หลักปรัชญาพื้นฐานของการศึกษา

ผู้แต่ง

  • วุฒิพงษ์ รอดบำรุง โรงเรียนพระปริยัติธรรม วัดทุ่งมะสัง
  • กฤตพิศิษฏ์ ปูรณภัทร์ธนากุล มหาวิทยาลัยมหามุฏราชวิทยาลัย
  • มนัสวี มนต์ปัญญาวัฒนา สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

ปรัชญา, ปรัชญาการศึกษา, สังคมแห่งการเรียนรู้

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาความหมายและแนวคิดเกี่ยวกับปรัชญา 2) เพื่อศึกษาความหมาย แนวคิด และสาระสำคัญของปรัชญาการศึกษา และ 3) เพื่อสรุปองค์ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างปรัชญากับการศึกษา จากการศึกษาค้นคว้าพบว่า ปรัชญาเป็นศาสตร์ที่มุ่งแสวงหาความรู้และความจริงสูงสุดเกี่ยวกับมนุษย์ ชีวิต สังคม และจักรวาล โดยเป็นทั้งกระบวนการในการแสวงหาความรู้และผลลัพธ์ที่เกิดจากการแสวงหาความรู้นั้น ขณะที่ปรัชญากับการศึกษามีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิด เนื่องจากปรัชญามุ่งค้นหาความจริงและคุณค่าของชีวิต ส่วนการศึกษามุ่งพัฒนามนุษย์ให้มีความรู้ ความสามารถ คุณธรรม และสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขและประสบความสำเร็จ

        นอกจากนี้ ยังพบว่า ปรัชญาการศึกษาเป็นการประยุกต์แนวคิดและหลักการทางปรัชญามาใช้เป็นพื้นฐานในการกำหนดจุดมุ่งหมาย เนื้อหา วิธีการจัดการเรียนรู้ และแนวทางการพัฒนาผู้เรียนให้สอดคล้องกับเป้าหมายของการศึกษา โดยปรัชญาการศึกษาช่วยอธิบายแนวคิดของนักปรัชญา ตลอดจนเป็นกรอบในการวิเคราะห์และพัฒนาระบบการศึกษาให้เหมาะสมกับบริบทของสังคม ในยุคปัจจุบันซึ่งเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ การศึกษาจึงมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาศักยภาพของมนุษย์ตลอดช่วงชีวิต ทั้งด้านสติปัญญา คุณธรรม และทักษะการดำรงชีวิต เพื่อให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข ประกอบสัมมาอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพ และร่วมสร้างสรรค์ประโยชน์ให้แก่สังคมและประเทศชาติต่อไป

เอกสารอ้างอิง

สุรพงษ์ คงสัตย์. (2554). การศึกษาอิสระทางพระพุทธศาสนา. นครราชสีมา : ร้าน เอสทีเคก๊อปปี้.

สงัด อุทรานันท์. (2532). พื้นฐานและหลักการพัฒนาหลักสูตร. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.

พิมพ์พรรณ เทพสุเมธานนท์ และคณะ. (2542). ปรัชญาการศึกษาเบื้องต้น. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

สวามี สัตยานันทบุรี. (2514). ปาฐกถา. กรุงเทพฯ : แพร่วิทยา.

ภิญโญ สาธร. (2525). ปรัชญาการศึกษา. กรุงเทพฯ : มส.การพิมพ์.

Kneller. (1964). Introduction to the Philosophy of Education. New York : John Wiley & Sons.

จินดา ยัญทิพย์. (2528). ความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดทางปรัชญาการศึกษากับการเรียนของนิสิต บัณฑิตศึกษาคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Webb, L. D., Metha, A., & Jordan, K. F. (1992). Foundations of American education. Merrill.

วรวิทย์ วศินสรากร. (2544). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการศึกษา. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิ โรฒ.

อรสา สุขเปรม. (2546). ความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดทางปรัชญาการศึกษาของ อาจารย์วิทยาลัยครู ในกรุงเทพมหานครกับคำรายงานพฤติกรรมการสอน. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จิตรกร ตั้งเกษมสุข. (2525). พุทธปรัชญากับปรัชญาการศึกษาไทย. กรุงเทพฯ :เคล็ดไทย.

Kneller. (1964). Introduction to the Philosophy of Education. New York : John Wiley & Sons.

Lucus. (1970). What is Philosophy of Education. New York : the Mc Millan Company.

บรรจง จันทรสา. (2527). ปรัชญาการศึกษา. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.

Noddings, Nel. 1998. Philosophy of education. Boulder: Westview Press

สิรินภา กิจเกื้อกูล. (2557). การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์: ทิศทางสาหรับครูศตวรรษที่ 21. เพชรบูรณ์: โรงพิมพ์จุลดิส การพิมพ์

ทิศนา แขมมณี. (2553). ศาสตรการสอน องคความรูเพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

สื่อออนไลน์

กษมา ศรีสุวรรณ. (2556). ปัญหาและแนวโน้มการศึกษาไทยในอนาคต. สืบค้น 16 ตุลาคม 2563. จาก http://toyphd2013.blogspot. com/2013/06/ blog-post.html.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-06-2026

รูปแบบการอ้างอิง

รอดบำรุง ว. ., ปูรณภัทร์ธนากุล ก. ., & มนต์ปัญญาวัฒนา ม. (2026). หลักปรัชญาพื้นฐานของการศึกษา. พุทธมัคค์, 11(1), 1–12. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/bdm/article/view/278299