การประยุกต์หลักเศรษฐกิจพอเพียงในวิถีชีวิตและคุณภาพชีวิตของชุมชน: กรณีบ้านหนองสาหร่าย จังหวัดกาญจนบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มุ่งศึกษาการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในวิถีชีวิตและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนบ้านหนองสาหร่าย จังหวัดกาญจนบุรี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์การดำเนินชีวิตและรูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภายใต้การประยุกต์ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียง 2) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในการนำหลักดังกล่าวมาปรับใช้ในระดับครัวเรือนและระดับชุมชน และ 3) เสนอแนะแนวทางการส่งเสริมวิถีพอเพียงเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชน การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลผ่านการสนทนาและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้นำชุมชน กรรมการชุมชน และสมาชิกชุมชน รวมจำนวน 7 คน จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและสังเคราะห์เชิงพรรณนา

ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนบ้านหนองสาหร่ายเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่มีทรัพยากรธรรมชาติเอื้อต่อการดำรงชีวิตแบบพอเพียง การประยุกต์หลักเศรษฐกิจพอเพียงเริ่มต้นจากการจัดทำ “แผนชีวิต” และการสำรวจข้อมูลครัวเรือนโดยผู้นำชุมชนและอาสาสมัครสาธารณสุข เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาให้เหมาะสมกับบริบทชุมชนอย่างแท้จริง ชุมชนได้นำหลัก “พอประมาณ มีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกัน” มาประยุกต์ใช้ในกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การทำบัญชีรายรับรายจ่าย การลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น การปลูกผักบริโภค การเข้าร่วมกลุ่มอาชีพและโครงการพัฒนาชุมชน ส่งผลให้เกิดความเข้มแข็ง การพึ่งพาตนเอง ความร่วมมือภายในชุมชน และเกิดความมั่นคงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม บทบาทเชิงรุกของผู้นำชุมชนและการมีส่วนร่วมของสมาชิกอย่างต่อเนื่องเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การประยุกต์ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียงบรรลุผลอย่างเป็นรูปธรรม สรุปได้ว่าชุมชนบ้านหนองสาหร่ายสามารถประยุกต์หลักเศรษฐกิจพอเพียงในวิถีชีวิตประจำวันและการพัฒนาคุณภาพชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นกรณีตัวอย่างที่สามารถขยายผลสู่ชุมชนอื่นได้