The การพัฒนาชุมชนต้นแบบบนฐานคติวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของชุมชนในจังหวัดหนองคาย The Development of Community Model Based on Sufficiency Economy and Local Wisdom to Promoting Communities Creative Tourism in Nong Khai Province

บทคัดย่อ

            การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ1) ศึกษาวิถีชีวิตความเป็นอยู่และการน้อมนำฐานคติวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติอย่างเห็นผลเป็นรูปธรรมของชุมชนต้นแบบในจังหวัดหนองคาย 2) ศึกษาการอนุรักษ์ การเรียนรู้ และการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนต้นแบบในจังหวัดหนองคาย 3) ศึกษาการบูรณาการองค์ความรู้ฐานคติวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนต้นแบบในจังหวัดหนองคายให้สอดคล้องกับกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ 4) ทดลองจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสรรค์ในชุมชนต้นแบบภายใต้ฐานคติวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่น และ 5) นำองค์ความรู้จากการทดลองจัดกิจกรรมมาถอดบทเรียนและนำเสนอเป็นตัวแบบเชิงการพัฒนาให้ชุมชนอื่น ๆ นำไปใช้ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ประธานศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจชุมชน คณะกรรมการศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน และนักท่องเที่ยว รวมทั้งสิ้น 75 คน เป็นการเลือกแบบเจาะจง ดำเนินการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการทดลองจัดกิจกรรม ในหมู่บ้านต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียง 2 แห่ง คือ หมู่บ้านจอมแจ้ง และหมู่บ้านหม้อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีอุปนัย เช่น การวิเคราะห์ความ ตีความ และสรุปความ นำเสนอในเชิงพรรณนา      

            ผลการวิจัยพบว่า 1) วิถีชีวิตของชาวบ้านทั้งสองแห่งมีการทำเกษตรแบบไร่นาสวนผสมมากขึ้น และยังยึดถือปฏิบัติตามจารีตประเพณีของหมู่บ้านอย่างเคร่งครัด เพราะมีผู้นำที่เข้มแข็งนำพาชาวบ้านปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 2) การอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเริ่มต้นจากทุกฝ่ายในหมู่บ้านที่ตระหนักถึงความสำคัญในภูมิปัญญาท้องถิ่นแต่ละประเภท และมีการถ่ายทอดองค์ความรู้กันอย่างต่อเนื่องทุกระดับ 3) องค์ความรู้ฐานคติวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่นสามารถบูรณาการกับการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะมีปัจจัย 6 ด้าน ได้แก่ ศักยภาพด้านทุนมนุษย์ในหมู่บ้าน ศักยภาพด้านวัตถุดิบ  ศักยภาพด้านสภาพภูมิศาสตร์  ศักยภาพด้านวัฒนธรรมประเพณี  ศักยภาพด้านแหล่งท่องเที่ยว และ ศักยภาพด้านการจัดทำโฮมสเตย์ 4) วิถีชีวิตตามคติในหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่นสามารถยกระดับเป็นกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ได้ดี และ 5) ตัวแบบเชิงการพัฒนามีจุดเน้นที่การกระตุ้นให้คนรุ่นหลังตระหนักเห็นความสำคัญในเศรษฐกิจพอเพียงและภูมิปัญญาท้องถิ่น