การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ถนนจากการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้า (ทีโอดี) ต่อเกาะรัตนโกสินทร์ : กรณีศึกษาสถานีรถไฟฟ้าสาย สีน้ำเงิน

บทคัดย่อ

         ภูมิทัศน์ถนน (Streetscape) เป็นคุณลักษณะทางกายภาพสำคัญที่แสดงเอกลักษณ์ของเมืองๆนั้น ช่วยให้ผู้คนได้เข้าใจสภาพความเป็นอยู่ของชุมชนผ่าน วิถีชีวิต วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ตลอดจนลักษณะภูมิทัศน์ทางธรรมชาติรวมทั้งลักษณะของสถาปัตยกรรม ที่สอดคล้องกันของผู้อาศัยในเมืองนั้นๆ ซึ่งแต่เดิมสยามประเทศที่ได้ชื่อว่าเป็น เวนิสนครแห่งตะวันออก (Venice of the East) เนื่องจากเป็นเมืองที่มีแม่น้ำลำคลองทอดตัวลัดเลาะอยู่ทั่วจึงใช้เรือเป็นพาหนะขนส่งหลัก แต่หลังจากการทำ สนธิสัญญาเบาว์ริง (Bowring Treaty) ในปี พ.ศ. 2399 ถนนเริ่มมีบทบาทสำคัญใน การขับเคลื่อนเศรษฐกิจภายในประเทศ โดยมีองค์ประกอบภูมิทัศน์ถนนที่สำคัญ ได้แก่ อาคารสำคัญทางประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม  ต้นไม้ ทางเท้า ที่ว่าง กิจกรรมของชุมชน ฯลฯ โดยเมื่อเวลาผ่านไปความเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์ถนนในย่านเมืองเก่าเกิดขึ้น จากการศึกษาปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ถนนดังกล่าวในพื้นที่แต่ละแห่งเกิดจาก กฎระเบียบภายในพื้นที่เมืองเก่า  การใช้จ่ายงบประมาณจากโครงการลงทุนของภาครัฐและเอกชน  รวมทั้งการมาถึงของ โครงการรถไฟฟ้า ซึ่งโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน ช่วงหัวลำโพง-บางแคที่มีแนวคิดของการพัฒนาเมืองโดยอาศัยสถานีรถไฟฟ้าเป็นจุดศูนย์กลางโดยการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้าหรือทีโอดี (Transit Oriented Development : TOD) โดยมีจุดมุ่งหมายสำคัญที่ช่วยให้คนหันมาใช้รถน้อยลงในการเดินทาง เพิ่มการ ใช้ระบบขนส่งสาธารณะ ส่งเสริมการเดินและใช้จักรยาน  จากปัจจัยข้างต้นที่กล่าวมาแล้วนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ถนนในหลายรูปแบบตั้งแต่การปรับปรุงกลุ่มอาคาร สีสัน ความสูง พื้นที่ว่างตอบสนองกิจกรรมการใช้งานที่เปลี่ยนไป นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงชุมชนตามกระบวนการ เจนตริฟิเคชัน (gentrification) ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นมาแล้วหลายทวีปทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทย