การแปลงสถานภาพจากผู้สูญเสียไปสู่นักกิจกรรมสังคมของผู้หญิงในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้
Article Sidebar
เผยแพร่แล้ว:
ธ.ค. 22, 2017
คำสำคัญ:
ผู้หญิงผู้สูญเสีย ผู้หญิงนักกิจกรรม การแปลงเปลี่ยนความขัดแย้ง สามจังหวัดชายแดนใต้ ทุนทางสังคม การเยียวยา
Main Article Content
บทคัดย่อ
สถานการณ์ความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา ผู้หญิงในพื้นที่ได้เข้ามามีส่วนร่วมกับกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการจัดการความขัดแย้งและความรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆบทบาทที่เปลี่ยนไปของผู้หญิงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทำให้ผู้หญิงสามารถก้าวข้ามความกลัวจนกลายเป็นกลุ่มพลังทางสังคมได้ บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายการแปลงเปลี่ยน (Transformation) บทบาทของผู้หญิงที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้จาก ’ผู้สูญเสีย’ สู่บทบาทสาธารณะของการเป็น ‘นักกิจกรรมสังคม’ ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการเยียวยาและกระบวนการใช้ทุนทางสังคมส่งผลต่อการแปลงเปลี่ยนบทบาทของผู้หญิงควบคู่ไปกับการแสดงบทบาทในที่สาธารณะของผู้หญิงที่จะสามารถแสดงศักยภาพของตนเองได้มากขึ้น กระบวนการทั้งหมดเป็นกลไกการแปลงเปลี่ยนความขัดแย้งที่จะแปลงเปลี่ยนภายในตัวบุคคลในระดับต่างๆ จนนำไปสู่การเป็นนักกิจกรรมสังคมพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
สุหลง ซ. (2017). การแปลงสถานภาพจากผู้สูญเสียไปสู่นักกิจกรรมสังคมของผู้หญิงในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. เอเชียปริทัศน์, 38(2), 57–82. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/asianreview/article/view/243649
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของสถาบันเอเชียศึกษา ดูตัวอย่างอื่นประกอบ
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
1. เกษียร เตชะพีระ. 2550. “สู่ความเข้าใจและทางออก.” ใน มลายูศึกษา : ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับประชาชนมลายูมุสลิมในภาคใต้, นิธิ เอียวศรีวงศ์, บรรณาธิการ, 185-187. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
2. เสาวรส ปลื้มใจ และ อุทิศ สังขรัตน์. 2558. “ผู้หญิงกับการสร้างสันติภาพชายแดนใต้.” อินทนิลทักษิณสาร, 1(10): 225 - 243.
3. แวลีเมาะ ปูซู. 2557. “กำพร้า 6,000 ราย หญิงหม้าย 2,800 คน ได้เวลายุติความรุนแรงชายแดนใต้.”
4. Isranews. 25 พฤศจิกายน. https://www.isranews.org/content-page/67-south-slide/346 76-orphan_34676.html.
5. กลุ่มงานช่วยเหลือเยียวยาสังคมจิตวิทยา ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้. 2549.
6. หลักการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบชายแดนภาคใต้. กรุงเทพฯ: ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้.
7. คณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ. 2549. รายงานคณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ (กอส.) : เอาชนะความรุนแรงด้วยพลังสมานฉันท์: บทสรุปสำหรับผู้บริหาร. ม.ป.ท. : คณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ.
8. คณะกรรมาธิการต่างประเทศ วุฒิสภา. 2549. รายงานการวิจัย เรื่อง ปัญหาความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทย. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการวิจัยและ พัฒนาของวุฒิสภา สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา.
9. จิตต์ประภัสสร์ บัตรประโคน. 2552. “ดับไฟใต้ด้วยความเป็นผู้หญิง.” เข้าถึงเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ 2559. https://cedawwatch.wordpress.com
10. ฉลาดชาย รมิตานนท์. 2558. “เอกสารประกอบการเรียนวิชาสตรีศึกษา: ผู้หญิง เพศภาวะและการพัฒนา.” ศูนย์สตรีศึกษาคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
11. ฐิตินบ โกมลนิมิ. 2555. เสียงของความหวัง: เรื่องเล่าของผู้หญิงเพื่อกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้. กรุงเทพฯ: บริษัทภาพพิมพ์.
12. ฐิตินบ โกมลนิมิ. 2560. หลังรอยยิ้ม: เรื่องเล่าเพื่อพลิกฟื้นตัวตนและชุมชนชายแดนใต้. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วน จำกัด ภาพพิมพ์.
13. ดันแคน แม็กคาร์โก. 2551. ฉีกแผ่นดินอิสลามและปัญหาความชอบธรรมในภาคใต้ประเทศไทย. กรุงเทพฯ: คบไฟ.
14. ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ. 2549. ความเคลื่อนไหวทางการเมืองของชาวมลายูมุสลิม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.
15. นภาภรณ์ หะวานนท์. 2556. “วิธีการศึกษาเรื่องเล่า : จุดเปลี่ยนของการวิจัยทางด้านสังคม.” วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง 5(2): 1 - 22.
16. นิธิ เอียวศรีวงศ์. 2541. ชุมชนเข้มแข็ง ทุนทางสังคมไทย. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนเพื่อสังคม.
17. นิธิ เอียวศรีวงศ์. 2549. มลายูศึกษา: ความรู้พื้นที่เกี่ยวกับประชาชนมุสลิมในภาคใต้. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
18. ปราณี ทิพย์รัตน์. 2556. การกำกับดูแลภาคความมั่นคงโดยรัฐสภา: หลักการ กลไก และแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : บริษัทพี เพรส จำกัด.
19. มูลนิธิผสานวัฒนธรรม. 2548. ศูนย์ความยุติธรรมระยะเปลี่ยนผ่านระหว่างประเทศ. มติคณะมนตรีความมั่นคงที่ 60/147.
20. มากาเรล. 2558. การเยียวยาในภาคทฤษฎีและปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : ศูนย์ความยุติธรรมระยะเปลี่ยนผ่านระหว่างประเทศ.
21. มูลนิธิผสานวัฒนธรรม กลุ่มด้วยใจ และเครือข่ายส่งเสริมสิทธิมนุษยชน. 2556. รายงานสถานการณ์เด็กและสตรีจังหวัดชายแดนใต้ ปี 2556..
22. วรรณลักษณ์ เมียนเกิด. 2558. เรื่องเล่าชีวิต:วิธีการเพื่อความเข้าใจประสบการณ์ชีวิตของมนุษย์. หลักสูตร สังคมสงเคราะห์ศาสตร์บัณฑิต คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาตร์.
23. ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี. 2550. “เพื่อสันติภาพรัฐต้องเยียวยาฝ่ายตรงข้าม.” เข้าถึงเมื่อ 16 ตุลาคม 2558. https://www.gotoknow.org/posts/431100
24. สินาด ตรีวรรณไชย. 2548. “ทุนทางสังคม: ความหมายและความสำคัญ.” เข้าถึงเมื่อ 3 มกราคม 2558. https://prachatai.com/journal/2005/01/2262
25. อังคณา นีละไพจิตร. 2552. บทบาทและความท้าทายของผู้หญิงมลายูมุสลิมท่ามกลางความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย. กรุงเทพฯ : มูลนิธิยุติธรรมเพื่อสันติภาพ
26. อัมพร หมาดเด็น. 2551. “ผู้หญิงในสถานการณ์ความรุนแรงและความหวังแห่งสันติภาพ.” วารสารจุดยืน 2: 114-162.
27. อัมพร หมาดเด็น. 2558. มติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ 1325: ทบทวนข้อเสนอเพื่อพิจารณาทิศทางการทำงานของเครือข่ายภาคประชาสังคมชายแดนใต้. Deep South Watch,
https://deepsouthwatch.org/th/node/7857
28. อานันท์ กาญจนพันธุ์. 2544. มิติชุมชน วิธีคิดท้องถิ่นว่าด้วย สิทธิ อำนาจ และการจัดการทรัพยากร. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
29. อาภาภรณ์ ดำรงสุสกุล. 2551. ประสบการณ์ของผู้หญิงที่ดูแลสมาชิกในครอบครัวที่ได้รับบาดเจ็บจากสถานการณ์ความไม่สงบในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย. กรุงเทพฯ: คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาษาอังกฤษ
30. Berghof Foundation. 2016. Bergh of Glossary on Conflict Transformation - 20 Notions for theory and practice. Berlin: Berghof Foundation Operations GmbH.
31. Coleman, J. 1998. “Social Capital in the creation of Human Capital.” The American Journal of Sociology 94: S95-S120.
32. Lederach, J. P. 1997. Building Peace: Sustainable Reconciliation in Divided Societies. Washington, DC: United State Institute of Peace Press.
33. Lederach, J. P. 2003. The Little Book of Conflict Transformation. Washington, DC:United State Institute of Peace Press.
34. Miall, H. 2004. Conflict Transformation: A Multi-Dimensional Task. Wiesbaden: Verlag für Sozialwissenschaften.
35. Prachuabmoh, C. 1980. The Role of Women in Maintaining Ethnic Identities And Boundaries: A case of Thai Muslims (The Malay-speaking group) in Southern Thailand. USA: University of Hawaii.
36. Putnam, R. D. 2000. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster.
37. Richter, D. S. 2008. “Gender, Culture, and Conflict Resolution in Palestine.” Journal of Middle East Women s Studies 4(2):30-59. https://muse. jhu.edu/article/236167
38. Wassana N. 2015. “Engagement of Malaysia and Indonesia on Counterinsurgency in the South of Thailand.” Asia Pacific Center for Security Studies.
1. เกษียร เตชะพีระ. 2550. “สู่ความเข้าใจและทางออก.” ใน มลายูศึกษา : ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับประชาชนมลายูมุสลิมในภาคใต้, นิธิ เอียวศรีวงศ์, บรรณาธิการ, 185-187. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
2. เสาวรส ปลื้มใจ และ อุทิศ สังขรัตน์. 2558. “ผู้หญิงกับการสร้างสันติภาพชายแดนใต้.” อินทนิลทักษิณสาร, 1(10): 225 - 243.
3. แวลีเมาะ ปูซู. 2557. “กำพร้า 6,000 ราย หญิงหม้าย 2,800 คน ได้เวลายุติความรุนแรงชายแดนใต้.”
4. Isranews. 25 พฤศจิกายน. https://www.isranews.org/content-page/67-south-slide/346 76-orphan_34676.html.
5. กลุ่มงานช่วยเหลือเยียวยาสังคมจิตวิทยา ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้. 2549.
6. หลักการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบชายแดนภาคใต้. กรุงเทพฯ: ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้.
7. คณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ. 2549. รายงานคณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ (กอส.) : เอาชนะความรุนแรงด้วยพลังสมานฉันท์: บทสรุปสำหรับผู้บริหาร. ม.ป.ท. : คณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ.
8. คณะกรรมาธิการต่างประเทศ วุฒิสภา. 2549. รายงานการวิจัย เรื่อง ปัญหาความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทย. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการวิจัยและ พัฒนาของวุฒิสภา สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา.
9. จิตต์ประภัสสร์ บัตรประโคน. 2552. “ดับไฟใต้ด้วยความเป็นผู้หญิง.” เข้าถึงเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ 2559. https://cedawwatch.wordpress.com
10. ฉลาดชาย รมิตานนท์. 2558. “เอกสารประกอบการเรียนวิชาสตรีศึกษา: ผู้หญิง เพศภาวะและการพัฒนา.” ศูนย์สตรีศึกษาคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
11. ฐิตินบ โกมลนิมิ. 2555. เสียงของความหวัง: เรื่องเล่าของผู้หญิงเพื่อกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้. กรุงเทพฯ: บริษัทภาพพิมพ์.
12. ฐิตินบ โกมลนิมิ. 2560. หลังรอยยิ้ม: เรื่องเล่าเพื่อพลิกฟื้นตัวตนและชุมชนชายแดนใต้. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วน จำกัด ภาพพิมพ์.
13. ดันแคน แม็กคาร์โก. 2551. ฉีกแผ่นดินอิสลามและปัญหาความชอบธรรมในภาคใต้ประเทศไทย. กรุงเทพฯ: คบไฟ.
14. ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ. 2549. ความเคลื่อนไหวทางการเมืองของชาวมลายูมุสลิม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.
15. นภาภรณ์ หะวานนท์. 2556. “วิธีการศึกษาเรื่องเล่า : จุดเปลี่ยนของการวิจัยทางด้านสังคม.” วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง 5(2): 1 - 22.
16. นิธิ เอียวศรีวงศ์. 2541. ชุมชนเข้มแข็ง ทุนทางสังคมไทย. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนเพื่อสังคม.
17. นิธิ เอียวศรีวงศ์. 2549. มลายูศึกษา: ความรู้พื้นที่เกี่ยวกับประชาชนมุสลิมในภาคใต้. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
18. ปราณี ทิพย์รัตน์. 2556. การกำกับดูแลภาคความมั่นคงโดยรัฐสภา: หลักการ กลไก และแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : บริษัทพี เพรส จำกัด.
19. มูลนิธิผสานวัฒนธรรม. 2548. ศูนย์ความยุติธรรมระยะเปลี่ยนผ่านระหว่างประเทศ. มติคณะมนตรีความมั่นคงที่ 60/147.
20. มากาเรล. 2558. การเยียวยาในภาคทฤษฎีและปฏิบัติ. กรุงเทพฯ : ศูนย์ความยุติธรรมระยะเปลี่ยนผ่านระหว่างประเทศ.
21. มูลนิธิผสานวัฒนธรรม กลุ่มด้วยใจ และเครือข่ายส่งเสริมสิทธิมนุษยชน. 2556. รายงานสถานการณ์เด็กและสตรีจังหวัดชายแดนใต้ ปี 2556..
22. วรรณลักษณ์ เมียนเกิด. 2558. เรื่องเล่าชีวิต:วิธีการเพื่อความเข้าใจประสบการณ์ชีวิตของมนุษย์. หลักสูตร สังคมสงเคราะห์ศาสตร์บัณฑิต คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาตร์.
23. ศรีสมภพ จิตร์ภิรมย์ศรี. 2550. “เพื่อสันติภาพรัฐต้องเยียวยาฝ่ายตรงข้าม.” เข้าถึงเมื่อ 16 ตุลาคม 2558. https://www.gotoknow.org/posts/431100
24. สินาด ตรีวรรณไชย. 2548. “ทุนทางสังคม: ความหมายและความสำคัญ.” เข้าถึงเมื่อ 3 มกราคม 2558. https://prachatai.com/journal/2005/01/2262
25. อังคณา นีละไพจิตร. 2552. บทบาทและความท้าทายของผู้หญิงมลายูมุสลิมท่ามกลางความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย. กรุงเทพฯ : มูลนิธิยุติธรรมเพื่อสันติภาพ
26. อัมพร หมาดเด็น. 2551. “ผู้หญิงในสถานการณ์ความรุนแรงและความหวังแห่งสันติภาพ.” วารสารจุดยืน 2: 114-162.
27. อัมพร หมาดเด็น. 2558. มติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ 1325: ทบทวนข้อเสนอเพื่อพิจารณาทิศทางการทำงานของเครือข่ายภาคประชาสังคมชายแดนใต้. Deep South Watch,
https://deepsouthwatch.org/th/node/7857
28. อานันท์ กาญจนพันธุ์. 2544. มิติชุมชน วิธีคิดท้องถิ่นว่าด้วย สิทธิ อำนาจ และการจัดการทรัพยากร. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
29. อาภาภรณ์ ดำรงสุสกุล. 2551. ประสบการณ์ของผู้หญิงที่ดูแลสมาชิกในครอบครัวที่ได้รับบาดเจ็บจากสถานการณ์ความไม่สงบในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย. กรุงเทพฯ: คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาษาอังกฤษ
30. Berghof Foundation. 2016. Bergh of Glossary on Conflict Transformation - 20 Notions for theory and practice. Berlin: Berghof Foundation Operations GmbH.
31. Coleman, J. 1998. “Social Capital in the creation of Human Capital.” The American Journal of Sociology 94: S95-S120.
32. Lederach, J. P. 1997. Building Peace: Sustainable Reconciliation in Divided Societies. Washington, DC: United State Institute of Peace Press.
33. Lederach, J. P. 2003. The Little Book of Conflict Transformation. Washington, DC:United State Institute of Peace Press.
34. Miall, H. 2004. Conflict Transformation: A Multi-Dimensional Task. Wiesbaden: Verlag für Sozialwissenschaften.
35. Prachuabmoh, C. 1980. The Role of Women in Maintaining Ethnic Identities And Boundaries: A case of Thai Muslims (The Malay-speaking group) in Southern Thailand. USA: University of Hawaii.
36. Putnam, R. D. 2000. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster.
37. Richter, D. S. 2008. “Gender, Culture, and Conflict Resolution in Palestine.” Journal of Middle East Women s Studies 4(2):30-59. https://muse. jhu.edu/article/236167
38. Wassana N. 2015. “Engagement of Malaysia and Indonesia on Counterinsurgency in the South of Thailand.” Asia Pacific Center for Security Studies.
