พลวัตเชิงอำนาจและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวประมงพื้นบ้าน กรณีศึกษา ชุมชนประมงพื้นบ้านปากน้ำแหลมสิงห์ อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาวิถีชีวิต ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตภายใต้แนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและศาสตร์พระราชาของชาวประมงพื้นบ้านปากน้ำ
แหลมสิงห์ อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพจากการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์เจาะลึก และเสวนากลุ่ม ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า วิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวประมงพื้นบ้านกำลังเผชิญกับ
พลวัตเชิงอำนาจของการเปลี่ยนแปลงหลายมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และสิ่งแวดล้อม เป็นผลมาจากโครงสร้างอำนาจที่ไม่เท่าเทียมกัน กลุ่มทุนอุตสาหกรรมประมงรายใหญ่สามารถกำหนดราคาและควบคุมตลาด ทำให้ชาวประมงรายย่อยมีอำนาจต่อรองต่ำ พ่อค้าคนกลางใช้อำนาจผูกขาดการซื้อขาย ขณะที่ข้าราชการท้องถิ่นมักออกนโยบาย โดยขาดการรับฟังเสียงจากฐานราก การขาดการมีส่วนร่วมของชาวประมงในกระบวนการตัดสินใจ จึงทำให้นโยบายไม่สอดคล้องกับความต้องการของชาวประมงพื้นบ้านอย่างแท้จริง ส่งผลให้เกิดปัญหาเชิงโครงสร้างที่ตอกย้ำสภาวะความเปราะบาง และทำให้การยกระดับคุณภาพชีวิตตามแนวทางที่ยั่งยืนเป็นไปได้ยาก ข้อเสนอแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตได้สังเคราะห์ขึ้น โดยประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและศาสตร์พระราชาแสดงให้เห็นพลวัตเชิงอำนาจที่ซับซ้อน โดยไม่ใช่เพียงกรอบแนวคิดการพัฒนา แต่กลายเป็นทรัพยากรทางวาทกรรมที่ชุมชนประมงจับใช้เป็นเครื่องมือในการต่อสู้ทางการเมือง แนวทางที่ดูเหมือนเน้นการสร้างอาชีพเสริม การฟื้นฟูทุนสังคม และการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนนั้น ในความเป็นจริง คือ กลยุทธ์  การจัดวางดุลอำนาจใหม่ เพื่อท้าทายโครงสร้างเศรษฐกิจการเมืองชายฝั่งที่ถูกครอบงำโดยกลุ่มทุนอุตสาหกรรมประมง พ่อค้าคนกลาง และข้าราชการท้องถิ่น เป็นการยกระดับขึ้นมาเป็นวาทกรรมต้านทานจึงไม่ใช่การแก้ปัญหาเชิงเทคนิค แต่เป็นการสร้างความชอบธรรมในการเรียกร้องสิทธิการเข้าถึงทรัพยากรและรายได้ที่เป็นธรรมของชุมชนประมงพื้นบ้าน