แนวทางการพัฒนาการรับรองมาตรฐานฮาลาลในอุตสาหกรรมอาหาร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย

กมล วรรธนคณิณ; จรัญ  มะลูลีม

ผู้แต่ง

กมล วรรธนคณิณ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (บริหารธุรกิจอิสลาม), มหาวิทยาลัยนานาชาติอิสลามกรุงเทพ
จรัญ มะลูลีม บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยนานาชาติอิสลามกรุงเทพ

คำสำคัญ:

มาตรฐานฮาลาล, การรับรองฮาลาล, อุตสาหกรรมอาหารฮาลาล, ขีดความสามารถในการแข่งขัน, ผู้ประกอบการไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องแนวทางการพัฒนาการรับรองมาตรฐานฮาลาลในอุตสาหกรรมอาหาร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของระบบการรับรองมาตรฐานฮาลาลในอุตสาหกรรมอาหารของไทย 2) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคในกระบวนการรับรองมาตรฐานฮาลาลที่ผู้ประกอบการไทยประสบ และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบการรับรองมาตรฐานฮาลาลที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย

การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพกลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 4 กลุ่ม จำนวน 20 คน ได้แก่ 1) ผู้นำศาสนาอิสลาม จำนวน 2 คน 2) ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารฮาลาลที่มีประสบการณ์ในการขอรับรองมาตรฐานฮาลาล จำนวน 12 คน 3) ผู้เชี่ยวชาญหรือบุคลากรจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการรับรอง จำนวน 3 คน 4) ผู้บริโภคชาวไทยมุสลิมและชาวไทยทั่วไป จำนวน 3 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) และการสนทนากลุ่ม (Focus group discussion) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้กระบวนการวิเคราะห์เชิงธีม (Thematic analysis)

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันยังมีอุปสรรคด้านความล่าช้าของขั้นตอนการตรวจรับรองและข้อจำกัดด้านความเข้าใจในมาตรฐานฮาลาลของผู้ประกอบการระดับ SMEs 2) ปัจจัยสู่ความสำเร็จในการแข่งขัน คือ การบูรณาการระบบประกันคุณภาพฮาลาล (HAS) เข้ากับระบบมาตรฐานสากล ซึ่งช่วยลดความซ้ำซ้อนและเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับตลาดโลกและ 3) แนวทางการพัฒนาประกอบด้วย 5 ด้านสำคัญ ได้แก่ การปรับปรุงกฎระเบียบเชิงนโยบาย การจัดการคุณภาพแบบบูรณาการ การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการทวนสอบ การพัฒนาศักยภาพบุคลากร และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างประเทศ
ซึ่งจะนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการไทยในตลาดฮาลาลโลก

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงพาณิชย์. (2566). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาและส่งเสริมอุตสาหกรรมฮาลาลไทย พ.ศ. 2566–2570.

คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย. (2565). ข้อกำหนดและกระบวนการรับรองมาตรฐานฮาลาลของประเทศไทย. https://www.halal.or.th/storages/documents/manage/160_19.pdf

สถาบันมาตรฐานฮาลาลแห่งประเทศไทย. (2564). องค์ความรู้เรื่องฮาลาล. สถาบันมาตรฐานฮาลาลแห่งประเทศไทย.

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2567). ยุทธศาสตร์อาหารฮาลาลไทยสู่ตลาดโลก. กระทรวงพาณิชย์.

Abdul Rahman, A., Ahmad, N., & Karim, S. (2023). Halal industry development and challenges in ASEAN countries. International Journal of Halal Studies, 5(1), 25–40.

Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108

Deming, W. E. (2018). Out of the crisis. MIT Press.

DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. https://doi.org/10.2307/2095101

DinarStandard. (2022). State of the global Islamic economy report 2022. https://salaamgateway.s3.us-east-2.amazonaws.com/special-coverage/sgie22/pdf/State%20of%20the%20Global%20Islamic%20Economy%20Report%202022%20-%20Eng.%20Summary%20-.pdf

Islamic Food and Nutrition Council of America. (2023). Halal certification and global standards. IFANCA.

Juran, J. M. (1988). Juran on planning for quality. Free Press.

Pew Research Center. (2023). The global Muslim population: Growth and trends. Pew Research Center.

Porter, M. E. (2020). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. Free Press.

Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Free Press.