แนวคิดเชิงนิเวศที่ปรากฏในตำนานของกลุ่มชนชาติจ้วงในมณฑลยูนนาน
The Ecological Concepts in the Myths of the Zhuang People in Yunnan Province
Keywords:
แนวคิดเชิงนิเวศ, ตำนาน, ภาพแทน, กลุ่มชนชาติจ้วงAbstract
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง แนวคิดเชิงนิเวศที่ปรากฏในตำนานของกลุ่มชนชาติจ้วงในมณฑลยูนนาน เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติในตำนานของกลุ่มชนชาติจ้วงในมณฑลยูนนาน 2) ศึกษาภาพแทนของสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติในตำนานของกลุ่มชนชาติจ้วงในมณฑลยูนนาน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเอกสาร (Documentary research) จากตำนานของกลุ่มชนชาติจ้วงในมณฑลยูนนานที่ได้เก็บรวบรวมและตีพิมพ์เผยแพร่เป็นภาษาจีนจำนวน 10 เล่ม โดยใช้แนวคิดจิตสํานึกเชิงนิเวศ (Ecological conscience) เแนวคิดชุมชนชีวภาพ (Biotic community) แนวคิดจริยศาสตร์สิ่งแวดล้อมที่มีเทพเจ้าเป็นศูนย์กลาง (Theocentric ethics) แนวคิดเรื่องธาตุ (Elements) และแนวคิดภาพแทน (Representation) เป็นกรอบแนวคิดในการศึกษา
ผลการศึกษาพบว่า แนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติในตำนานของกลุ่มชนชาติจ้วงในมณฑลยูนนานมี 4 แนวคิด ได้แก่ 1) แนวคิดด้านการสร้างโลกสะท้อนผ่านเทพเจ้าซึ่งเป็นผู้ชี้นำหรือผู้กำหนดการ สร้างกฎธรรมชาติใหม่ 2) แนวคิดด้านความเคารพยำเกรงธรรมชาติสะท้อนผ่านความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ กับสัตว์ มนุษย์กับพืชพันธุ์ พิธีกรรมบูชาดวงอาทิตย์และการควบคุมธาตุ 3) แนวคิดด้านการอยู่ร่วมกับธรรมชาติสะท้อนผ่านตัวละครมนุษย์กับสัตว์ มนุษย์พึ่งพาพืชพันธุ์ เทพเจ้าทำหน้าที่ดูแลคุ้มครองธรรมชาติ 4) แนวคิดด้านการกลับคืนสู่ธรรมชาติสะท้อนผ่านมนุษย์เสียชีวิตแล้วนำศพฝังไว้ใต้ต้นไม้ มนุษย์และสัตว์เสียชีวิตแล้วกลายเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ
การศึกษาภาพแทนของสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติในตำนานมี 2 ภาพแทน ได้แก่ 1) ภาพแทนสัญลักษณ์ของธรรมชาติสะท้อนผ่านตัวละครอมนุษย์ มนุษย์ และธาตุจีนทั้งห้า 2) ภาพแทนการต่อรองกับธรรมชาติผ่านฉากด้านดีและด้านร้าย ได้แก่ ฉากด้านดีผ่านการใช้ประโยชน์และความเคารพธรรมชาติในตำนาน ฉากด้านร้ายผ่านพิธีกรรมการต่อรองและต่อสู้กับธรรมชาติในตำนานเพื่ออ่อนน้อมและอยู่ร่วมกับธรรมชาติ
References
กาญจนา แก้วเทพ. (2545). สื่อและวัฒนธรรมศึกษากับสังคมไทย. รัฐศาสตร์สาร, 23(3), 50 - 95.
จื้อหลานสวี และพัชรินทร์ บูรณะกร. (2566). กลวิธีการนำเสนอภาพแทนธรรมชาติในนวนิยายเรื่อง หมู่บ้านอาบจันทร์ของมาลาคำจันทร์.การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติแลนานาชาติ ครั้งที่ 14, 1424-1437.
ชาคริต แก้วทันคำ. (2561). ภาพแทนตัวตนเชิงนิเวศในกวีนิพนธ์ “ปลูกดอกไม้ไว้บนภูเขา”. สงขลานครินทร์ ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 24(3), 1-15.
วรรณธิรา วิระวรรณ. (2562). แนวคิดเกี่ยวกับธรรมชาติในวรรณกรรมเยาวชนเรื่อง “บ้านชายทุ่ง”.วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 11(1), 83-108.
ศุภชัย จังศิริวิทยากร และนิตยา วรรณกิตร์. (2568). ภาพแทนธรรมชาติในบททำขวัญไทยและเขมร.วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 11(4), 1352-1362.
ศุภิสรา เทียนสว่างชัย. (2560). แนวคิดนิเวศสำนึกในวรรณกรรมของนิรันศักดิ์ บุญจันทร์.[วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อรวรรณ ฤทธิ์ศรีธร. (2562). ภาพแทนธรรมชาติและการประกอบสร้างความจริงเรื่องธรรมชาติที่ปรากฏในนวนิยายแนวจินตนิมิตของไทย. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิตดุษฎีนิพนธ์]. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
Cao Xiying. (2012). On the View of Natural Ecology for Far from the Madding Crowd. Journal of Xinjiang Normal University (Social Sciences), 33(4), 95-99.
Chen Guoyong. (2008). รวบรวมนิทานพื้นบ้านกว่างหนาน. สำนักพิมพ์วรรณกรรมและศิลปะของจีน.
Chen Guoyong, Liu Derong and Lu Cheng. (2011).รวบรวมนิทานพื้นบ้านของกลุ่มชนชาติจ้วงเหวิน ซานโจว. สำนักพิมพ์วรรณกรรมและศิลปะของจีน.
Des Jardins and Joseph R. (1997). Environment Ethics: An introduction to environmental philosophy. Wadsworth Publishing Company.
Dong Jinwei and Ding Zhulan. (2015). การศึกษาแนวคิดเชิงนิเวศที่ปรากฏในวรรณกรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ปู้ยี. Journal of Chongqing University of Arts and Sciences (Social Sciences Edition), 35(3), 10-13.
Hall Stuart. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage.
He Zhengting. (2022). The History of the Zhuang People in Yunnan. Yunnan People’s Publishing House.
Leopold, A. (1949). A Sand County almanac and sketches here and there. Oxford University Press.
Li Tao. (2003). Investigation and Modern Value Analysis of Traditional Ecological Morality of Western Ethnic Minorities. Tangdu Journal, 19(2), 105-110.
Liu Derong. (1988). ชุดหนังสือนิทานพื้นบ้านชนชาติยูนนาน. สำนักพิมพ์ชนชาติกวางสี.
Lv Daji. (1998). รวบรวมข้อมูลศาสนาดั้งเดิมของทุกชนชาติของจีน บทกลุ่มชนชาติจ้วง. สำนักพิมพ์สังคมและวิทยาศาสตร์จีน.
Luo Yang and Li Zhifeng. (2016). The Ecological Outlook and Contemporary Value in the Animal Myths of the Zhuang People in Guangxi. Guangxi Social Sciences, 9, 26-30.
Nong Pinguan. (2007). นิทานพื้นบ้านชนชาติจ้วง. สำนักพิมพ์ชนชาติจ้วงกว่าวซี.
Wang Lizhen and Yang Feng’e. (2016). On Ecological Thought in Zhuang Myths. Journal of Hezhou University, 32(2), 25-27.
Wang Mingfu and Huang Changli. (2000). ประเพณีและตำนานของปาเป่า. สำนักพิมพ์ชนชาติยูนนาน.
Wen Chenzhi. (2012). The Theory of Five Elements Structure. Xuelin Press.
Wu Feng. (2006). The Mongolian Ecological Ideas as Seen in Their Mythology of Creation of the Universe. Journal of Yuxi Teachers College, 22(7), 5-11.
Yang Zongliang. (2005). The Nature-Worship of the Zhuangs in Yunnan and its Significance to Ecological Protection. Journal of Yunnan Nationalities University, 22(2), 53-56.
