ตลาดแรงงานและข้อเสนอแนวทางการจัดช่วงเชื่อมต่อเพื่อเข้าสู่อาชีพ: บริบทนักเรียนการศึกษานอกระบบและโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
คำสำคัญ:
ตลาดแรงงาน, การจัดช่วงเชื่อมต่อเพื่อเข้าสู่อาชีพ, การศึกษานอกระบบ, แผนช่วงเชื่อมต่อเฉพาะบุคคลบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาค้นคว้าเชิงเอกสารเป็นหลักสำคัญ วัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความต้องการเข้าสู่ตลาดแรงงานและความต้องการของตลาดแรงงานในบริบทนักเรียนการศึกษานอกระบบและโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ จังหวัดนครศรีธรรมราช และจัดทำข้อเสนอแนวทางการจัดกระบวนการเชื่อมต่อเข้าสู่อาชีพเพื่อสามารถเข้าสู่ตลาดแรงงาน โดยอาศัยข้อมูลจากการสนทนา การสังเกต และเอกสารวิชาการ รายงานการวิจัย และเอกสารเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษา พบว่า บริบทผู้เรียนการศึกษานอกระบบและโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ในจังหวัดนครศรีธรรมราช แม้จะมีศักยภาพด้านการปฏิบัติงานและมีความต้องการพัฒนาคุณภาพชีวิตผ่านการทำงาน แต่ยังเผชิญข้อจำกัดสำคัญด้านความเชื่อมั่นในตนเอง ทักษะดิจิทัล ทักษะการสื่อสาร และการวางแผนอาชีพ ขณะเดียวกัน โครงสร้างเศรษฐกิจและตลาดแรงงานในพื้นที่ยังอยู่ในภาวะทักษะไม่สอดคล้องกับความต้องการ ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างระบบการศึกษากับโลกการทำงานอย่างชัดเจน ดังนั้น การพัฒนาผู้เรียนทั้งสองกลุ่มจึงควรมุ่งเน้นการสร้างความความเชื่อมั่นในตนเองควบคู่การพัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 โดยมีการเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างสถานศึกษา ภาคเอกชน และชุมชน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเปลี่ยนทุนชีวิตที่มีอยู่ให้กลายเป็นทุนทางเศรษฐกิจและสังคมที่ยั่งยืนในอนาคต ในขณะที่ปัจจัยเชิงสถาบันและกลไกที่เกี่ยวข้อง เช่น โครงสร้างเศรษฐกิจท้องถิ่น นโยบายตลาดแรงงาน และความเหลื่อมล้ำเชิงโอกาสมีผลกระทบโดยตรงต่อความพร้อมของแรงงาน บทความวิจัยเสนอแนวทางการเชื่อมต่อเพื่อการเข้าสู่อาชีพเชิงบูรณาการ ประกอบด้วยระบบพี่เลี้ยง การแนะแนวอาชีพแบบรายบุคคล การฝึกทักษะอาชีพตามความต้องการแรงงาน และความร่วมมือระหว่างสถานศึกษา ภาคเอกชน และชุมชน โดยเสนอให้สถานศึกษาพัฒนากลไกความร่วมมือกับภาคแรงงาน เสริมทักษะในศตวรรษใหม่และสร้างระบบ กลไกการเชื่อมต่อเพื่อเข้าสู่อาชีพของผู้เรียนเพื่อยกระดับการเข้าสู่ตลาดแรงงานของผู้เรียนได้อย่างยั่งยืนต่อไป
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กระทรวงแรงงาน. (2566). รายงานสถานการณ์แรงงานไทยประจำปี 2566. กระทรวงแรงงาน.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). รายงานสถานการณ์การศึกษาของประเทศไทย ปี 2561-2562. สำนักปลัด กระทรวงศึกษาธิการ.
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.). (2565). เยาวชนกลุ่มเปราะบางกับการเปลี่ยนผ่านสู่ตลาดแรงงานหลังโควิด-19. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
กุศล สุนทรธาดา และสุริยาพร จันทร์เจริญ. (2557). โครงการวิจัยจัดทำแนวทางการดำเนินการและกลไกระดับชาติในการขับเคลื่อนนโยบายการจ้างงานผู้สูงอายุ. มหาวิทยาลัยมหิดล.
ปัณณพงศ์ วงศ์ณาศรี. (2559). ทุนทางสังคมกับข้อเสนอเชิงนโยบายของการบูรณาการทุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น. สารอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์, 16(2), 33–52.
วิจารณ์ พานิช. (2559). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ ในศตวรรษที่ 21. มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2564). แรงงานคืนถิ่นกับการปรับตัวทางเศรษฐกิจและสังคมหลังวิกฤตโควิด-19. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.
สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ และคณะ. (2567). แนวโน้มความต้องการแรงงานในอุตสาหกรรมต่าง ๆ และทักษะอาชีพที่แรงงานไทยควรต้องมี. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI).
สมพร หวานเสร็จ. (2556). รายงานการวิจัยอนาคตภาพการจัดการศึกษาสําหรับคนพิการ ชุดโครงการวิจัย การเพิ่มโอกาสและพัฒนาคุณภาพในการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ. สภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2565). แผนพัฒนาการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2565-2570. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 พ.ศ. 2560-2564. สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566-2570. สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานปลัด กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). รายงานนักเรียนที่ไม่ได้เรียนต่อหลังจบการศึกษาภาคบังคับ ปีการศึกษา 2561. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2565). โครงสร้างภาคเกษตรและผลผลิตของแรงงานไทย. สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร.
สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (2566). รายงานผลการจัดการศึกษาสำหรับเด็กด้อยโอกาส ปีการศึกษา 2565. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). การพัฒนาทักษะและความพร้อมกำลังคนในศตวรรษที่ 21 เพื่อรองรับตลาดแรงงานไทย. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
ภาษาอังกฤษ
Asian Development Bank. (2021). Asian development outlook 2021: Financing a green and inclusive recovery. Asian Development Bank.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.
Bridgeland, J. M., DiIulio, J. J., Jr., & Morison, K. B. (2006). The silent epidemic: Perspectives of high school dropouts. Civic Enterprises.
Bridges, W. (2004). Transitions: Making sense of life's changes. Da Capo Press.
Bronfenbrenner, U. (1994). Ecological models of human development. In T. Husén & T. N. Postlethwaite (Eds.), International encyclopedia of education (2nd ed., pp. 37–43). Pergamon.
Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94(Supplement), S95–S120.
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From national systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research Policy, 29(2), 109–123.
European Commission. (2020). Upskilling pathways: New opportunities for adults. European Commission.
Hillage, J., & Pollard, E. (1998). Employability: Developing a framework for policy analysis (Research Report No. RR85). Department for Education and Employment.
International Labour Organization. (2018). Skills and jobs mismatch in low- and middle-income countries. International Labour Office.
International Labour Organization. (2021). Global employment trends for youth 2021: Technology and the future of jobs. International Labour Office.
Kohler, P. D. (1993). Best practices in transition: Substantiated or implied? Career Development for Exceptional Individuals, 16(2), 107–121.
Kohler, P. D., & Field, S. (2003). Transition-focused education: Foundation for the future. The Journal of Special Education, 37(3), 174–183.
Kohler, P. D., Gothberg, J. E., Fowler, C. H., & Coyle, J. L. (2016). A transition framework for supporting youth with disabilities. University of Oregon, College of Education, Center on Secondary Education for Students with Disabilities.
Maclean, R., Jagannathan, S., & Sarvi, J. (Eds.). (2013). Skills development for inclusive and sustainable growth in developing Asia-Pacific. Springer.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). OECD skills outlook 2019: Thriving in a digital world. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). Skills for jobs 2020. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). Skills mismatch and productivity in the ASEAN region. OECD Publishing.
Partnership for 21st Century Learning. (2019). Framework for 21st century learning. Battelle for Kids.
Peck, J. (2016). Economic rationality and its discontents. Antipode, 48(1), 230–255.
Pianta, R. C., & Kraft-Sayre, M. (2003). Successful kindergarten transition: Your guide to connecting children, families, and schools. Paul H. Brookes Publishing Co.
Schwab, K. (2016). The fourth industrial revolution. World Economic Forum.
Standing, G. (2011). The precariat: The new dangerous class. Bloomsbury Academic.
Test, D. W., Mazzotti, V. L., Mustian, A. L., Fowler, C. H., Kortering, L., & Kohler, P. (2009). Evidence-based secondary transition predictors for improving postschool outcomes for students with disabilities. Career Development for Exceptional Individuals, 32(3), 160–181.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2016). Education 2030: Incheon declaration and framework for action for the implementation of Sustainable Development Goal 4. UNESCO Publishing.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2023). Youth transition to work in Southeast Asia: Trends and policy responses. UNESCO Publishing.
Wehman, P. (2013). Transition from school to work: Challenges and opportunities. Springer.
Wehmeyer, M. L., & Shogren, K. A. (2017). Self-determination and transition planning. Springer.
World Bank. (2020). Developing skills for economic transformation in Southeast Asia. World Bank.
World Bank Group. (2020). Thailand economic monitor: Bridging the gap—Human capital and labor market outcomes. World Bank Group.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. World Economic Forum.
