและชุมชนในการบริหารจัดการวัฒนธรรม กรณีศึกษาแห่ธงสงกรานต์. นครปฐม : สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครปฐม กระทรวงวัฒนธรรม.
บุศย์สราลี บุตรอามาตย์. (2564). ความตระหนักทางวัฒนธรรมผ่านการอ่านและการเขียนพรรณนาของนักเรียนร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้ศิลปะเป็นฐาน. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาวิจัยและประเมินทางการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
พระครูวิจิตรธรรมาทร (เรียน ติสฺสวํโส). (2558). ศึกษาบทบาทวัดกับการสืบสานประเพณีสงกรานต์ กรณีศึกษา วัดในเขตอำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 2(1), 135-142.
พระครูสุจิณเขมคุณ เขมาภิรโต (ฤทธิ์แคล้ว). (2561). ศึกษาคุณค่าประเพณีสงกรานต์ที่มีต่อชุมชน กรณีศึกษาชุมชนบ้านใหม่สุขเกษม อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. (2552). พระราชพิธีสิบสองเดือน. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ศิลปาบรรณาคาร.
พระมหาชนะชัย ภูริวฑฺฒโก (ศรีภูมาตย์). (2560). ศึกษาประเพณีสงกรานต์ กรณีศึกษาคุณค่าของประเพณีการสมโภชและสรงน้ำหลวงพ่อพระใสที่มีต่อชุมชนในเขตเทศบาลเมืองหนองคาย. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สวนีย์ ภิรมย์ไกรภักดิ์ และคณะ. (2559). รูปแบบการเรียนตระหนักรู้ตนเองด้านความรับผิดชอบของเด็กด้อยโอกาสโดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 50 จังหวัดขอนแก่น. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 12(1), 69-79.
สาวลักษณ์ ทรงสงวน. (2540). การรับรู้ทบบาทของคณะกรรมการองค์การบริหารส่วนตำบลต่อการจัดการสิ่งแวดล้อม ศึกษาจากองค์การบริหารส่วนตำบล อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
สุพัตรา จึงตระกูล และสถาพร มงคลศรีสวัสดิ์. (2562). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนต้นทุนทางวัฒนธรรม กรณีศึกษา: โฮมมูนมังเมืองขอนแก่น ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 19(1), 45
สุเมธ เมธาวิทยากุล. (2532). สังกัปพิธีกรรม. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.-54.
