การพัฒนาผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ชุมชนจากสุนทรียศาสตร์หัวผีตลก อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

 การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ชุมชนในรูปแบบของที่ระลึกที่มีแรงบันดาลใจจากหัวผีตลกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเรื่อง “ผีตลก : สุนทรียะสร้างสรรค์ ศาสตร์เชิงสัญลักษณ์ของชาวอำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์” สู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์อัตลักษณ์ชุมชนเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจชุมชนหมุนเวียน เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed methods research) วิธีการดำเนินวิจัยโดยการสัมภาษณ์กลุ่ม (Focus group interview) จากกลุ่มผู้รู้ในชุมชนที่มีความเชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ชุมชน จำนวน 20 คน เกี่ยวกับประเพณีแห่ผีตลกเพื่อนำข้อมูลมาใช้เป็นแนวทางในการออกแบบของที่ระลึก
อัตลักษณ์ชุมชน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลได้แก่แบบสอบถาม ความพึงพอใจ ซึ่งผ่านการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือวิจัยโดยผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะและการออกแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึก จำนวน 3 คน เพื่อประเมินค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ของแบบสอบถามความพึงพอใจต่อการออกแบบผลิตภัณฑ์ดังกล่าว กลุ่มประชากรกลุ่มเป้าหมายได้มาจากการสุ่มแบบเจาะจง (Purposive sampling) ประกอบด้วย กลุ่มนักท่องเที่ยวและผู้ประกอบการ จำนวน 175 คน และกลุ่มประชาชนทั่วไป จำนวน 150 คน รวมจำนวน 325 คน รูปแบบผลิตภัณฑ์ประกอบด้วยเสื้อยืด แก้วเซรามิก แม็กเน็ตที่เปิดขวด และสติ๊กเกอร์
การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา โดยหาค่าเฉลี่ย ความถี่ ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานผลการวิจัยพบว่า จากการสำรวจความพึงพอใจของประชากรกลุ่มเป้าหมาย พบว่า กลุ่มนักท่องเที่ยวและผู้ประกอบการมีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับมากทุกด้าน (𝑥̅ 4.04, S.D. = 0.73) โดยแยกเป็นด้านการใช้งานและความคงทน (𝑥̅= 4.35, S.D. = 0.76) ด้านความสวยงามของรูปลักษณ์การสื่อสารอัตลักษณ์ (𝑥̅= 4.34, S.D. = 0.73) ด้านนวัตกรรมที่แสดงความคิดสร้างสรรค์ใหม่ ๆ และพัฒนาจากของเดิม (𝑥̅= 4.23, S.D. = 0.74) และด้านคุณค่าเชิงวัฒนธรรม (𝑥̅= 4.23, S.D. = 0.68) ตามลำดับ ส่วนกลุ่มประชาชนทั่วไป มีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (𝑥̅ 4.40, S.D. = 0.70) และเมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านประโยชน์การใช้งานและด้านเอกลักษณ์ชุมชน มีความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (𝑥̅= 4.30, S.D. = 0.76) และ (𝑥̅= 4.50, S.D. = 0.64) ตามลำดับ และเมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า ผลิตภัณฑ์ที่เป็นแบบอย่างในการสร้างสรรค์ที่มีอัตลักษณ์และความพึงพอใจภาพรวมต่อผลิตภัณฑ์ด้านเอกลักษณ์ชุมชนอยู่ในระดับมากที่สุด (𝑥̅= 4.57, S.D. = 0.60) และ (𝑥̅= 4.57, S.D. = 0.64) ตามลำดับ