ศึกษาและพัฒนากระบวนการใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุตอซังข้าว สำหรับการออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาและพัฒนากระบวนการใช้ประโยชน์จากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร วัตถุดิบหลักเป็นวัสดุตอซังข้าว เพื่อประยุกต์ใช้ในการสร้างผลิตภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม โดยเลือกศึกษาข้อมูลจากพื้นที่จังหวัดอ่างทอง พระนครศรีอยุธยา และสุพรรณบุรี เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิที่เกี่ยวข้อง โดยการนำเศษวัสดุตอซังข้าวมาอัดขึ้นรูปเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุตอซังข้าวผสมผสานกับแนวคิดจากภูมิปัญญาท้องถิ่น จากการศึกษาผลการวิจัย 1) ด้านคุณลักษณะทางกายภาพของเศษวัสดุ พบว่า ตอซังข้าวเป็นส่วนของลำต้นข้าว มีความแข็งและมีความเหนียวอยู่ในตัว มีความเหมาะสมที่จะพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ ซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ เช่น การเพาะปลูก วัสดุทดแทนไม้ และนำไปผลิตเป็นของตกแต่งบ้าน 2) การศึกษาและพัฒนากระบวนการใช้ประโยชน์ พบว่า ตัวประสานจากธรรมชาติที่ใช้คือ กาวแป้งเปียก ยางกระถิน น้ำยางพารา ถือเป็นตัวประสานที่มีความโปร่งใส มีน้ำหนักเบา และมีความแข็งแรง ส่วนกรรมวิธีการผลิตสามารถผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ที่ประกอบได้เอง และเป็นการลดต้นทุนในการผลิต โดยการอัดแบบแผ่นและการอัดขึ้นรูปทรง หลังจากนั้นผู้วิจัยได้ใช้เศษวัสดุ+ตัวประสาน ในสัดส่วน 70:30 และนำวัสดุที่ได้มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุตอซังข้าว โดยใช้แนวความคิดในการออกแบบจากหัตถกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่นผสมผสานกับวัสดุตอซังข้าวมาทำการออกแบบของตกแต่งบ้าน ทั้งนี้ผู้วิจัยได้ทำการประเมินการออกแบบผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุตอซังข้าว ได้รวบรวมสรุปข้อมูลนำมาสร้างแบบ จำนวน 55 รูปแบบ และคัดเลือกรูปแบบด้วยทฤษฎีวิศวกรรมย้อนรอย จำนวน 5 รูปแบบ นำไปเขียนโปรแกรม 3 มิติด้วยคอมพิวเตอร์ เพื่อให้รูปแบบนั้นมีความสมจริงมากที่สุด จากนั้นนำรูปแบบที่ได้ให้ผู้ทรงคุณวุฒิ กลุ่มผู้ผลิต และผู้บริโภคประเมินผล จากการประเมินรูปแบบผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุตอซังข้าว พบว่า ในภาพรวมทั้ง 5 ด้าน คือ รูปแบบที่ 2 ด้านความคิดสร้างสรรค์ อยู่ในระดับมากที่สุด (x=4.44, S.D=0.58) รองลงมาคือ ด้านความเหมาะสมด้านวัสดุ (x=4.33, S.D=0.58) รองลงมาคือ ด้านกรรมวิธีการผลิต (x=4.33, S.D=0.58) รองลงมาคือ ด้านความสวยงาม (x=4.22, S.D=0.58) และด้านประโยชน์ใช้สอย (x=3.89, S.D=0.58) ตามลำดับ