การศึกษาเปรียบเทียบการทำผ้าบาติกของสามชุมชนที่มีความต่างวัฒนธรรม ในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาอัตลักษณ์การทำผ้าบาติกของชุมชนที่มีความต่างวัฒนธรรมในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล และ 2) เปรียบเทียบรูปแบบและความเป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนที่มีความต่างวัฒนธรรมในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยเลือกชุมชนที่มีแนวปฏิบัติที่ดีในการทำงานสร้างสรรค์ผ้าบาติกตามบริบทและวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน 3 แห่ง คือ ชุมชนเส้นสายลายเทียน เขตบางซื่อ จังหวัดกรุงเทพมหานคร ชุมชนอาชีพสหกรณ์ศิลปะประดิษฐ์ อำเภอเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี และวิสาหกิจชุมชนแม่นงค์บาติก เทศบาลเมืองบางศรีเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนทั้งสามแห่งแตกต่างทางรูปแบบและอัตลักษณ์ของการทำผ้าบาติก ชุมชนเส้นสายลายเทียนเน้นรูปแบบธรรมชาติ เน้นสีสันอ่อนนุ่ม มีลวดลายอ่อนช้อย เน้นกระบวนการทางศิลปะจากการจัดองค์ประกอบภาพ ขณะที่ชุมชนอาชีพสหกรณ์ศิลปะประดิษฐ์เน้นการวาดรูปสัตว์น้ำเพราะอาชีพเดิมคือประมง รวมทั้งยังวาดรูปทัศนียภาพของเกาะเกร็ดด้วยสีสันสดใส ส่วนวิสาหกิจชุมชนแม่นงค์บาติกเน้นอัตลักษณ์ไทยจากการวาดรูปการละเล่นของเด็กไทยโบราณ ทิวทัศน์ ธรรมชาติ ลวดลายไทย มอญ และจากเครื่องปั้นดินเผาของจังหวัดนนทบุรี โดยใช้สีสันสดใส และสอดแทรกเทคนิคกับกระบวนการทางศิลปะ โดยทั้งสองชุมชนในจังหวัดนนทบุรีได้เปิดสอนการทำผ้าบาติกให้กับผู้สนใจเพื่อต่อยอดให้เป็นทั้งงานอดิเรกและเป็นอาชีพ