ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงแนวบรรทัดฐานคำพิพากษาศาลสูงในคดีแพ่ง : ศึกษาทัศนคติของนักนิติปรัชญา

บทคัดย่อ

คำพิพากษาของศาลเป็นการใช้อำนาจตุลาการที่ได้รับมอบหมายจากรัฐ และเมื่อมีคำพิพากษาแล้ว หากคู่ความฝ่ายใดไม่พอใจคำพิพากษา คู่ความฝ่ายนั้นจำเป็นที่จะต้องอุทธรณ์ หรือฎีกาต่อไป และเมื่อศาลลำดับสูงสุดมีคำพิพากษาออกมาในคดีนั้นแล้ว คดีย่อมถึงที่สุด และคู่ความต้องปฏิบัติตามนั้น ซึ่งในเรื่องคำพิพากษาของศาลนี้เอง ในคดีใด ๆ ที่มีข้อเท็จจริงเหมือนดั่งคดีที่ศาลได้ตัดสินไว้แล้ว ศาลในคดีหลังจะต้องถือคำพิพากษาในคดีก่อนเป็นบรรทัดฐานหรือไม่ หากต้องการกลับ หรือวินิจฉัยแตกต่างไปจากคำพิพากษาศาลที่เคยตัดสินไว้จะต้องทำอย่างไร

เมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศ และเมื่อวิเคราะห์จากข้อมูลของนักนิติปรัชญาและประชาชน เห็นว่ายังไม่มีความชัดเจนเกี่ยวกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงบรรทัดฐานคำพิพากษาของศาลสูงในคดีแพ่ง

ผู้วิจัยขอเสนอแนะว่าควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 140 (2) วรรคสอง ดังนี้

“ในศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา ถ้าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา นั้น จะเป็นการเปลี่ยนแปลงบรรทัดฐานของคำพิพากษาศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา หรือเป็นกรณีที่อธิบดีผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ หรือประธานศาลฎีกา แล้วแต่กรณี เห็นสมควร ก็ให้มีการวินิจฉัยปัญหาคดีนั้น โดยที่ประชุมใหญ่ หรือถ้ามีกฎหมายกำหนดให้วินิจฉัยปัญหาใดหรือคดีเรื่องใด โดยที่ประชุมใหญ่ ก็ให้วินิจฉัยโดยที่ประชุมใหญ่”