ปัญหาทางกฎหมายในการควบคุมโรคระบาดสัตว์ที่เกิดจากการค้าสัตว์ป่า : ศึกษาเฉพาะกรณีม้าลายเบอร์เชลล์และม้าลายควากกา

บทคัดย่อ

            บทความวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์หัวข้อ “มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมโรคระบาดสัตว์ที่เกิดจากการค้าสัตว์ป่า: ศึกษากรณีม้าลาย” โดยประเทศไทยได้อนุญาตให้มีการนำเข้าและส่งออกม้าลายสองชนิดพันธุ์ ได้แก่ ชนิดพันธุ์เบอร์เชลล์ (Equus burchelli) และชนิดพันธุ์ควากกา (Equus quagga) ซึ่งต่อมาพบว่าในเดือนเมษายน 2563 เกิดการระบาดของโรคกาฬโรคแอฟริกาในม้า (African Horse Sickness: AHS) จากผลตรวจสอบทางระบาดวิทยาสันนิษฐานว่าเกิดจากม้าลายชนิดพันธุ์ดังกล่าว ที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ โดยพบการระบาดของโรคในหลายจังหวัด ทำให้มีสัตว์เลี้ยงล้มตายจำนวนมาก ประเทศไทยจึงต้องดำเนินการตามข้อกำหนดสุขภาพสัตว์บกขององค์การสุขภาพสัตว์โลก เพื่อขอรับคืนสถานะประเทศที่ปลอดการระบาดของโรคกาฬโรคแอฟริกาในม้า  จากการศึกษาพบว่า แม้การนำเข้าและส่งออกม้าลายเบอร์เซลล์และม้าลายควากกาเข้ามาในประเทศไทยจะดำเนินการโดยถูกต้องตามกฎหมาย แต่เนื่องจากม้าลายทั้งสองชนิดพันธุ์ดังกล่าวไม่ได้เป็นสัตว์ที่ถูกกำหนดอยู่ในพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 รวมทั้งมิใช่สัตว์ป่าสงวนหรือสัตว์ป่าคุ้มครอง และมิใช่สัตว์ป่าชนิดที่กำหนดไว้ในบัญชีท้ายอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ ตามที่กำหนดในพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 จึงไม่ได้มีการควบคุมการนำเข้า ส่งออก หรือ นำผ่านสัตว์ป่า รวมถึงการป้องกันและควบคุมโรคระบาดสัตว์ที่เกิดจากสัตว์ป่าที่เข้มงวด โดยที่การนำเข้า ม้าลายทั้งสองชนิดพันธุ์ดังกล่าวพบว่ายังมีช่องว่างในการป้องกันและควบคุมเกี่ยวกับการระบาดของโรคกาฬโรคแอฟริกาในม้าของประเทศไทย  ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะในการปรับปรุงและแก้ไขเพิ่มเติมมาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการป้องกันและควบคุมโรคระบาดสัตว์ที่เกิดจากการค้าสัตว์ป่าให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น