การออกแบบและพัฒนาสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรต ตำบลบางปลา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทชุมชน บริบทด้านการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะแรต และข้อมูลเกี่ยวกับศูนย์วัฒนธรรมไทยทรงดำของเดิมที่มีอยู่  และความต้องการการออกแบบสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรต ออกแบบและพัฒนาสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรต โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และประเมินความคิดเห็นที่มีต่อการจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในศูนย์การเรียนรู้ชุมชน และสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรตต้นแบบ เป็นการวิจัยและพัฒนาเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมตามกรอบการศึกษาวิจัย 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การศึกษาบริบทชุมชน บริบทด้านการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะแรต และข้อมูลเกี่ยวกับศูนย์วัฒนธรรมไทยทรงดำของเดิมที่มีอยู่  และการระดมความคิดเพื่อรวบรวมข้อมูลด้านความต้องการการออกแบบสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรต โดยการสัมภาษณ์กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ด้วยการกำหนดแนวคำถามประกอบการสัมภาษณ์ ระยะที่ 2 ออกแบบและพัฒนาสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรต โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และระยะที่ 3 การประเมินความคิดเห็นที่มีต่อการจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในศูนย์การเรียนรู้ชุมชน และสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรตต้นแบบ โดยใช้แบบสอบถามความคิดเห็นกับกลุ่มตัวอย่างที่ได้จากการเลือกแบบเจาะจง จำนวน 50 คน

        ผลการวิจัย พบว่า จุดเด่นหรือสิ่งดึงดูดใจทางการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมของชุมชนไทยทรงดำบ้านเกาะแรต ได้แก่ การแต่งกาย ลักษณะบ้านเรือน อาหาร ความเชื่อประเพณีและการละเล่นพื้นบ้าน ศิลปหัตถกรรม ผลิตภัณฑ์และสินค้าของชุมชน การแสดงออกในส่วนนี้ได้ถูกนำมาออกแบบสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงเป็นนิทรรศการเพื่อการเรียนรู้ ความคิดเห็นที่มีต่อการจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพภายในศูนย์การเรียนรู้ชุมชน และสื่อผสมสำหรับการจัดแสดงภายในศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรตต้นแบบ พบว่า ก่อนการเข้าชมศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำบ้านเกาะแรต กลุ่มตัวอย่างมีระดับความรู้ในเรื่องกลุ่มชาติพันธุ์ไทยทรงดำ ในระดับปานกลาง(  = 2.66; S.D= 0.48) และหลังจากการเข้าชมมีความรู้เพิ่มขึ้นในระดับมาก (  = 4.36; S.D= 0.48) ได้รับประโยชน์จากการเข้าชมในระดับมาก (  = 4.46; S.D= 0.50) และมีความประทับใจในระดับมาก (  = 4.12; S.D= 0.33) ส่วนข้อมูลและการนำเสนอของพิพิธภัณฑ์ พบว่า รูปแบบการจัดแสดงข้อมูลน่าสนใจในระดับมาก (  = 4.48; S.D= 0.50) มีการนำเสนอด้วยเทคนิคสมัยใหม่ในระดับมาก (  = 4.16; S.D= 0.51) และข้อมูลที่นำเสนอละเอียด ชัดเจนในระดับมาก (  = 4.10; S.D= 0.74) มีความเหมาะสมของสถานที่จัดศูนย์การเรียนรู้ในระดับมากที่สุด (  = 4.58; S.D= 0.50) และบริเวณศูนย์การเรียนรู้สะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อยในระดับมาก (  = 4.08; S.D= 0.49)

This research aims to study community and tourism context in Ban Koh Rad and information about the existing Thai-Song-Dum cultural learning center as well as the need for mixed media design and development for exhibitions in the center with the community participation. The community participants’ opinions on the physical environment and the mixed media in the learning center are evaluated. This study is therefore based on the development of participatory action research framework with three stages. Stage 1 is community context study of the Koh Rad community tourism and information about the existing center and brainstorming to gather information on the need for a mixed media design for internal exhibits in the center by interviewing key informants and setting the questionnaire for the interview. Stage 2 is design and development of mixed media for exhibitions in Thai-Song-Dum cultural learning center by community involvement. Stage 3 is assessment of the opinions on the physical environment and the media for exhibitions in the Community Learning Center. The questionnaire were used to collect 50 samples.

        The research found that the strengths and attractiveness of cultural tourism of the Thai-Song-Dum House in Koh Rad were to decorate houses, food, beliefs, traditions and folk games, arts and crafts, products and goods of the community. The expression in this section has been designed as a mixed media for display as a learning exhibition. Based on a questionnaire survey, it was found out that before visiting the center the sample group had known about the ethnic Thai-Song-Dum group at moderate level  (   = 2.66; SD = 0.48) and after high level of knowledge (   = 4.36; SD = 0.48)  and were highly impressed (   = 4.12; SD = 0.33). The data and presentation of the museum showed that the format of displaying interesting information at a high level (   = 4.48; SD = 0.50); was presented with high level of modern technique (   = 4.16; SD = 0.51) offered details at the high level (   = 4.10; SD = 0.74). It was also found that the learning center was at the highest level (   = 4.58; SD = 0.50) and it was clean and tidy at a great level (   = 4.08; SD = 0.49).