ปัญหาและอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์และการทำกิจกรรมในเชิงพาณิชย์บริเวณเขตพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

บทคัดย่อ

           วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาปัญหาและอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์และการดำเนินกิจการเชิงพาณิชย์บริเวณเขตพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม โดยเน้นการวิเคราะห์บทบัญญัติของระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน พ.ศ. 2535 และประกาศคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรรม เรื่อง รายการกิจการอื่นที่เป็นการสนับสนุนหรือเกี่ยวเนื่องกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศกำหนดตามมาตรา 30 วรรคห้า แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 (แก้ไขเพิ่มเติมโดย พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2532) พ.ศ. 2563  รวมถึงพระราชบัญญัติปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 เพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมสำหรับในการเอาผิดกับการบุกรุก ซื้อขาย หรือขุดตักดินในพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน ซึ่งกระทบต่อประสิทธิภาพของการปกป้องพื้นที่เกษตรกรรมในระยะยาว

            จากการศึกษาปัญหาการเข้าทำประโยชน์ของเกษตรกรในพื้นที่ ส.ป.ก. ซึ่งแม้รัฐจะจัดสรรที่ดินให้แก่เกษตรกรผู้ยากไร้ผ่าน พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 แล้ว กลับพบปัญหาการอนุญาตให้นำดินในพื้นที่ ส.ป.ก. ออกไปนอกพื้นที่ ปัญหาการใช้ที่ดินเพื่อกิจกรรมเชิงพาณิชย์ โดยแม้มีการเปิดทางให้ใช้ในลักษณะสนับสนุนเกษตรกรรม เช่น การตั้งปั๊มน้ำมันหรือร้านจำหน่ายปัจจัยการผลิตกลับขาดความชัดเจนในการกำหนดขนาด ขอบเขต และวัตถุประสงค์ ส่งผลให้เกิดการใช้ดุลพินิจที่ไม่เป็นธรรม และ ปัญหาการกำหนดฐานความผิดและบทลงโทษ ซึ่งยังไม่ครอบคลุมกรณีซื้อขาย บุกรุก ขุดตักดิน หรือหน้าดินในเขตปฏิรูปที่ดิน

            ข้อเสนอแนะจากการศึกษา เห็นควรให้มีการปรับปรุงระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน พ.ศ. 2535 (แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2566) ข้อ 9 และเพิ่มเติม ข้อ 9/1  รวมถึงให้มีการปรับปรุงประกาศคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรรม เรื่อง รายการกิจการอื่นที่เป็นการสนับสนุนหรือเกี่ยวเนื่องกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศกำหนดตามมาตรา 30 วรรคห้า แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 (แก้ไขเพิ่มเติมโดย พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2532) พ.ศ. 2563 ข้อ 1.5 และให้มีการแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 มาตรา 49 มาตรา 50 มาตรา 51 กำหนดบทลงโทษกรณีซื้อขาย บุกรุก ขุดตักดิน หรือหน้าดินในเขตปฏิรูปที่ดิน