พิพิธภัณฑ์ชาวโม๋ซอกับการธำรงชาติพันธุ์ในบริบทการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
The Mosuo Museum as Ethnicity in the Context of Cultural Tourism
Keywords:
Mosuo, ethnic identity preservation, Mosuo Museum, tourism industry, cultural tourismAbstract
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของพิพิธภัณฑ์ชาวโม๋ซอในฐานะของการธำรงชาติพันธุ์ภายใต้กระบวนการอนุรักษ์ด้วยแนวทางดั้งเดิมและการสร้างสรรค์ใหม่ที่สอดคล้องกับบริบทการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ด้วยการทบทวนเอกสาร การเก็บข้อมูลภาคสนาม การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม อีกทั้งคัดเลือกและสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลจำนวน 30 คน ด้วยกระบวนการคัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive selection) ณ หมู่บ้านลั่วสุ่ย และหมู่บ้านวาลาปี้ เมืองลี่เจียง มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน
ผลการศึกษาพบว่า พิพิธภัณฑ์ชาวโม๋ซอ มีบทบาทสำคัญในการธำรงชาติพันธุ์ใน 2 มิติ ได้แก่ 1) มิติด้านการนำเสนอและธำรงรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิม และ2) มิติด้านการเป็นพื้นที่สำหรับการสร้างสรรค์วัฒนธรรมใหม่และวัฒนธรรมร่วมสมัย นอกจากนี้ สามารถวิเคราะห์พิพิธภัณฑ์ในฐานะของพื้นที่แห่งการธำรงชาติพันธุ์ประกอบด้วย 3 มุมมอง ได้แก่ 1) พื้นที่การประกอบสร้างอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ที่มีชีวิตและมีพลวัต 2) พื้นที่สำหรับการตีความใหม่ภายใต้วัฒนธรรมดั้งเดิม และ3) พื้นที่ที่ถ่ายทอดอัตลักษณ์ด้วยสื่อร่วมสมัย ที่สอดคล้องกับบริบทการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
References
ซานจิ้ว (นามสมมติ). (28 กันยายน, 2567). สัมภาษณ์. เจ้าหน้าที่บรรยายพิพิธภัณฑ์ชาวโม๋ซอ
พจณิชา ศกุนะสิงห์. (2559). อัตลักษณ์ชาติพันธุ์กับอำนาจรัฐ: กรณีศึกษาชุมชนไทลื้อในประเทศไทยและประเทศลาว. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เสี่ยวซี (นามสมมติ). (15 กันยายน 2567). สัมภาษณ์. ชาวโม๋ซอจากหมู่บ้านลั่วสุ่ยซึ่งเป็นต๋าปู้ของครอบครัว
เหลาผิง (นามสมมติ). (29 สิงหาคม 2567). สัมภาษณ์. ผู้เล่าเรื่องท้องถิ่น
อาจี๋ (นามสมมติ). (25 สิงหาคม 2567). สัมภาษณ์. ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์และผู้ใหญ่บ้านหมู่บ้านลั่วสุ่ย
อาชิน (นามสมมติ). (20 สิงหาคม 2567). สัมภาษณ์.รองผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์
อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2553). ชาติพันธุ์วรรณาและการสร้างความหมายใหม่ทางอัตลักษณ์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อาหมู่ (นามสมมติ). (28 สิงหาคม 2567). สัมภาษณ์. ชาวโม๋ซอผู้เข้าร่วมเทศกาลศิลปะและวิถีชีวิตโม๋ซอ
Bai, X. (2022). Research on the development of Mosuo ecological and cultural resources in Daluoshui Village, Lugu Lake, Yunnan (Master’s thesis, Yunnan University of Finance and Economics).
Chen, G. (2012). From social transformation to cultural transformation: Socio-cultural changes of the Mosuo in the Lugu Lake area. Ethnic Forum, (11X), 31–39.
Cohen, A. (1974). Two-Dimensional Man: An Essay on the Anthropology of Power and Symbolism in Complex Society. University of California Press.
Guo, R.Q. (2024). A study on the design of cultural and creative derivatives of the Mosuo Museum from the perspective of symbolic consumption (Master’s thesis, Kunming University of Science and Technology).
He, H. (2001). A preliminary study on the papermaking technology of Naxi Dongba paper. Journal of Guangxi University for Nationalities (Natural Science Edition), 7(2), 121–125.
Keyes, C. F. (2522). Ethnic Adaptation and Identity: The Karen on the Thai Frontier with Burma. Institute for the Study of Human Issues.
Liu, D.C. (2004). The four main features of the Mosuo Folk Museum. Today’s Nationalities, (4), 32–34.
Liu, Y., & Zhou, Y. (2018). An analysis of the impact of tourism development on Mosuo culture around Lugu Lake from the perspective of tourism anthropology. Modern Communication.
Ma, Q. (2022). A Reflexive Study on the Symbolic System, Social Relationships, and Contemporary Changes in Mosuo Household Society (Doctoral dissertation). Yunnan University, Kunming.
Mu Li, Er Qing, Duoji, & Chen Gang. (2021). Mosuo Stories: Exhibition Catalogue of the Lugu Lake Mosuo Folk-custom Museum. Kunming: Yunnan People’s Publishing House.
Mu, L., Erqing, D., & Chen, G. (2021). Mosuo stories: Exhibition records of the Lugu Lake Mosuo Folk Museum. Yunnan People's Publishing House.
Stefania, R. (2022). Representation of Mosuo culture in domestic and touristic spaces (Doctoral dissertation, Yunnan Minzu University).
Xie, C. B. (2017). The evolution of visual representation in Mosuo communities: A case study of the Mosuo Ethnic Museum in Luoshui Village. New West, (7), 80–84.
Yan, L. (2013). An anthropological analysis of the matrilineal society of the Mosuo people around Lugu Lake (Master’s thesis, Southwestern University of Finance and Economics, China).
Zenner, W. P. (1996). Minorities in the Middle: A Cross-Cultural Analysis. SUNY Press.
Zhang, W.J. (2024). An analysis of the spatial layout and cultural implications of the Mosuo mother house. Chinese Vernacular Dwellings, 17(6), 132–134.
