บทความวิจัย แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุสลิมของมัสยิดในจังหวัดสตูล

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุสลิมของมัสยิดในจังหวัดสตูลมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1. เพื่อศึกษาความหมาย ลักษณะ และแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตในอิสลาม   2. เพื่อศึกษาเกี่ยวกับมุสลิมและมัสยิดในอิสลาม รวมถึงความเป็นมาของมุสลิมและมัสยิดในจังหวัดสตูล  3. เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุสลิมของมัสยิดในจังหวัดสตูลตามทัศนะอิสลามที่สอดคล้องกับบริบทสังคมปัจจุบันและอนาคต

วิธีการศึกษา สำหรับวิธีการดำเนินการวิจัย การวิจัยในครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งใช้กระบวนการวิเคราะห์และการนำเสนอข้อมูลแบบเชิงพรรณนาวิเคราะห์โดยวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลเอกสารจาก อัลกุรอาน อัลหะดีษ และทรรศนะของนักปราชญ์มุสลิม รวมถึงตำราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และแบบสัมภาษณ์เชิงลึกรายบุคคลผู้ให้ข้อมูลหลักเพื่อใช้เฉพาะในการเก็บข้อมูลโดยรวมจากการสัมภาษณ์ ได้แก่ ประธานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดสตูล 1 คน รองประธานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดสตูล 1 คน ฝ่ายวิชาการของสำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดสตูล     1 คน คณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดสตูล 2 คน อิมาม 7 คน คอเต็บ 7 คน บิลาล 7 คน และผู้นำชุมชนมุสลิมในพื้นที่จังหวัดสตูลทั้ง 7 อำเภอ (เฉพาะมัสยิดที่จดทะเบียนกับทางราชการเท่านั้น) 7 ท่าน ซึ่งคัดเลือกโดยใช้วิธีการเจาะจง

            ผลการวิจัยพบว่า 1. คุณภาพชีวิตที่ดีในอิสลามนั้นประกอบด้วย การดำรงชีวิตโดยการแสวงหาปัจจัยยังชีพที่ศาสนาอนุมัติ การมีความพึงพอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่ การดำรงชีวิตโดยเป็นผู้ศรัทธาต่ออัลลอฮฺ   พร้อมด้วยการปฏิบัติภักดีต่อพระองค์ การได้รับความสุขต่างๆ  และการมีชีวิตอยู่ในสวรรค์ของอัลลอฮฺ   ในวันแห่งการตอบแทน  2. การดำเนินชีวิตของมุสลิมในพื้นที่จังหวัดสตูลยังขาดการพัฒนาคุณภาพชีวิตหลายด้าน เช่น ด้านการดำเนินชีวิตตามวิถีอิสลาม ด้านครอบครัว ด้านการประกอบอาชีพ ด้านสังคม และด้านสุขภาพ เป็นต้น 3. มัสยิดถือเป็นองค์กรที่มีบทบาทต่อสังคมมุสลิมในการขับเคลื่อนและพัฒนาคุณภาพชีวิตของมุสลิมในพื้นที่ เป็นศูนย์รวมศรัทธาของมุสลิมทั้งหลาย ซึ่งการดำเนินชีวิตของมุสลิมนั้นย่อมมีความผูกพันกับมัสยิดตั้งแต่เกิดจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต 4. ปัญหาที่สงผลกระทบต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมุสลิมในพื้นที่ ได้แก่ ปัญหาการฝ่าฝืนบทบัญญัติทางศาสนา ปัญหายาเสพติด ปัญหาความยากจน ปัญหาคนว่างงาน ปัญหาการทะเลาะวิวาทของเยาวชน ปัญหาการหย่าร้าง และปัญหาการศึกษาทางด้านศาสนา 5. แนวการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุสลิมของมัสยิดในจังหวัดสตูล ตามทัศนะอิสลามที่สอดคล้องกับบริบทสังคมปัจจุบันและอนาคตควรพัฒนา 7 ด้านคือ 1) ด้านความรู้มัสยิดควรมีห้องสมุด หรือสร้างโปรแกรมห้องสมุดออนไลน์ของทางมัสยิดเองผ่านสื่อต่างๆทางเว็บไซต์ จัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงมีการอบรมจัดการเรียนการสอนภายในมัสยิดในระบบที่หลากหลาย มีการไลฟ์สด สร้างเพจของมัสยิดบันทึกวีดีโอการจัดการเรียนการสอนเผยแพร่ย้อนหลัง และมีสื่อประชาสัมพันธ์แบบครบวงจรแก่มุสลิมในพื้นที่ 2) ด้านการใช้ชีวิตและความเป็นอยู่ มัสยิดควรให้โอวาท ตักเตือน และชี้แจ้งถึงหลักการดำเนินชีวิตตามแนวทางของอิสลาม 3) ด้านการประกอบอาชีพ มัสยิดควรส่งเสริมแนะนำให้คนในพื้นที่มีความตระหนักและขยันในการประกอบอาชีพและประสานขอความร่วมมือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เข้าอบรมฝึกทักษะวิชาชีพ 4) ด้านการประกอบศาสนกิจ มัสยิดควรนำแนวทางการเชิญชวนผ่านคำพูด การนำเสนอคุตบะฮฺวันศุกร์ และเชิญชวนผ่านระบบออนไลน์ต่างๆ 5) ด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาวะ มัสยิดควรส่งเสริมให้มีการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ส่งเสริมให้มีการทดแทนทรัพยากร ส่งเสริมให้มีการใช้ประโยชน์จากที่ดิน ส่งเสริมให้มีการรักษาความสะอาด และส่งเสริมให้มีการรักษาสุขภาพอนามัยและการเยียวยา 6) มัสยิดควรมีโครงการหรือจัดกิจกรรมส่งเสริมการสร้างความรักภายในครอบครัว คัดเลือกครอบครัวตัวอย่าง เพื่อเป็นแบบอย่างแก่คนในพื้นที่ 7) มัสยิดควรส่งเสริมให้คนสังคมให้มีหลักความเชื่อ และการปฏิบัติที่ถูกต้อง จัดตั้งกองทุนซะกาตเพื่อช่วยเหลือผู้ยากไร้ รณรงค์ต่อต้านยาเสพติดและสิ่งที่ต้องห้ามทุกชนิด สนับสนุนและส่งเสริมคนดีให้เป็นผู้นำในสังคม และส่งเสริมให้คนในสังคมมีความรักสามัคคีกันท่ามกลางสังคมพหุวัฒนธรรม เพื่อการพัฒนาคุณชีวิตมุสลิมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

           การนำผลวิจัยไปใช้ สามารถนำผลการวิจัยไปใช้เป็นแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตมุสลิมของมัสยิดในจังหวัดสตูลและขับเคลื่อนการพัฒนาสังคมได้ตรงเป้าหมายและเกิดประโยชน์สูงสุด

คำสำคัญ : คุณภาพชีวิต, มุสลิม, มัสยิด.