การพัฒนานโยบายค่าแรงขั้นต่ำเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของแรงงานไทย

บทคัดย่อ

                  บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์การพัฒนานโยบายสาธารณะด้านค่าแรงขั้นต่ำของประเทศไทยในฐานะเครื่องมือเชิงนโยบายที่มีบทบาทสำคัญต่อการยกระดับคุณภาพชีวิตแรงงานไทย โดยอาศัยการทบทวนเอกสารและสังเคราะห์แนวคิดเชิงรัฐประศาสนศาสตร์ควบคู่กับมิติทางเศรษฐกิจและสังคม ผลการวิเคราะห์พบว่า นโยบายค่าแรงขั้นต่ำของไทยมีลักษณะเป็นรูปแบบผสมผสาน โดยใช้แนวทางการปรับนโยบายแบบค่อยเป็นค่อยไปเพื่อลดผลกระทบต่อเศรษฐกิจและการจ้างงาน ขณะเดียวกันยังอาศัยกลไกการกำกับดูแลแบบมีส่วนร่วมผ่านคณะกรรมการค่าจ้างแบบไตรภาคี ซึ่งเปิดโอกาสให้รัฐ นายจ้าง และผู้แทนแรงงาน เข้ามามีบทบาทในการกำหนดอัตราค่าแรงขั้นต่ำร่วมกัน นโยบายดังกล่าวสะท้อนพลวัตการต่อรองของกลุ่มผลประโยชน์และการนำข้อมูลเชิงประจักษ์มาใช้เพื่อเพิ่มความชอบธรรมและความสมดุลระหว่างความเป็นไปได้ทางเศรษฐกิจกับความยุติธรรมทางสังคม

  ในช่วงปี พ.ศ. 2566–2568 การปรับค่าแรงขั้นต่ำมีเป้าหมายรองรับค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้นและลดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ของแรงงาน อย่างไรก็ตาม บทความชี้ให้เห็นข้อจำกัดเชิงโครงสร้างที่ยังคงดำรงอยู่ได้ ได้แก่  ความไม่สอดคล้องระหว่างอัตราค่าแรงขั้นต่ำกับค่าครองชีพที่แท้จริงในแต่ละพื้นที่ ความเสี่ยงต่อภาระต้นทุนของผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม รวมถึงการที่แรงงานนอกระบบจำนวนมากยังไม่ได้รับประโยชน์โดยตรงจากนโยบายนี้ ทั้งนี้ บทความใช้ประเทศมาเลเซียเป็นกรณีอ้างอิงเชิงนโยบาย    เพื่อสกัดบทเรียนด้านโครงสร้างกฎหมาย กลไกการทบทวนอัตราค่าแรง และการเชื่อมโยงค่าจ้างกับผลิตภาพแรงงาน ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาระบบค่าแรงขั้นต่ำของไทยให้มีความต่อเนื่อง โปร่งใส และยั่งยืนยิ่งขึ้น