การมีส่วนร่วมของประชาชนต่อโครงการพัฒนาพื้นที่สาธารณะในชุมชนผู้มีรายได้น้อย: กรณีศึกษาชุมชนคลองเตย กรุงเทพมหานคร

Main Article Content

อาทิตย์ ทิพย์พิชัย
วราพร วงษ์สุวรรณ

บทคัดย่อ

การเพิ่มพื้นที่สีเขียวหรือพื้นที่สาธารณะในชุมชนเมืองให้ได้ตามมาตรฐานเป็นหนึ่งในแนวทางการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในกรุงเทพมหานคร อย่างไรก็ตาม การพัฒนาพื้นที่สาธารณะในชุมชนผู้มีรายได้น้อยในเขตกรุงเทพมหานคร เช่น ชุมชนคลองเตย มีข้อจำกัดและลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากชุมชนในพื้นที่ทั่วไป ทั้งนี้เนื่องจากชุมชนคลองเตยเกิดจากการอพยพและบุกรุกที่ดินเพื่อสร้างที่อยู่อาศัยของผู้ใช้แรงงานเป็นเวลานานมากกว่า 40 ปี การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ลักษณะทางกายภาพ เศรษฐกิจและสังคมของพื้นที่ในชุมชนคลองเตย และศึกษาระดับการมีส่วนร่วมในการพัฒนาพื้นที่สาธารณะสำหรับชุมชนผู้มีรายได้น้อย โดยการสำรวจพื้นที่จริง รวบรวมข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้อง และสัมภาษณ์ผู้อยู่อาศัยในชุมชนโดยใช้แบบสัมภาษณ์ จากผลการศึกษาสามารถสรุปได้ว่า โครงการพื้นที่สาธารณะที่เหมาะสมกับชุมชนผู้มีรายได้น้อยควรมีจุดเริ่มต้นที่เกิดจากความต้องการของชุมชนเอง ซึ่งผู้ที่อยู่อาศัยในชุมชนจะรู้สาเหตุของปัญหาและความต้องการมากที่สุด ทำให้โครงการนั้นสามารถแก้ไขปัญหาของพื้นที่ได้ตรงจุด แต่อย่างไรก็ตาม ในส่วนของการดำเนินโครงการควรมีหน่วยงานที่มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนาโครงการในชุมชนเข้ามาร่วมทำงานเพื่อให้สามารถจัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติการที่ทำให้ประชาชนได้เข้าร่วมสะท้อนความต้องการของชุมชน นอกจากนั้น การพัฒนาโครงการพื้นที่สาธารณะควรคำนึงถึงการรับและแบ่งปันผลประโยชน์ที่ตอบสนองความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง รวมถึงควรมีการจัดสรรงบประมาณโครงการให้ครอบคลุมถึงส่วนของการบำรุงรักษาหรือจัดตั้งกองทุนของชุมชนเพื่อให้มีงบประมาณสำหรับการดำเนินโครงการให้สามารถให้บริการคนในชุมชนได้อย่างยั่งยืน

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมการปกครองกระทรวงมหาดไทย. (2561). รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ.2560. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้

จาก http://stat.bora.dopa.go.th [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

กองนโยบายและแผนงาน สำนักการวางผังและพัฒนาเมือง กรุงเทพมหานคร. (2561). สถิติข้อมูลชุมชนในเขตกรุงเทพมหานคร

พ.ศ.2561. [ออนไลน์]. http://www.bangkok.go.th/upload/user/00000354/plan/report/07.pdf [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16

พฤศจิกายน 2563]

กลุ่มงานประสานการถ่ายโอนภารกิจ กองยุทธศาสตร์ การเงินและการคลัง. (2554). รายงานผลการศึกษาบริบทเพื่อการพัฒนาเชิง

พื้นที่กลุ่มการปฏิบัติงานของสำนักงานเขต : กลุ่มกรุงเทพใต้. สำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564) แผนการแก้ไขปัญหาชุมชนแออัดและพัฒนาคุณภาพชีวิต

ของคนจนในเมืองอย่างยั่งยืน. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.

ไพรัตน์ เตชะรินทร์. (2560). การมีส่วนร่วมสร้างชุมชนเข้มแข็งขององค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรสงคราม. [ออนไลน์]. เข้าถึง

ได้จาก https://so03.tci-thaijo.org [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

สถาบันพระปกเกล้าและมูลนิธิอาเซีย. (2535). คู่มือ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการตัดสินใจของชุมชน. ศูนย์สันติวิธี เพื่อ

พัฒนาประชาธิปไตย สถาบันพระปกเกล้า.

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2561). คู่มือการบริหาร

โครงการ “การสนับสนุนการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและขบวน องค์กรชุมชน” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2561. [ออนไลน์].

เข้าถึงได้จาก https://web.codi.or.th [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2563). คู่มือโครงการพัฒนา

คุณภาพชีวิตของผู้มีรายได้น้อยในชุมชนเมืองและชนบท.[ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://web.codi.or.th [สืบค้นเมื่อ

วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2563). คู่มือการบริหาร

โครงการการสนับสนุนการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก

https://web.codi.or.th [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

สำนักงานเขตคลองเตย. (2557). ข้อมูลประกอบการพิจารณาความเหมาะสมในการกำหนดกิจกรรม เพื่อพัฒนาพื้นที่เขตคลอง.

กรุงเทพมหานคร. สำนักงานเขตคลองเตย. (2557). รายงานผลการจัดเก็บข้อมูลพื้นฐานฉบับปรับปรุง ชุมชนคลองเตย

(แก้ไขล่าสุด 2557). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์คำผาง.

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (2560). แนวทางการ

จัดการพื้นที่สีเขียว สำหรับชุมชนเมืองในประเทศไทย. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จากhttp://www.onep.go.th [สืบค้นเมื่อ วันที่

พฤศจิกายน 2563]

สำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล กรุงเทพมหานคร ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร. (2555). แผนพัฒนากรุงเทพมหานคร ระยะ 20

ปี (พ.ศ.2556 - 2575). [ออนไลน์]. เข้าถึงได้ http://www.bangkok.go.th/upload/user/00000073/web/ita/O4.pdf

[สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร. (2560). พื้นที่สีเขียวเพื่อสภาพแวดล้อมที่ดีของ กทม. แสดงจำนวนพื้นที่สวนสาธารณะ

ปัจจุบันของกรุงเทพมหานคร 7 ประเภท. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก http://203.155.220.118/green-parks-

admin/reports/chartbygardentype_parks7.php [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

Andriof and Waddock, (2002). “Stakeholder Engagement: Theory, Responsibility and Engagement” [ออนไลน์].

เข้าถึงได้จาก https://www.researchgate.net [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

Creighton, J. L. (1981). “The Public Involvement Manual.” Cambridge: Abt Book.

Iwashita, H. (1988). “Pocket park” Tokyo: Process Architecture Pub. Co.

Mehaffy, e al. (2019). “Public Space in the New Urban Agenda: Research into Implementation” [ออนไลน์].

เข้าถึงได้จาก https://www.researchgate.net [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

Manetti, D. M. (2011). “The Quality of Stakeholder Engagement in Sustainability Reporting: Empirical

Evidence and Critical Points” [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.researchgate.net [สืบค้นเมื่อ วันที่ 16

พฤศจิกายน 2563]

WHO. (1992). “Promoting Sustainable human settlement development.” [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก www.who.int

[สืบค้นเมื่อ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563]

Zucker, P. (1959). “Town and Square from the Agora to the Village Green” New York: Columbia University

Press.