ภูมิทัศน์องค์ความรู้สู่ความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชน: บทเรียนจากการสังเคราะห์วรรณกรรมและการตีความเชิงบริบทของประเทศกำลังพัฒนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์โครงสร้างองค์ความรู้และแนวโน้มการศึกษาด้านความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนด้วยการวิเคราะห์เชิงบรรณมิติ (2) สังเคราะห์ประเด็นและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนในบริบทประเทศกำลังพัฒนา และ (3) พัฒนากรอบแนวคิดเชิงบูรณาการสำหรับความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชน การวิจัยใช้การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบร่วมกับการวิเคราะห์เชิงบรรณมิติและการวิเคราะห์เนื้อหา จากบทความที่ผ่านเกณฑ์การคัดเลือกจำนวน 50 เรื่อง ในช่วง ค.ศ. 2022–2026 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์คำสำคัญร่วม การอ้างอิงร่วม และการสังเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า โครงสร้างองค์ความรู้สามารถจำแนกเป็น 5 คลัสเตอร์ ได้แก่ (1) ความยั่งยืนและการเข้าถึงตลาด (2) การบริหารจัดการและการสร้างคุณค่า (3) ความยืดหยุ่น นวัตกรรม และผลการดำเนินงาน (4) การพัฒนาชุมชนและการตลาดดิจิทัล และ (5) การสนับสนุนเชิงนโยบายและการพัฒนา โดยองค์ความรู้มีแนวโน้มขยายไปสู่การให้ความสำคัญกับความสามารถในการปรับตัว นวัตกรรม การเชื่อมโยงตลาด และการสนับสนุนเชิงสถาบันมากขึ้น การสังเคราะห์คำสำคัญร่วมกับเนื้อหาวรรณกรรมสามารถจัดองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับความยั่งยืนได้ 3 ด้าน ได้แก่ ความสามารถในการบริหารจัดการ การปรับตัวและนวัตกรรมขององค์กร การพัฒนาชุมชนและการสร้างศักยภาพภายในชุมชน และการเชื่อมโยงตลาดและการสนับสนุนเชิงสถาบัน นำไปสู่กรอบแนวคิดเชิงบูรณาการที่สะท้อนว่า ความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนเกิดจากความเชื่อมโยงระหว่างศักยภาพของชุมชน ความสามารถขององค์กร ตลาด และบริบทเชิงสถาบัน ซึ่งสามารถใช้เป็นฐานสำหรับการวิจัยเชิงประจักษ์และการกำหนดแนวทางส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนในบริบทประเทศกำลังพัฒนา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. ทัศนะและข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารนวัตกรรมสังคมและการเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นทัศนะของผู้เขียน กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยกับทัศนะเหล่านั้นและไม่ถือว่าเป็นความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
2. ความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความแต่ละบทเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน กรณีมีการฟ้องร้องเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงฝ่ายเดียว
3. ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนและมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์นได้รับการสงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย การตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตโดยตรงจากผู้เขียนและมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์นเป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
Aguilera, R. V., Filatotchev, I., Gospel, H., & Jackson, G. (2008). An organizational approach to comparative corporate governance. Academy of Management Review, 33(3), 475–492. DOI:10.2139/ssrn.955043
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
Block, J. H., & Fisch, C. (2020). Eight tips and questions for your bibliographic study in business and management research. Management Review Quarterly, 70, 307–312. https://doi.org/10.1007/s11301-020-00188-4
Block, J., Fisch, C., & Rehan, F. (2020). Religion and entrepreneurship: A map of the field and a bibliometric analysis. Management Review Quarterly, 70(4), 591–627. https://doi.org/10.1007/s11301-019-00177-2
Cavite, H. J., Kerdsriserm, C., & Suwanmaneepong, S. (2021). Strategic guidelines for community enterprise development: A case in rural Thailand. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 17, 284–304. https://doi.org/10.1108/JEC-05-2021-0062
Cobo, M. J., López-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E., & Herrera, F. (2011). Science mapping software tools: Review, analysis, and cooperative study among tools. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62(7), 1382–1402. https://doi.org/10.1002/asi.21525
Dana, L.-P., Sharma, N., Kumari, S., Tripathy, K. K., Pillai, B. P., & Jayalakshmi, R. (2023). Cooperatives as a catalyst for sustainability: Lessons learned from Asian models (Vol. 12). World Scientific. https://doi.org/10.1142/12764
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Joshi, G., & Nandram, S. (2026). Lessons from sustainable community-based enterprise: Harmonizing values, intent and purpose. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/JEC-04-2025-0099
Ledwani, S., Chakraborty, S., & Digal, S. K. (2022). The evolution of Indian Journal of Finance: A retrospective review and future directions. Indian Journal of Finance, 16(4), 8–30. https://doi.org/10.17010/ijf/2022/v16i4/169172
Low, M. B., & MacMillan, I. C. (1988). Entrepreneurship: Past research and future challenges. Journal of Management, 14(2), 139–161. https://doi.org/10.1177/014920638801400202
Mettathamrong, J., Upping, P., & Deeudom, S. (2023). Approach to applying sufficiency economy philosophy in community enterprise management towards sustainability. Sustainability, 15(6), 5338. https://doi.org/10.3390/su15065338
Peredo, A. M., & Chrisman, J. J. (2006). Toward a theory of community-based enterprise. Academy of Management Review, 31(2), 309–328. https://doi.org/10.5465/amr.2006.20208683
Porter, M. E., & Kramer, M. R. (2011). Creating shared value. Harvard business review, 89(1), 2. https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=39071&page=44&disciplines=1&eloqua_id=5081&elq=00000000000000000000000000000000&elqCampaignId=&elqTrackId=e50b820ed3ff47d8bf7ea07391d1153f&elqaid=2758&elqat=2
Roy, P., Rossi, M., Salloum, C., Jarrar, H., & Ghose, B. (2025). Working capital management efficiency in large firms during crisis: Implications for community-based enterprises. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 19(3), 485–509. https://doi.org/10.1108/JEC-10-2024-0201
Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities (4th ed.). Sage Publications. https://doi.org/10.22439/cjas.v32i2.4764
Shaengchart, Y., Limna, P. Kraiwanit, T., & Siripipatthanakul, S. (2026). Community enterprise and social economy for sustainability in a developing country. In Driving social enterprise and sustainability. Hershey, PA: IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-6821-4.ch001
Sharma, A., & Shenoy, S. S. (2024). Bibliometric portrait of the theory of community-based enterprise: Evolution and future directions. Cogent Business & Management, 11(1), Article 2315685. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2315685
Somwethee, P., Ru-Zhue, J., Aujirapongpan, S., Chanthawong, A., & Usman, B. (2025). Developing social entrepreneurial capability in Thai community enterprises: The roles of intellectual capital, creating shared value, and organizational agility on sustainability. Social Sciences & Humanities Open, 11, 101269. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.101269
Suwanmaneepong, S., Llones, C., Kerdsriserm, C., Khermkhan, J., Eamkijkarn Sabaijai, P., Samanakupt, T., Kaewtaphan, P., Chourwong, P., Mankeb, P., & Dana, L.-P. (2024). Participatory value chain development: Insights from community-based enterprise in rural Thailand. International Journal of Agricultural Sustainability, 22(1), Article 2371703. https://doi.org/10.1080/14735903.2024.2371703
Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319–1350. https://doi.org/10.1002/smj.640
World Bank. (2025). The Little Data Book on Financial Inclusion 2025. World Bank. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/be6615202d1f08a25855c8ac2d615122-0050012025/related/Little-Data-Book-2025-Web.pdf?utm_source=chatgpt.com.
