การศึกษารูปแบบการปรับเปลี่ยนซ่อมแซมที่อยู่อาศัยหลังเกิดแผ่นดินไหว กรณีศึกษา ต.บ้านทรายขาว อ.พาน จ.เชียงราย

บทคัดย่อ

บทความนี้ได้ทำการศึกษาและรวบรวมข้อมูลลักษณะกายภาพของที่อยู่อาศัยภายหลังเหตุการณ์ภัยพิบัติแผ่นดินไหว จังหวัดเชียงราย โดยมุ่งเน้นไปที่การศึกษาลักษณะของอาคารและการใช้งานที่เกิดขึ้นของบ้านเรือนที่ได้รับปรับเปลี่ยนซ่อมแซม อันเนื่องมากจากกระบวนการเรียนรู้ร่วมของช่างท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เนื่องจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 6.3 ริกเตอร์ เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 ซึ่งมีจุดศูนย์กลางที่ อ.แม่ลาว จ.เชียงราย จากความเสียหายที่เกิดขึ้นต่อบ้านเรือนผู้ประสบภัย ทำให้เกิดความร่วมมือจากหลายหน่วยงานในการร่วมซ่อมแซม ฟื้นฟูและถ่ายทอดความรู้สู่ท้องถิ่น จึงนำไปสู่การศึกษาเพื่อเป็นกรอบแนวคิดในซ่อมแซมฟื้นฟูที่อยู่อาศัย เพื่อพร้อมรับมือกับเหตุการณ์ภัยพิบัติแผ่นดินไหวที่มีโอกาสเกิดขึ้นอีกในอนาคต จากการลงพื้นที่ภาคสนามในพื้นที่ ต.บ้านทรายขาว อ.พาน จ.เชียงราย และจากการเก็บข้อมูลบ้านตัวอย่างเพื่อทำการสัมภาษณ์เชิงโครงสร้าง ได้นำไปสู่ผลการศึกษาคือ บ้านพักอาศัยที่ได้รับผลกระทบนั้นภายใต้งบประมาณที่จำกัดทำให้ชาวบ้านส่วนหนึ่งเลือกที่จะปรับปรุงบ้านด้วยตนเองร่วมกับช่างจากในพื้นที่ โดยการปรับปรุงบ้านเป็นไปตามระดับความเสียหายที่เกิดขึ้นดังนี้คือ 1) ความเสียหายด้านโครงสร้าง เช่น เสา คาน พังทลาย ทำการซ่อมแซมโดยใช้ช่างในท้องที่ทำการเจาะใส่เหล็ก เทเสาใหม่ หรือยื้อร้ายตำแหน่งของอาคารแล้วสร้างใหม่ในบริเวณใกล้กัน 2) ความเสียหายของพื้น ผนัง และวัสดุหลังคา ซ่อมแซมด้วยเจ้าของบ้านเองร่วมกับช่างในชุมชนด้วยวิธีการอุด และฉาบ หรือเปลี่ยนวัสดุใหม่ เช่น แผ่นมุงหลังคา 3) ความเสียหายของทั้งอาคารที่ประเมินแล้วว่าไม่สามารถซ่อมแซมได้ ลักษณะทางกายภาพเกิดขึ้นนั้นมีการคงรูปแบบ การใช้งานและวัสดุของบ้านเดิมไว้ โดยมีการปรับใช้วัสดุและโครงสร้างที่สร้างเสริมความปลอดภัยมากขึ้น