เส้นทางการเสริมพลังชุมชนสู่สิทธิการศึกษาอย่างเท่าเทียมในพื้นที่ชายแดนพหุวัฒนธรรม: กรณีศึกษาจังหวัดเชียงราย
Roadmap to Community Empowerment for Equitable Education in Multicultural Border Areas: Case Study of Chiang Rai Province
Keywords:
Equitable Education, Multicultural, Community EmpowermentAbstract
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาช่องว่างด้านการเข้าถึงและคุณภาพการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชนในพื้นที่ชายแดนพหุวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย และพัฒนาเส้นทางการเสริมพลังชุมชนในการสนับสนุนสิทธิการศึกษาอย่างเท่าเทียม โดยใช้การวิจัยแบบผสานวิธีรูปแบบอธิบายเชิงลำดับ โดยเริ่มจากการสำรวจเชิงปริมาณในกลุ่มตัวอย่าง 400 คน ที่เป็นเยาวชนชาติพันธุ์ในจังหวัดเชียงราย ด้วยแบบสอบถามที่ครอบคลุมการเข้าถึงการศึกษา คุณภาพการเรียนรู้ ปัจจัยสนับสนุนและอุปสรรค วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณา ต่อมาใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านประชุมเชิงปฏิบัติการร่วมกับผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ เยาวชนที่มีคะแนนสูง ผู้นำชุมชน ครู และตัวแทนหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ระยะเวลาในการเก็บข้อมูล ตั้งแต่เดือนมกราคม-สิงหาคม 2568 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า การทดสอบด้านการเข้าถึงการศึกษาส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 40.5 ชี้ให้เห็นว่าเด็กและเยาวชนพหุวัฒนธรรมมีศักยภาพพื้นฐานในการเรียนรู้และเข้าถึงทรัพยากรพื้นฐาน แต่ยังขาดแรงสนับสนุนด้านคุณภาพ อย่างต่อเนื่องและเท่าเทียม มีเยาวชนร้อยละ 70.5 เข้าถึงทุนการศึกษาได้น้อย รวมถึงผลการพัฒนาเส้นทางการเสริมพลังชุมชนสะท้อนถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมที่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่เท่าเทียม ปลอดภัย และสอดคล้องกับบริบทพหุวัฒนธรรม เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและความเข้มแข็งของชุมชนในพื้นที่ชายแดน
References
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. (2024). สถิติประชากรตามทะเบียนราษฎร์. สืบค้นเมื่อ 20 มิถุนายน 2568 จาก https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMONTH/statmonth/#/view
ดวงดาว ไพสรรค์พานิชกุล, สุรชัย วีระกุล, และอรทัย จารุพัฒกุล. (2564). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของกลุ่มชาติพันธุ์ในภาคเหนือของประเทศไทย. วารสารการศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 5(2), 47–65
รักชนก มาไพศาลกิจ. (2563) การเข้าถึงบริการด้านการศึกษาของนักเรียนไร้สัญชาติ โรงเรียนสหศาสตร์ศึกษา จังหวัดเชียงราย. Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences, 9(2). 87-94.
Person, K., & Burarungrot, M. (2025). Multilingual education and teacher training in Thailand. In S.
Sirilak, S., & Hallinger, P. (2020). Addressing the challenges of education for stateless children in Thailand: A policy and leadership perspective. Educational Management Administration & Leadership, 48(4), 646–664.
UNESCO Bangkok. (2017). Mother tongue-based multilingual education in Thailand: Key policy and implementation issues. UNESCO Asia and Pacific Regional Bureau for Education.
UNICEF. (2019). Education knows no border: Bangkok/Chiang Mai/Tak/Trat/other case studies (Report).
UNICEF. (2022). A situational analysis of migrant children’s education in Thailand (Research report).
