บทบาทของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งในการสื่อสารเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2569

บทคัดย่อ

                   บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของการสื่อสารในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการออกเสียงประชามติภายใต้ระบอบประชาธิปไตย โดยประชามติเป็นกลไกสำคัญของประชาธิปไตยทางตรงที่เปิดโอกาสให้ประชาชนในฐานะผู้ทรงอำนาจอธิปไตยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจต่อประเด็นสาธารณะสำคัญ ดังนั้น การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญของการมีส่วนร่วมอย่างมีข้อมูล (Informed Participation) บทความใช้แนวทางการวิเคราะห์เชิงแนวคิด (Conceptual Analysis) ร่วมกับการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) ภายใต้กรอบทฤษฎีการสื่อสารทางการเมือง แนวคิดการสื่อสารเพื่อการพัฒนา และหลักการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยนำกรอบดังกล่าวมาวิเคราะห์กระบวนการสื่อสารของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งในการจัดการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2569 ในฐานะกรณีศึกษา เพื่ออธิบายบทบาทของการสื่อสารในแต่ละช่วงของกระบวนการอย่างเป็นระบบ          ผลการศึกษานำเสนอกรอบการสื่อสารแบบผสมผสาน 7 ON ได้แก่ ON AIR, ON LINE, ON PRINT, ON HAND, ON GROUND, ON SITE และ ON DEMAND ผู้เขียนได้ทำการสังเคราะห์กรอบแนวคิดดังกล่าวจากการศึกษาแผนการสื่อสารและสื่อประชาสัมพันธ์ของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง ควบคู่กับวงจรการสื่อสาร 6 ระยะ ได้แก่ 1) การเตรียมการและวิเคราะห์กลุ่มเป้าหมาย 2) การให้ข้อมูลและสร้างความตระหนัก 3) การสื่อสารด้านการลงทะเบียน 4) การเปิดพื้นที่แสดงความคิดเห็น 5) การส่งเสริมการใช้สิทธิ และ 6) การติดตามและประเมินผลการวิเคราะห์ชี้ว่าการสื่อสารในแต่ละระยะมีบทบาทเชิงหน้าที่ที่แตกต่างและเชื่อมโยงกัน ตั้งแต่การสร้างฐานความรู้การกระตุ้นการมีส่วนร่วมเชิงพฤติกรรม ไปจนถึงการเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความชอบธรรมของกระบวนการข้อค้นพบสำคัญคือ การสื่อสารทำหน้าที่เป็นกลไกเชิงหน้าที่ (Functional Mechanism) ในการลดความไม่สมดุลของข้อมูล (Information Asymmetry)      สร้างพื้นที่สาธารณะ (Public Sphere) และเสริมสร้างความชอบธรรมของกระบวนการประชามติ สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของการสื่อสารในฐานะโครงสร้างพื้นฐานของประชาธิปไตยทางตรง