สิทธิการมีส่วนร่วมของประชาชน:ความจริงหรือแค่มายาคติบนบทบัญญัติกฎหมายสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า

บทคัดย่อ

เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2562 มีการประกาศให้ใช้พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 และพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 มีการรับรองสิทธิการมีส่วนร่วมของประชาชนในการมีส่วนร่วมรับฟังความคิดเห็นในการประกาศเขตและการจัดทำแผนการบริหารจัดการเขตพื้นที่คุ้มครองสัตว์ป่า ได้แก่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่า เขตอุทยานแห่งชาติ เขตวนอุทยานแห่งชาติ ฯลฯ ทั้งนี้สิทธิดังกล่าวกำหนดให้เป็นไปตามวิธีการที่บัญญัติไว้ในกฎหมาย

จากการศึกษาพบว่า พระราชบัญญัติทั้งสองฉบับไม่ปรากฏว่าวิธีการที่กฎหมายบัญญัติให้สิทธิแก่ประชาชนในการเข้ามามีส่วนร่วมในเรื่องดังกล่าวด้วยวิธีการใด เนื่องจากยังไม่มีการตราอนุบัญญัติที่ให้ออกตามความในพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับดังกล่าวออกมาใช้บังคับในปัจจุบัน จากการพิจารณาถ้อยคำบนบทบัญญัติทั้งสองฉบับดังกล่าวเห็นว่า สิทธิการมีส่วนร่วมของปาะชาชนที่ปรากฏบนบทบัญญัติของกฎหมายนั้นเป็นเพียงมายาคติที่มีลักษณะเพียงการกำหนดให้สิทธิไว้ในทางเนื้อหา (Substantive Rights) ว่าประชาชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าได้ แต่ไม่ปรากฏสิทธิในเชิงกระบวนการ (Procedural Rights) ที่ชัดเจนว่าประชาชนจะสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการให้ความคิดเห็นให้รัฐต้องรับฟังความคิดเห็นได้ด้วยวิธีการอย่างไร  มายาคติที่เกิดขึ้นบนบทบัญญัติกฎหมายทั้งสองฉบับดังกล่าวทำให้ประชาชนต้องจำยอมรับบทบาทของตนภายใต้เนื้อหาทางกฎหมายที่ปรากฏให้มีสิทธิไว้แต่โดยจำกัด

 ดังนั้น เห็นควรแก้ไขบทบัญญัติการรับรองสิทธิการมีส่วนร่วมของประชาชนดังกล่าว และเพิ่มเติมการคุ้มครองสิทธิการมีส่วนร่วมของประชาชนให้มีกระบวนการที่ความชัดเจนและเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ ให้สอดคล้องเป็นไปตามหลักวิชาการในการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าด้วย