การเรียนรู้เชิงพื้นที่ผ่านการศึกษาการปกครองท้องถิ่นเปรียบเทียบ: การสร้างความเข้าใจใหม่ของนักศึกษาต่อบทบาทขององค์กรปกครองท้องถิ่นในจังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษารูปแบบและบทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในจังหวัดสุราษฎร์ธานีในฐานะแหล่งเรียนรู้เชิงพื้นที่ของนักศึกษา (2) วิเคราะห์กระบวนการเรียนรู้เชิงพื้นที่ผ่านการศึกษาการปกครองท้องถิ่นเชิงเปรียบเทียบ และ (3) ประเมินการเปลี่ยนแปลงด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของนักศึกษาหลังการเรียนรู้เชิงพื้นที่ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน (Mixed Methods) โดยเก็บข้อมูลจากนักศึกษา เจ้าหน้าที่ อปท. และอาจารย์ผู้สอน ผลการวิจัยพบว่า อปท. มีบทบาทสำคัญในฐานะแหล่งเรียนรู้เชิงพื้นที่ ทำหน้าที่เป็นแหล่งข้อมูล วิทยากร และผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ นักศึกษามีทัศนคติในระดับมากต่อบทบาทของ อปท. (ค่าเฉลี่ย 4.16) โดยเฉพาะด้านการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชน ในด้านกระบวนการเรียนรู้ อาจารย์ออกแบบกิจกรรมโดยเน้นการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริงและการใช้ชุมชนเป็นฐาน ส่งผลให้นักศึกษามีประสบการณ์การเรียนรู้เชิงพื้นที่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.14) และสามารถเชื่อมโยงทฤษฎีกับสถานการณ์จริงได้อย่างมีความหมาย การเรียนรู้ดังกล่าวทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสามระดับ คือ (1) ความรู้ นักศึกษามีความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับบทบาทของ อปท. ในมิติต่าง ๆ (2) ทัศนคติ เกิดจิตสำนึกสาธารณะและมุมมองเชิงบวกต่อการทำงานของท้องถิ่น และ (3) พฤติกรรม มีแนวโน้มมีส่วนร่วมและติดตามกิจกรรมของชุมชนเพิ่มขึ้น

ผลการทดสอบสมมติฐานพบว่าความรู้ ทัศนคติ และการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ของนักศึกษามีค่าสูงกว่าค่ากลางอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) โดยเฉพาะการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ที่มีอิทธิพลสูงสุดต่อทัศนคติ (β=.486) ผลการศึกษายืนยันว่า “การเรียนรู้เชิงพื้นที่” ผ่านการมีส่วนร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีประสิทธิภาพในการเสริมสร้างความเข้าใจใหม่ของนักศึกษาต่อบทบาทของ อปท. และเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาการเรียนการสอนด้านการปกครองท้องถิ่นอย่างยั่งยืนต่อไป